مجله شماره 3

معرفي كتاب

PDF چاپ نامه الکترونیک

معرفي كتاب

منيره پنج تني

رجال الغيب
ويليام چيتيک، سيد حسين نصر
سيد اميرحسين اصغري
انتشارات مسافر
88 صفحه
کتاب «رجال الغيب» تأملي در آراي سيد حسين نصر به همراه پاسخ هاي نصر است. اين کتاب در واقع مقاله نسبتا طولاني به قلم ويليام چيتيک درباره فلسفه سيد حسين نصر است و ابتدا در کتاب فلسفه سيد حسين نصر از مجموعه «کتابخانه فيلسوفان زنده جهان» منتشر شد و سپس با اندکي تغيير و ويرايش در کتاب «جهان، علم جان» به قلم چيتيک به چاپ رسيد. مقاله از همان ابتدا به نقد معمول فلسفه سيد حسين نصر مي پردازد و مدعي است که فلسفه وي «بازگشت به دوران اختراع چرخ» است و البته نصر هم به اين نقدها پاسخ مي دهد. سيد امير حسين اصغري مترجم کتاب مي گويد: «چيتيک در اين نوشتار از منظر سنت عقلاني اسلام سعي در تبيين چيستي و چرايي ضرورت فلسفه سيد حسين نصر دارد. پاسخ نصر هم به اين نوشتار خالي از لطف نيست. ايشان در عين حال که با ساختار کلي آن موافقت دارد، در بعضي موارد نکاتي را گوشزد مي کند. ص 23» کتاب از سه بخش مقدمه مترجم، رجال الغيب، پاسخ سيد حسين نصر به ويليام چيتيک تشکيل شده است. مقدمه نسبتا مفصل مترجم شامل چند بخش با نام هاي: علم و فناوري مدرن از منظر مکتب سنت گرايان، تأملي در معناي سنت، سنت گرا، و سنت گرايي، تأملي مجمل در علم مدرن و علم سنتي از منظر نصر، چه بايد کرد؟ (ديدگاه نصر)، نقدها و نتيجه بحث، و در نهايت درباره کتاب حاضر است. مترجم در بخش هايي از کتاب که علاوه بر متن به توضيح نياز داشته و همچنين در مورد اصل آيات قرآن يا اشعاري که نويسنده صرفا به زبان انگليسي بيان کرده،توضيحات لازم را داده است. نصر در بخشي از اين کتاب مي گويد: «مقاله نامعمول و محرک پروفسور ويليام چيتيک نه تنها دربرگيرنده حقايق عميقي است که از صميم قلب موافق آن ام، بلکه با موضوع بسيار مهمي سر و کار دارد که براي فهم پيشينه فلسفي من ارتباط دارد.»

درسهاي کاندينسکي در باهاوس
واسيلي کاندينسکي
حبيب الله آيت اللهي
سمت
چاپ اول: 1391، 246 صفحه
واسيلي کاندينسکي در سال 1866 در خانواده اي مرفه متولد شد و تحصيلات خود را در حقوق به پايان رساند و سپس به مدرسه هنري مونيخ وارد شد. او نظريه هاي خود را درباره گونه هاي نقاشي در 1910 در کتاب روحانيت در هنر به چاپ رسانيد و به عنوان بينانگذار و پدر هنر تجريدي (آبستره) در اروپا شناخته شده است. کاندينسکي علاوه بر آفرينش آثار هنري، نويسندگي، نظريه پردازي در همه قلمروهاي هنر، در سمت استادي نيز در مدرسه هنري باهاوس تدريس مي کرد. «روش تدريس کاندينسکي ويژه خود اوست و تا کنون استادان بسياري در آموزشگاه هاي هنري دنيا، به ويژه در آمريکا از روش او اقتباس و تقليد کرده اند. ص 3» او در اين دانش و آموزش جديد اساس کار را بر تجزيه طبيعت به سه عنصر اصلي هنر: نقطه، خط و گستره قرار مي دهد و مي کوشد همه پديده ها را در ارتباط با اين سه عنصر آغازين بررسي کند. «درس هاي کاندينسکي در باهاوس، برنامه هاي آموزشي او در زمينه هنرهاي تجسمي و نحوه اين آموزش است.ص 4» اين اثر از شش بخش با نام هاي سرآغاز، پيشگفتار، برنامه درسي براي باهاوس (1929)، طراحي تحليلي (آموزش کاندينسکي)، خلاصه برنامه آموزش و در آخر پي نوشت ها تشکيل شده است. مي توان اين اثر را کتابي دانست که شيوه آموزش هنر و نگره هاي گوناگون آن را به صورت بحث و گفت و گو ميان استاد و دانشجو به مدرسان و مربيان هنر ارائه مي دهد و علاوه بر وسعت بخشيدن انديشه هنرجو، او را به پژوهشي هوشمندانه وا مي دارد. در پيشگفتار کتاب چنين آمده است: «نوشتارهاي کاندينسکي همه موجز و به سياق آيات تورات و ساير کتاب هاي ديني نوشته اشده و از گوهر ديني برخوردار است و درک آن ها براي کساني که هنوز توشه اي از هنر برنگرفته باشند آسان و ساده نيست.»

