خانه
شماره جاری
آرشیو
قاعده هاي اخلاقي در فضاي مجازي
صفحه 82
دکتر سعيد رضا عاملي، عضو گروه ارتباطات دانشگاه تهران در سمينار ملي "فضاي مجازي، ملاحظات اخلاقي، حقوقي و اجتماعي" که در دانشکده مطالعات جهان برگزار شد با ارائه سخنراني تحت عنوان قاعده هاي اخلاقي در فضاي مجازي و دو وجهي نگري: عام گرايي و خاص گرايي به طرح پرسش هايي درباره اخلاق در دو فضاي فيزيکي و مجازي پرداخت. وي گفت: به عنوان يک اصل کلي بايد توجه داشت که الزامات اخلاقي متعلق به کل هستي است و از يک حقيقت جهاني برخوردار است و تفاوتي بين فضاي فيزيکي و فضاي مجازي از اين جهت وجود ندارد. دکتر عاملي با اشاره به اين نکته که اصول اخلاقي از جمله بايسته هاي انساني است افزود: از نظر اسلام اصول اخلاقي از يک اصالت ذاتي و حقيقي برخوردارند که بدون اجراي آنها ضمانتي براي اجراي عدالت و دوري از ظلم امکان پذير نيست. وي درباره اخلاق بدون خدا تاکيد کرد: بين فلاسفه اخلاق دعوايي وجود دارد که آيا اخلاق بدون خدا مي تواند وجود داشته باشد يا خير اما واقعيت اين است که اخلاق بدون خدا به بن بست مي رسد چرا که در جايي اين تلقي پيش مي آيد که بگوييم اين عمل اخلاقي به خاطر رضاي خداست. لذا اخلاق بدون خدا بي معناترين و سطحي ترين قاعده اجتماعي است. استاد ارتباطات دانشگاه تهران سپس با ذکر تفاوت هاي جهان فيزيکي و جهان مجازي گفت: يکي از تفاوت هاي جهان مجازي با جهان فيزيکي سرعت است. در جهان مجازي سرعت بسيار بالاتر از دنياي فيزيکي است و هرچه سرعت بالاتر باشد زمان براي بازبيني امور کاهش مي يابد لذا در اين موقعيت اخلاق و رعايت کدهاي اخلاقي اهميت به مراتب بيشتري پيدا مي کند. دکتر عاملي با توضيح ظرفيت هاي فضاي مجازي افزود: يک ويژگي مهم اين فضا تفاوت در زمان است. زمان مجازي زمان هندسي است. در دنياي فيزيکي که زمان خطي است بايد لحظه اي بميرد تا لحظه اي ديگر حادث شود اما در دنياي مجازي زمان سينکرونيک است و ما در عين واحد با زمان هاي بسيار سروکار داريم. وي درباره دومين تفاوت اين دو فضا گفت: دومين تفاوت در منطق کار است: تبديل کار دستي و کار مکانيکي به کار مجازي که موضوع رابطه انسان با ماشين جهاني و موضوع کار ماشين با ماشين است.در حقيقت تبديل کار موضوع تک توليد، تک مصرف و تک توزيع به کار متمايل به بي نهايت توليد، مصرف و توزيع است. به اعتقاد دکتر عاملي سومين تفاوت در منطق مکان و محيط است که در آن مکان محدود به جغرافيا و شعاع عمل محدود به مکان جهاني با شعاع دسترسي جهاني تبديل مي شود. وي ديگر تفاوت اين دو فضا را تفاوت در منطق انرژي توصيف و تصريح کرد: انرژي مجازي از ظرفيت تبديل امر فيزيکي به امر مجازي و تبديل امر شيئي به امر عددي برخوردار است و انرژي هاي تخريب کننده را به انرژي هاي با ظرفيت تخريب کم تبديل مي کند. دکتر عاملي در بخش ديگري از سخنان خود با طرح اين پرسش که بر چه قاعده هاي اخلاقي در فضاي مجازي بيشتر بايد تاکيد شود؟ اضافه کرد: ظرفيت هاي فضاي مجازي هم به لحاظ زمان و هم به لحاظ مکان و هم از نظر کار و محيط عمل، موجب مي شود جرم در بسياز موارد از «تکثرمجازي» برخوردار شود. لذا اموري که جنبه عام پيدا مي کند يعني در محيط مجازي در دسترس همگان قرار مي گيرد و يا ارسال هاي تعميم يافته موضوع جرم متکثر است موضوع «جرم هاي کلان» مي شوند که تکثير صحنه مجرمانه پورنوو در معرض همه قرار دادن آن يا ارسال ايميل آلوده به ويروس براي انبوه کاربران از جمله اين موارد است. وي با برشمردن دايره ممنوعات اخلاقي جهاني خاطر نشان کرد: محيط هاي مجازي در معرض آسيب هاي ضد اخلاقي است که همه جامعه انساني بر «ضد اخلاقي بودن» آن اشتراک نظر دارند که مي توان از آن به «دايره ممنوعات اخلاقي جهاني» تعبير نمود اموري مثل فحشا و تصاوير اغوا کننده، قمار، دزدي هويت، هک کردن، ايميل هاي دروغين به منظور اغواء مالي، ورود به حريم خصوص افراد و دزدي سرمايه هاي مجازي. وي در پايان با ذکر قاعده نفي ضرر يادآور شد: قاعده لاضرر، ناظر بر نفي ضرر زدن به خود و ديگران که يکي از قاعده هاي اخلاقي اسلام محسوب مي شود بر اساس نظر فقها هم ناظر بر ضرر جسمي و هم ضرر مالي و هم ضرر معنوي (عرضي) است، که مصادق زيادي را در تجارت هاي مجازي و نقل و انتقال هاي مالي و مشارکت هاي مجازي دارد.
ارسال مطلب بوسیله ایمیل
چاپ خبر