خير در آموزه تالستوي و نيچه
لف شيستوف
سياوش فراهاني
ققنوس
چاپ اول: 1392، 247 صفحه
لف ايساآکاويچ شيستوف در 1866 در کي يف و در خانواده اي ثروتمند با پدري تاجر و يهودي متولد شد. لف شيستوف را فيلسوفي شبيه به داستايوفسکي و شکسپير توصيف کرده اند که با اين که هيچ گاه تلاش نکرده نظام فلسفي مشخصي ارائه کند اما در نوشته هايش مکررا به موضوعات فلسفي اشاره کرده است. «شعار نوشته هاي شيستوف از آثار ويليام شکسپير گرفته شده است: هيچ کس در هيچ جاي گناهکار نيست! هيچ کس! من مطمئنم. من از همگان جانبداري مي کنم. هّم اصلي او در نوشته هايش ستيزه با اصالت عقل است: بشريت شيفته شناخته عقلي شده است. بايد به ياد داشت که علم نمي تواند حقايق را به ما عرضه کند، زيرا علم به اقتضاي طبيعت خود نمي خواهد و نمي تواند حقايق را بيابد. وظيفه فلسفه اين است که به ما زيستن در بي خبري را بياموزاند. ص 14» از آثار لف شيستوف مي توان به «داستايوفسکي و نيچه»، «فقط ايمان»، «بلشويسم روسي»، «فلسفه اگزيستانسيال» و «به ياد فيلسوف بزرگ» اشاره کرد. «بسياري از اهالي حکمت و ادب برآنند که نيچه و تالستوي در وادي اخلاق دو قطب مخالفند و هيچ وجه اشتراکي ميان آنان نيست؛ نيچه اخلاق ستيزي نستوه است و تالستوي اخلاق گرايي ترش رو.» تلاش مولف در کتاب «خير در آموزه تالستوي و نيچه» اين است که علاوه بر سياحت در انديشه هاي اين دو فيلسوف، نشان دهد که مرز ميان فلسفه و موعظه بس باريک است؛ همچنين او مي کوشد به خواننده بياموزد که هنگام مطالعه انديشه ها و آراء اين دو فيلسوف مسحور آن ها نشود، بلکه بکوشد در پشت آراي شان، شاهد روح شکاک و رنجور اين دو انديشمند بزرگ باشد. سياوش فراهاني در ترجمه اين کتاب کوشيده است ترجمه اي مفهومي و در عين حال دقيق ارائه دهد. اين اثر مي تواند خواننده ايراني را با بخشي از آرا و افکار لف شيستوف آشنا کند.
راهنماي تحقيق و نگارش در هنر
سيلوان بارنت
بتي آواکيان
سمت
چاپ اول: 1391، 495 صفحه
هنر چيست؟ نگارش درباره هنر چيست؟ روش تحقيق درباره هنر به کداميک از تخصص ها نيازمند است؟ آيا يک هنرمند يا يک دانشجوي هنر مي تواند درباره هنر يا درباره اثر خود و آثار هنري ديگران بنويسد؟ «همه مي دانند که امروزه دانشجويان به خوبي گذشته نمي نويسند. شايد هرگز خوب نمي نوشتند، اما حقيقتي که همه استادان ادبيات انگليسي بر آن اتفاق نظر دارند اين است که چاره کار تلاش بيشتر استادان دروس آيين نگارش و روش تحقيق نيست، بلکه اعضاي هيئت علمي همه دروس، در همه کلاس ها بايد از دانشجويان بخواهند که نوشته هاي آبرومندانه و شايسته اي به استادان خود تحويل دهند. ص 3» به جرأت مي توان اين اثر را يکي از راه حل ها براي اين رفع نقيصه ي عدم توانايي دانشجويان هنر در نگارش صحيح دانست. کتاب «راهنماي تحقيق و نگارش در هنر» از يازده فصل با نام هاي: نگارش متن هاي هنري، تجزيه و تحليل آثار هنري، نگارش قياسي، نگارش نقد و بررسي نمايشگاه، چگونگي نگارش مقاله اي کارآمد، سبک نگارش، رويکردهاي مختلف در نقد هنري، پژوهش تاريخي هنر، نگارش مقاله تحقيقي، شکل ظاهري دست نوشته و امتحانات تشريحي تشکيل شده است. اين اثر نه تنها براي دانشجويان هنرهاي تجسمي بلکه براي تمامي علاقمندان به هنر خواندني است. کتاب علاوه بر توضيحات و نمونه مقاله هايي از دانشجويان، مقاله اي از يک نويسنده تاريخ هنر، دربردارنده نمونه هاي بي شماري از پاراگراف هاي برگزيده از مطالب نوشتاري دانشجويان و محققاني است که متن هايشان چاپ شده است. بايد به اين نکته اشاره کرد که بخش اعظم کتاب به تجزيه و تحليل فرمي آثار هنري اختصاص دارد که البته به درک و دريافت بهتر خواننده ياري مي رساند. اين اثر به آن دسته از خوانندگاني که مي خواهند به هنگام مشاهده آثار هنري از ابراز علاقه يا انزجار صرف فراتر روند و با تکيه بر دلايل مستند به مشاهده و نقد جنبه هاي مختلف آثار هنري بپردازند بسيار سودمند است.

حيات فکري غزالي
مهدي کمپاني زارع
نگاه معاصر
چاپ اول:1391، 182 صفحه
ابوحامد غزالي (505- 450 ق) را مي توان از تأثيرگذارترين دانشمندان جهان اسلام است که «در حوزه هاي مختلف علمي در جهان اهل تسنن و تشيع همواره محل رجوع بوده است. ص 5» غزالي هميشه مورد قضاوت هاي مختلفي و متفاوتي بوده است براي مثال «محدثان وي را به ندانستن علم الحديث متهم مي ساختند و فقيهان او را به فروختن فقه به تصوف و آميختن دين به اقوال يونانيان و صوفيان و اخوان الصفا مورد طعن قرار مي دادند. ص 6» غزالي آثار بسياري نگاشته است که يکي از مهم ترين آن ها «المنقذ من الضلال» است که او در اين اثر به تشريح مراحل حيات فکري خود مي پردازد. اين اثر که رساله کوتاهي است به اهم انديشه هاي غزالي مي پردازد و به گفته کهدي کمپاني زارع غزالي کمتر دانشمند و انديشمندي است که اطلاعات منسجمي از حيات فکري و معنوي خود در اختيار مخاطبان قرار مي دهد. کمپاني زارع چنين ادامه مي دهد که «غزالي در اين رساله ابعاد مختلفي از حيات فکري خود را براي مخاطبان ابراز کرده است، از اين رو بسيار دشوار خواهد بود که اين اثر را در دسته بندي موضوعي آثار وي در جاي مشخصي قرار دهيم. ص 8» کتاب «حيات فکري غزالي» تصحيح، ترجمه، تحليل و نقد رساله المنقذ من الضلال است. کمپاني زارع اين اثر را براي شناختي همه جانبه از غزالي بسيار ضروري مي داند و با علم به اين موضوع به تحصحيح و ترجمه اين اثر پرداخته است. کتاب پس از پيشگفتار، سيري کوتاه در زندگي ابوحامد غزالي را ارائه مي کند که براي درک دقيق تر شخصيت غزالي بسيار کارآمد است. پس از آن ترجمه متن المنقذ من الضلال و سپس بخش مقالات است که شامل «مواجهه با فلاسفه، مواجهه با متکلمان، مواجهه با عرفا، نقدي بر مواجهه غزالي با باطنيه، نقدي بر مواجهه با نظريه امامت معصوم، آيا کتاب سر العالمين از غزالي است؟» مي باشد. آخرين بخش کتاب متن المنقذ من الضلال و کتابنامه است.

نسبيت
راسل استانارد
پوريا ناظمي
بصيرت
چاپ اول: 1391، 180 صفحه
با اين که نظريه نسبيت سنگ بناي درک ما از دنيايي است که در آن زندگي مي کنيم اما اغلب منابعي که در اين حوزه داريم به زباني پيچيده نگاشته شده و نيازمند اطلاعات تخصصي و حتي مهارت فني در رياضيات است. اما کتاب «نسبيت» با زباني ساده و قلمي روان نگاشته شده و کافي است خواننده با رياضيات در حد سال هاي نخستين دبيرستان آشنا باشد تا بتواند با روايت ساده و در عين حال هيجان انگيز نويسنده همراه شود. کتاب از دو بخش عمده نسبيت عام و خاص تشکيل شده است.

تاريخ پنجاه ساله ايران
محسن مدير شانه چي
نگاه معاصر
چاپ اول: 1391، 124 صفحه
کتاب «تاريخ پنجاه ساله ايران» به روايت تحولات سياسي – اجتماعي 1320 – 1270 مي پردازد. کتاب از دو بخش با نام هاي دوران قاجار و دوران رضا شاه پهلوي تشکيل شده است. بخش نخست شامل پنج فصل با نام هاي موقعيت ايران در عصر قاجار، قاجارها و سلطنت آنان بر ايران، مردم، طبقات و نيروهاي اجتماعي، برخي تحولات و رخدادهاي سياسي- اجتماعي و سياسي- نظامي، ساختارها و نهادهاي جديد است. رضاشاه و سلطنت او، ساختار سياسي ايران در دوران رضاشاه عنوان فصل ششم و هفتم در بخش دوم کتاب است.

 

 

معرفي كتاب خارجي

PDF چاپ نامه الکترونیک

معرفي كتاب خارجي

مرضيه سليماني


 Readings in Classical Political Thought
 Peter J. Steinberger
Hackett Publishing co
خوانش‌هايي در
انديشة سياسي كلاسيك
جورج كلوسكو در تاريخ فلسفة سياسي (ترجمة خشايار ديهيمي، نشر ني) مي‌گويد تاريخ انديشة سياسي علاوه بر اين‌كه به ما كمك مي‌كند اصل و ريشة خودمان را فهم كنيم، بصيرتي اساسي براي فهم دلايل اين‌كه چرا ديدگاه‌هاي فعلي‌مان را داريم به ما مي‌دهد. با مقايسه و مقابل‌نهادن انديشه‌هاي خودمان با انديشه‌هاي گذشتگان، مي‌توانيم مفروضات حياتي دربارة سؤالات فلسفي گسترده‌تر دربارة ماهيت واقعيت، وجود يا عدم وجود خداوند، احتمال دست‌يافتن به نوعي از شناخت، شناخت‌پذيري حقيقت اخلاقي، طبيعت انسان، و احتمال بهبود و كمال‌بخشيدن به انسان را دريابيم. به عقيدة كلوسكو انديشه‌هاي سياسي هر متفكري سخت تحت‌تأثير پاسخ‌هايي است كه به اين سؤالات غايي مي‌دهد. بنابراين، اگر فلان متفكر ديدگاه خاصي دربارة طبيعت انسان يا حقيقت اخلاقي دارد، اين ديدگاه عميقاً بر آن صورت سازمان سياسي كه مرجّح مي‌دارد تأثير مي‌گذارد. انديشه‌هاي سياسي ما تصادفي نيستند. اين انديشه‌ها از عناصر بنيادين جهان‌بيني كلي ما نشأت مي‌گيرند و مطالعة تاريخ انديشة سياسي به ما امكان مي‌دهد دست به تحقيق دربارة سؤالات اساسي بزنيم. اما در جايي ديگر مي‌گويد سؤالات عام سياسي مي‌توانند به نحو هولناكي انتزاعي و دشوار باشند كه با مطالعة آثار متفكران گذشته كه با سؤالات سياسي پنجه درافكنده‌اند، با انواع پاسخ‌هاي احتمالي به اين سؤالات آشنا مي‌شويم. اكنون يكي از كتاب‌‌هايي كه درصدد روشن‌ساختن مفاهيم سياسي و يافتن پاسخي براي سؤالات مطرح‌شده در حوزة انديشة سياسي است، خوانش‌هايي در انديشة سياسي كلاسيك اثر پيترجي. استينبرگر است. او استاد علوم سياسي و علوم انساني در كالج ريد است و پيش از اين كتاب‌هايي همچون روان‌شناسي سوسياليزم ماركسي (1984)، مفهوم قضاوت سياسي (1993)، مفهوم دولت (از مجموعة نظرية سياسي معاصر، 2009)، منطق و سياست: فلسفة هگل و حق (1988)، ايدئولوژي و بحران شهري (1985) را در همين حوزه به دست چاپ سپرده است. كتاب انديشه‌هاي متفكران كلاسيك از هومر تا ماكيا ولي را در برمي‌گيرد اما تقريباً نيمي از اثر به آراء افلاطون و ارسطو اختصاص يافته و گزيده‌هايي از آثار آنان را مورد واكاوي قرار مي‌دهد. در مقدمه، نويسنده متذكر مي‌شود كه تاريخ فلسفة سياسي با يونانيان آغاز مي‌شود و عنوان مي‌كند كه فلسفة سياسي زماني شكل مي‌گيرد كه افراد به تفكر نقادانه دربارة قواعد و نهادهايي مي‌پردازند كه تحت آن قواعد و نهادها زندگي مي‌كنند. در طول قرون ششم و پنجم قبل از ميلاد، متفكران يوناني بنياد فلسفة غربي را گذاشتند و به طرح سؤالاتي دربارة طبيعت و منشأ جهان پرداختند. پيشينة طرح اين سؤالات به طالس مي‌رسد كه فرضية «همه چيز آب است» را مطرح كرد. اما به هر حال در قرن پنجم قبل از ميلاد، يونانيان به توضيح ماهيت و منشأ جهان اهتمام ورزيدند. هومر، ايلياد، هزيود، هراكليتوس، سوفسطاييان، پروتاگوراس، افلاطون، جورجياس، هرودوت، آنتيگونه، ارسطو، سيسرون، اگوستين، اكونياس و ماكياولي از جمله افرادي هستند كه آراء آن‌ها در اين كتاب موردبررسي قرار گرفته و در ضمن مفاهيم و سرفصل‌هايي همچون پوليس، طبيعت، نسبي‌گرايي اخلاقي، عدالت، شهر خدا، عدالت افلاطوني، اصلاح اخلاقي، افلاطون و دموكراسي، آزادي‌هاي فردي، زنان، جمهوري، آرمانشهر، كلبيان، رواقيون و اپيكوريان بخش‌هاي جداگانه‌اي را به خود اختصاص داده‌اند. كتاب در 640 صفحه و به زبان انگليسي منتشر شده و در رشتة انديشة سياسي كلاسيك، منبع درسي دانشجويان دورة ليسانس است.

The History of Islamic Political Thought: From Prophet to the Present
 Antony Black
 Edinburgh University Press
تاريخ انديشة سياسي در اسلام؛ از پيامبر(ص) تا زمان حاضر
اين كتاب در سال 2011 از سوي انتشارات دانشگاه ادينبورو به چاپ رسيده است. نويسندة آن پروفسور آنتوني بلك است، استاد علوم سياسي در دانشگاه دوندي كه از سال 1963 تا زمان بازنشستگي يعني سال 2000 در آن‌جا به تدريس اشتغال داشته. همچنين او استاد مهمان در دانشگاه واشنگتن دي‌سي، پژوهشگر ارشد بنياد Nuffield، استاديار مهمان در دانشگاه ترينتوي ايتاليا، رئيس دپارتمان علوم سياسي دانشگاه دوندي از سال 1995 تا 1999 و نويسنده يا ويراستار كتاب‌هاي متعدد در همين حوزه است كه برخي از آن (بدين قرارند: انديشه سياسي در اروپا از 1250 تا 1450 (1992)، انديشه‌ سياسي اروپايي از قرن دوازده تا روزگار فعلي (2002)، انديشه سياسي در روزگار باستان (2009)، غرب و اسلام: دين و انديشه سياسي در تاريخ جهان (2008)، شورا و كمون (1983)، كليسا، دولت و جامعه: چشم‌اندازهاي تاريخي و تطبيقي (2003)، دولت، جامعه و ميل انساني (1988) و ... كتاب 416 صفحه است و مطالب زير را در برمي‌گيرد: رسول و قانون، مأموريت محمد(ص)، مفهوم پادشاهي نزد بني‌اميه و عباسيان، شكل‌گيري شريعت، تشيع، احياي ايران، علم و قدرت: فلسفه بدون پويش، دين و دولت از نظر اهل تسنن، نظريه خلافت، دين و دولت در زمان سلجوقيان، غزالي: عرفان و سياست، اخلاق قدرت: نصيحة‌الملوك، ابن رشد، تصوف و سياست، شريعت و شمشير، كشورهاي آسيايي، ايدئولوژي مملوكين، نصيرالدين طوسي: فلسفه سياسي، ابن تيميه: السياسته‌الشريعه، سلطان‌هاي دهلي و اخلاق بيروني، ابن خلدون: علم، تمدن و حكومت، افول انديشه كلاسيك، ايدئولوژي ديني و كنترل سياسي در دولت‌هاي اوايل دوره مدرن، نظم نوين جهاني، عثماني‌ها، صفوي‌ها، هند و مغولستان، اسلام و غرب، مدرنيسم از اصلاحات عثماني تا انقلاب تركي، محافظه‌كاري و مدرنيسم در ايران، اسلام‌گرايي، دولت‌هاي سكولار و ...  نويسنده متذكر مي‌شود كه در صدر اسلام و به ويژه چند قرن اول، يعني تا زمان شكل‌گيري نسبتاً نهايي نظام‌هاي كلامي يا فقهي، آميختگي حوادث و تأملات سياسي با بنيان‌هاي الزامي در تفسير آموزه‌هاي ديني و دفاع از آن‌ها در حدي بود كه تمايز كامل و آشكار آل‌ها ممكن نبود. فقهاي مسلمان اعم از شيعه و سني ناگزير همچون متكلمين و متناسب با آموزه‌هاي عقيدتي ـ سياسي خود در باب ماهيت قضاياي صدر اسلام و حوادث بعد از آن رأي و نظر داشتند. مسائلي چون فتوا در جواز يا عدم جواز قيام بر ضد حاكم جابر يكي از اين گونه موارد بود. پس فقه كه نظام حقوقي جامعه را عهده‌دار بود، نمي‌توانست به حقوق سياسي بي‌توجه بماند. در جايي ديگر مي‌خوانيم: نظام سياسي خلافت يا به تعبيري كه مطلوب آموزه‌هاي تشيع است، امامت، تنها نظام‌هاي مسلط نظري و عملي بر مسلمانان نبوده بلكه نظام سلطنت و آموزه‌هاي هدايت‌كننده و پشتيبان آن و با پذيرش تفاوت‌هاي شكلي، در كنار نظام خلافت يا به تنهايي در طول زمان بر بخش‌هايي از جوامع اسلامي به ويژه ايران سيطره داشته است. و در ادامه مسائلي همچون سقيفه، خلافت، وراثت، سلطنت، نظام سياسي تشيع و تفاوت‌هاي آن با نظام سياسي تسنن، آموزه‌هاي سياسي زيديه و اسماعيليه، خوارج و مرجئه، تعريف سياست از نظر غزالي، وظايف و اختيارات امام، مبحث اندرزنامه‌ها و غيره مورد واكاوي قرار مي‌گيرد.

Political Thought in England From
Locke to Bentham
Harold Jeseph Laski Qontro Classic Books
انديشه سياسي در انگليس:
 از لاك تا بنتام
همان گونه كه از عنوان كتاب پيداست، تاريخ انديشه‌ سياسي انگلستان از حال لاك تا بنتام موضوع اصلي مباحث كتاب است و از هفت فصل تشكيل شده. اصل انقلاب، كليسا و دولت در قرن هجدهم، نشانه‌هاي تغيير، بنيادهاي ليبراليسم اقتصادي و عصر ركود از جمله فصول اين كتاب هستند و جمعاً 112 صفحه را به خود اختصاص داده‌اند. همچنين از ميان ديگر آثار نويسنده عناوين زير حائز اهميتند: اقتدار در دولت مدرن (2010)، مطالعاتي در معضل قدرت مطلق (2010)، دولت در نظريه و عمل (1968)، تأملاتي در انقلاب زمانه ما (1968)، ظهور ليبراليسم اروپايي (1997)، ايمان، عقل و تمدن: رساله‌اي در تحليل تاريخ (1944)،‌ دموكراسي امريكايي (1948)، رياست جمهوري در آمريكا (1980)، مطالعاتي در قانون و سياست (2009)، بيانيه‌هاي كمونيستي ماركس و انگلس (1975)، خطر جنتلمن بودن (1940)،  بنيادهاي قدرت مطلقه و ديگر رسالات (2011).
Contem Porary Chinese Political
 Thought: Debates and Perspectives
Fred Dallmayr & Zhao Tingyang
The University Press of Kentucky
انديشه‌ سياسي چين جديد: گفتگوها و چشم‌اندازها
تاريخ حقيقي چين، همواره با گفتمان‌ها و عملكردهاي سياسي همراه بوده است. مي‌گويند تاريخ حقيقي چين از آن جا آغاز مي‌شود كه واياوان معروف به فرمانروايي غرب، پدر و مؤسس دودمان حكمرانان جو، در زندان چوشين، آخرين حكمران دودمان شانگ گرفتار آمد. به هر حال، ويراستاران كتاب حاضر معتقدند كه تاريخ ظهور و تكامل انديشه‌ در چين و بنيانگذاري مكاتب متعدد آن، كه به صد مكتب معروفند، مقدم بر آغاز تحليل انديشه در يونان است. آن‌ها مي‌گويند اصولاً انديشه در چين باستان از زمان پيدايش و سپس تحول و تكامل آن ريشه و اساس سياسي دارد چون در نهايت، حوزه عمل آن به انسان و رابطه‌اش با اجتماع و دستورالعمل‌هاي زندگي روزمره اجتماعي اختصاص دارد. ديگر اين كه انديشه چيني فاقد پيچيدگي و مفاهيم بغرنج علمي براي درك و فهم است چون اين انديشه داراي جنبه‌هاي عملي است. آن گاه نويسنده به ذكر ويژگي‌هاي انديشه چينيان پرداخته و عواملي همچون زبان، روان‌شناسي، گرايش‌هاي دنيوي در آيين‌ها و تفكرات چيني، انسان محوري و فردپرستي، احترام به سلسله مراتب، تمايل به آزادي خواهي عشق جهاني، همپايه ساختن همه چيزها، قرار گرفتن مردم در درجه اول اهميت و پس از آن كشور و دست آخر، فرمانروا، اتخاذ ديدگاهي خاص در مورد انقلاب‌ها مبني بر اين كه اگر انقلاب ها از سوي حكما هدايت نشوند، الاهي‌اند و با خواست مردم مطابقت دارند و غيره را در شكل‌گيري انديشه سياسي چينيان دخيل دانسته و پس از توضيح مختصري درباره انديشه سياسي چين باستان به دوران معاصر مي‌رسد.  ويراستاران خاطرنشان مي‌سازد كه غربي‌ها البته چين را به عنوان يك قدرت مهم اقتصادي مورد نظر قرار مي‌دهند اما كم‌تر كسي است كه آينده نظام سياسي چين را در دستور كار خود قرار دهد. اما چيني‌ها در مورد كاپيتاليسم يا سرمايه‌داري روايت مخصوص به خود را ارائه كرده‌اند. در اين كتاب، ويراستاران، روشنفكران برجسته چيني را به بحث و گفت‌وگو پيرامون مفاهيم سياسي‌اي دعوت كرده‌اند كه هويت چين را به سرعت تغيير مي‌دهند و اين‌ها همان مفاهيمي هستند كه «الگوي چيني»را تشكيل مي‌دهند. در حقيقت اين الگو كنفوسيانيسم كهن چيني را با دنياي مدرن سازگار مي‌كند و جريان‌هاي اصليِ تفكر در چين جديد را پيش رو قرار مي‌دهد: آزادي، دموكراسي، روابط بين‌الملل، عدالت اجتماعي. در عين حال اين الگو با فرهنگ و اقتصاد جهاني نيز گره خورده است و آن‌گونه كه نويسندگان مي‌گويند براي معضلات پيچيده سياسي جهان، راه حلي ساده به دست مي‌دهد.  ويراستاران مقالات يكي فرد دالمايراست كه استاد ممتاز علوم سياسي در دانشگاه نوتردام است و نويسندگي يا ويراستاري بيش از سي كتاب را برعهده داشته است. نظريه تطبيقي سياسي (2010)، بين فرابيورگ و فرانكفورت(1991)، گفت و گو‌هاي صلح: چه كسي گوش مي‌دهد؟  (2004)، بازگشت به طبيعت (2011)، گفت و گوهاي اخلاقي (1990)، الاهيات و فلسفه عمومي (2012)، بودن در جهان (2013)، زبان  و سياست: چرا زبان براي فلسفه سياسي مهم است؟ (1984)، يك اصلاح اسلامي؟(2004)، بين سنت و مدرنيته: جستجوي هنديِ مدرنيته(1998)، فراتر از جزم‌انديشي: به سوي پديدارشناسي انتقاديِ سياست (1981)، پلوراليسم انتگرال(2010)، گفت وگوي تمدن‌ها(2003)، در نور ديدن مرزها (1999)، وعده دموكراسي(2011)، فراتر از شرق‌شناسي(1996)، هايدگرديگر(1995)، در جست‌وجوي يك زندگي خوب(2007) از جمله آثار او هستند. همچنين ژائو تينگ يانگ پژوهشگر آكادمي چيني علوم اجتماعي و استاد دانشگاه كاپيتان نورمال است و مطالعاتي درباره جهان بد: فلسفه سياسي به مثابه نخستين فلسفه مهم‌ترين اثر وي به شمار مي‌رود. كتاب 306  صفحه است و از سه بخش كلي و سيزده فصل اصلي تشكيل شده است كه عناوين برخي از آن‌ها به قرار زير است؛ تضادهاي  ايدئولوژيك در چين مدرن(جي وِن شون)، گفت‌وگوهايي در انديشه سياسي چين جديد (ژوليان)، داستان كهن و جهان جديد: صلح (ژائو تينگ يانگ)، گفت و گو درباره نظريه چيني روابط بين‌الملل: به سوي مرحله‌اي جديد (ژانگ فنگ)، كنفوسيونيسم و سياست چيني، كنفوسيونيسم جديد: زمينه‌‌ها، تنوع‌ها و اهميت (ليوشوكسيان)، مدرنيته و انديشه سياسي كنفوسيوسي در جهان  (چن مينگ)، چهار الگو در رابطه ميان كنفوسيونيسم و دموكراسي (هي‌ بائوگانگ)، كنفوسيونيسم و دموكراسي: آب و آتش؟ آب و روغن؟ يا آب و ماهي (ني پِي مين)، پسامائوئيزم و چپ جديد، ديالكتيك انقلاب چيني (سي جي وِي)، آينده چين (چوي ژيوآن)، جدي گرفتن الگوي چيني (فرانگ فانگ)، چرا تأثيرگذاري دولت بر دموكراسي ضروري است؟ موارد آسيايي (ونگ شائوگوانگ)، درباره فلسفه سياسي ماركسيسم(چنگ گوانگيون).

 

افق فرهنگ

PDF چاپ نامه الکترونیک

افق فرهنگ

گزارش سمينارها
مرضيه سليماني


همايش زبان كودك
اين سمينار، يكي از گسترده‌ترين و مهم‌ترين سمينارهاي بين رشته‌اي و آموزشي است كه در دهه‌هاي اخير برگزار شد، و حاصل تحقيقات برجسته ترين متخصصان آموزش و روانشناسي كودك، همراه با دستاوردهاي تعليم و آموزش و پرورش را در اختيار علاقه‌مندان و مخاطبان مي‌گذارد. ما در شماره پيش اشاره‌اي كوتاه به اين سمينار و برگزاري آن در روزهاي 23 تا 25 ژوئن 2013 داشتيم. در اينجا بخش ديگري از فعاليت‌ها و سخنراني‌هاي اين همايش را معرفي مي‌كنيم. همايش يا سمينار «زبان كودك» در دانشگاه منچستر برگزار مي‌شود و شانزده مركز آموزشي، دانشگاهي،روانشناسي و زبان كاوي در برگزاري آن همكاري نموده و سهيم هستند. هدف اصلي اين سمينار، دستيابي به امكانات دقيق و قابل اتكا براي آموزش كودكان تازه زبان گشوده، پيش دبستاني و دبستاني است. علاوه بر اين، مفاهمه و كيفيات مبادلة فكري و ارتباطي از طريق زبان‌هاي مختلف مورد بررسي قرار گرفته و نقص‌ها و نقاط قوت آن بازگويي مي‌شود. كارگاه‌هاي آموزشي براي معلمان، مربيان مهد كودك، خانواده‌ها و دانشجويان روانشناسي كودك و علوم تربيتي نيز در كنار سمينار برگزار مي‌شود. بخشي از مسائل سمينار نيز از طريق فيلم و به اصطلاح به صورت پرده‌اي و نمايشي ارائه و عرضه مي‌شود. در اينجا بخشي ديگر از مهم‌ترين سخنراني‌ها و سخنرانان هر جلسه را معرفي مي‌كنيم: - كولين برنارد، در موضوع به كارگيري جملات در كودكان سه ساله سخنراني مي‌كند. - آناتيكستون، آناوولامز، گريگوري كراچفسكي و ساراكمپل، درباب به كارگيري جملات انگليسي در زبان گذشته، و بررسي وجوه مختلفي از گرامر انگليسي در مقطع آموزش اوليه كودكان، با تكيه بر مسائل و افعال ماضي، ميزگرد و سخنراني و پرسش و پاسخ خواهند داشت.
- راشيل يفات، كارن باناي و مايا فرست، نشستي با موضوع به كارگيري افعال در كودكان مهدكودكي و بچه‌هاي دوره‌ آمادگي براي دبستان برگزار مي‌كنند. - جلسه بعدي با حضور پروفسور سارا اسپنسر، بيلي لوو، جودي كلگ و جويي استاك‌هاوس دربارة دانش ذخيره يا گنجينة‌ واژه‌ها و اثر آن درافت يا افزايش زبان‌آموزي در كودكان قبل از دبستان بحث خواهند كرد. - هلن استرينگر، كيت جونز، دي نيكو لسون و كارول رابينسون: قدرت والدين در آموزش واژگان و افزايش ذخيره يا گنجينه واژگان در كودكان در دوران اوليه فعاليت ذهني و شكل‌گيري شخصيت كودك و نقش مهم آن در قدرت خلاقيت و رشد ذهني و عقلي كودك.- تام هاپكينز، جودي كلگ و جويي استاك‌هاوس، سخنراني و ميزگرد ديگري برگزار مي‌كنند دربارة زبان، ادبيات و مهارت‌هاي ارتباطي در نوجوانان. - آنت لي‌فوكس و اير و بلانكاشفر، متخصصان برجستة آموزش كودك در آلمان جلسه‌اي دربارة توسعه زباني در كودكان آلماني زبان در مقطع دو سالگي برگزار مي‌كنند. - لوئيس لي‌جويز، داميان چابانال، اينس سادور و تيري شاني‌يل: ويژگي‌ها و تأثير‌گذاري آواشناسي (فونتيك) در كودكان فرانسوي؛ يك مسئلة استفهامي – شنيداري. - مليساويك، شرين توبين، پني‌لوي كيس، ليزا گولد، اوبي‌يوهاسي اوكومن، نا او مي‌ذن، شارون گلدفلد، هالي، جيمزلا و شيناري‌لي، دربارة تأخير زباني در كودكان پنج‌ساله و پيش دبستاني يا به اصطلاح بيماري نقص گفتار يا زبان باز كردن در خردسالان پيش دبستاني، بزرگترين ميزگرد اين سمينار را در روز 24 ژوئن در تالار آموزش دانشگاه منچستر برگزار مي‌كنند. - پاتريشيا اي دي، شيناري‌لي، ادين باوين، لزلي برترتون، جان كارلين، آنه كاستلز، مارگوت پريور، مليسا ويك، ناتانيل سووين و رابين دانس نيز در همان سالن يا تالار، در روز بعد، جلسه‌اي باعنوان: پيوستگي بين ارتباطات اوليه و رفتارهاي نمادين در نوزادان دوازده‌ ماهه برگزار خواهند كرد. در واقع به مسائل مهم مربوط به يك سالگي و تحولي كه نوزاد به كودكي فراگير با واكنش‌هاي يادگيرانه و عقلي نسبت به پيرامون دارد خواهند پرداخت. - كيت كين در روز 25 ژوئن سخنراني‌اي با عنوان: توانايي زباني در نوجوانان برگزار مي‌كند. - كاتريناكنستانتزو، آنجليك ون هوت و اسپريود و لاوارلوكوستا، زبان شناسان متخصص آموزش و پرورش كودكان، جلسه‌اي باعنوان: توسعة ساختار نحوي در كودكان يوناني زبان برگزار خواهند كرد.
- سارايونكرز و استرروجن ديك، دربارة افعال و معاني آنها در كودكان چند زبانه‌اي كه زبان نخستين آنها آلماني است، به عنوان نمونه‌اي از تأثيرات و تغييرات آموختن زبان در كودكان چند زبانه سخن مي‌گويند. جلسة مهم روز آخر هم، دربارة مقايسة تطبيقي زبان‌ها و كلمات و آموزش آنها در فرهنگ‌هاي مختلف است كه دكتريورن كلينگر و دكتركالين برنارد در آن به ايراد سخنراني مي‌پردازند.در پايان اين سمينار بجز مجلات وسي-‌دي‌هاي آموزشي، قرار است بيست و پنج جلد كتاب حاصل خطابه‌ها و تحقيقات نوين عرضه شده در دانشگاه منچستر نيز از سوي مركز انتشارات اين دانشگاه با همكاري آموزش و پرورش بريتانيا منتشر شود.

كنفرانس‌هاي سالانة
دانشگاه دولتي جئورجيا
دانشگاه ايالت جئورجيا، از فعال‌ترين مراكز آكادميك جهان در عرصة برگزاري جلسات و نشست‌هاي علمي است. سمينارهاي علوم انساني اين دانشگاه بسيار مشهور است و سالانه چندين سخنراني بسيار مهم از سوي برجسته‌ترين دانشوران و استادان علوم انساني در سراسر جهان در اين دانشگاه و به دعوت دپارتمان‌هاي گوناگون اين دانشگاه برگزار مي‌شود. جديدترين سمينار دانشگاه دولتي جئورجيا نيز دربارة فلسفه است كه با حضور چند تن از فيلسوفان و منطق دانان بزرگ معاصر جهان برگزار خواهد شد. در اينجا اين سمينار و برخي از مهم‌ترين همايش‌هاي دانشگاه جئورجيا در سال آينده و سال قبل را معرفي مي‌نماييم. ضمن اين كه متن كامل مقالات و سخنراني‌ها و حتي پرسش و پاسخ‌هاي مطروحه در ميزگردهاي حاشية اين سمينار نيز از سوي دانشگاه به صورت جزوه و اينترنتي قابل دسترسي است و كاربران يا علاقه‌مندان مي‌توانند با تماس با روابط عمومي دانشگاه از شرايط تهية اين متون و سخنراني‌ها و مطالب ديگر آگاه شوند.

سمينار سالانة فلسفه
اين سمينار كه روز يكشنبه ششم آوريل سال 2013 (سال‌جاري) در دانشگاه دولتي جئورجيا برگزار خواهد شد، با سخنراني رئيس دپارتمان فلسفه افتتاح مي‌شود و سخنران اصلي آن، فلسفه دان برجسته امريكايي، پروفسور آلپستر نوركراس استاد دانشگاه كلرادو است. ديگر سخنران‌هاي اين همايش يك روزه نيز عبارت اند: از دكتر تيبريوس از دانشگاه مينه سوتا، استاد پروفسور مارسيا بارون، منطق دان دانشگاه اينديانا، دكتر ديويداشميتز، استاد دپارتمان فلسفه در دانشگاه آريزونا، و پروفسور مارك مورفي، استاد مركز فلسفه علوم ذهن در دانشگاه جورج تاون، متن خلاصه سخنراني‌ها و عنوان توضيحي و تفصيلي هر سخنراني در بروشور سمينار منتشر شده و مشخصات علمي و سوابق تحصيلي و آموزشي، همراه با تأليفات سخنرانان نيز در همين جزوه در دسترس علاقه‌مندان مي‌باشد.

همايش آزادي، عدالت و برابري از منظر ملي و بين‌المللي
اين سمينار، يكي از سمينارهاي هفتگي دانشگاه مزبور است كه استادان برجستة علوم انساني و فلسفه را به مثابه طرح مباحث ميان رشته‌اي و تبادل آرا در جمع متفكران علوم انساني و عقلي گرد هم مي‌آورد و نتايج كار هر يك را در اختيار ديگري قرار مي‌دهد. سخنرانان ضمن طرح مباحث و موضوعات مربوط به خود؛ با استادان ديگر نيز تبادل نظر مي‌كنند و موظف به طرح پرسش و ارزيابي از سخنراني‌ها و نقطه نظرات ديگر سخنرانان نيز هستند. دكتر اندرو آلتمن و پروفسور كريستوفرهيس از دانشگاه جئورجيا، دكتر اليزابت اندرسون از دانشگاه ميشيگان، پروفسور رائه لانگتون استاد برجستة دانشگاه ام.‌آي.‌تي، دكتر ميشائيل (مايكل؟) بليك از دانشگاه واشنگتن، پروفسور ساموئل فريمن استاد گروه فلسفه و رئيس اين گروه در دانشگاه پنسيلوانيا، تعدادي از مهم‌ترين و معروف ترين سخنرانان و شركت كنندگان در اين همايش مي‌باشند. به‌طور كلي در سمينار آزادي، عدالت و برابري از منظرملي و بين‌المللي، پانزده استاد صاحب نظر شركت مي‌نمايند. يكي از حساس‌ترين و مهم‌ترين سخنراني‌ها در نقد عدالت ليبرال، از سوي دكتر توماس پوگ استاد دانشگاه ييل و مؤلف كتاب عدالت، ليبراليسم و اقتصادهاي وارونه ارائه مي‌شود. اين استاد معمولا نقد‌هاي تندي به ديگر آراء و نظرات وارد مي‌كند و موجب بحث وجدل‌ها، و گاهي برانگيختن حساسيت‌هاي فراوان نزد صاحبان آراء، استادان و دانشجويان مي‌شود.

سمينار اخلاق در آفريقا
اين سمينار به طور خاص در رابطه با فرهنگ اخلاقي و اعتبارهاي مربوط به اين موضوع در كشورهاي آفريقاي مركزي و جنوبي برگزار مي‌شود و هدف آن فهم و اشاعة يك نظام اخلاقي جامع و كارآمد در بنياد فكر آفريقاييان از يك سو، و فهم متقابل دانشوران و استادان ديگر كشورها و جوامع جهان نسبت به قارة سياه است. سمينار اخلاق در آفريقا، همايش مشتركي است كه از سو دانشگاه دولتي جئورجيا و دپارتمان فلسفه دانشگاه كيپ تاون برگزار مي‌شود. سخنرانان اين سمينار عبارت‌اند از: ـ دكتر چانداران كوكاتاس از دانشگاه يوتا ـ دكتر توماس پوگ ، استاد دانشگاه ملي استراليا و استاد محقق در دانشگاه‌هاي كلمبيا و اسلو.

همايش مرگ:
معناي مرگ، متافيزيك و اخلاق
در سال‌هاي اخير، توجه به مفهوم و فلسفه و معاني مضمر در مسئلة مرگ، بيش از هميشه مورد توجه متفكران و مراكز دانشگاهي قرار گرفته است. بسياري از دانشوران و استادان روانشناسي، جامعه‌شناسي، روانپزشكي، فلسفه و حتي انسان‌شناسي و تاريخ و ادبيات، دربارة مرگ و تقابل آن با زندگي يا امتداد آن در راستاي حيات انساني، به بحث و تبادل‌نظر پرداخته‌اند. سمينار مورد بحث ما، يك كنفرانس ميان رشته‌اي است كه با همكاري دانشگاه نيوكاسل برگزار مي‌شود. همچنين مركز مشاوره و آموزش‌هاي درجه يك لندن وابسته به دانشگاه لندن، بخشي از برنامه‌هاي اين سمينار را برعهده دارد. سخنران‌هاي اصلي اين كنفرانس عبارت‌اند از: دكتر ماري ميدگلي استاد دانشگاه نيوكاسل، استاد بن برادلي، دكتر فلسفه و روان‌شناسي از دانشگاه سيراكيوز، پروفسور جان گارتف نورت وسترن و پروفسور آلكس بولهوف، استادان دانشگاه ال.اس.اي، دكتر اشتفان بلاتي استاد دانشگاه ممفيس، دكتر آرون وولف استاد دانشگاه سيراكيوز، دكتر كيتي برندي از دانشگاه ويلفر دلورير، دكتر شارون استيلا نسكي از دانشگاه حيفا، دكتر ويليام برد استاد فلسفه و رئيس گروه مطالعات متقابل «كلام، الهيات با فلسفه و علوم انساني» در دانشگاه دولتي جئورجيا، دكتر جئوفري اسكي از دانشگاه دورهام، دكتر تيمواي راك سيمن از دانشگاه هلسينكي و سرانجام دكتر بن كورتيس پروفسور دانشگاه ناتينگهام و معاون دپارتمان الهيات و فلسفه ديني در اين دانشگاه.

دربارة اخلاق
سمينار «دربارة اخلاق»، توسط دپارتمان‌هاي علوم انساني و اقتصاد دانشگاه جئورجيا برگزار شده و نشست‌هاي مختلفي براي آن در نظر گرفته شده است. در يكي از اين نشست‌ها، كتاب‌ها و منابع درجه اول و مهم دربارة اخلاق معرفي مي‌شوند و دربارة اهميت و كمّ و كيف مطالب هر يك بحث و تبادل‌نظر صورت مي‌گيرد. همچنين سه ميزگرد پي‌درپي در سه دپارتمان علوم انساني اين دانشگاه در نظر گرفته شده كه غالباً توسط دانشجويان طراحي و اداره مي‌شود. از جمله سخنرانهاي اين سمينار مي‌بايد از دكتر توماس پوگ استاد دانشگاه ييل در آمريكا، دكتر ليف ونار از كالج كينگ، دكتر پاتريشيالينگ ورث استاد دانشگاه نورت ايسترن و دكتر جيمز شولمان از همان مركز را نام برد.

همايش اتانازي
مرگ خودخواسته از وجوه قانوني، اخلاقي و فلسفي
اين مسئله هم مانند سمينار مرگ، يكي از موضوعات بحث‌انگيز و حساس نزد افكار عمومي و آكادميك در مغرب زمين است. به هر حال تعداد كتاب‌ها و سمينارها در اين نوع موضوعات و مسائل، در حال تزايد است و هر روزه بر تعداد منابع و تنوع نظرات افزوده مي‌شود. اهميت اتانازي و مباحث حقوقي، اخلاقي و فلسفي و حتي روانشناختي اين موضوع چنان است كه همة كشورهاي توسعه يافته يا صاحب آكادمي‌هاي معتبر در آن درگير شده و مي‌بايد راه‌حل‌ها و قوانين متناسب آن را جستجو نمايند يا در اختيار افكار عمومي بگذارند. اتانازي ديگر يك عنوان خاص و غريب براي برخي متفكران اگزيستانسيال و امثالهم نيست. يك موضوع متداول و متعارف و مهم نزد همة مردم و اكثريت متفكران جهان است. در سمينار اتانازي، يا مرگ خودخواسته از وجوه قانوني، اخلاقي و فلسفي، اين سخنرانان به ايراد سخنراني پرداخته‌اند! ـ لارنس آلكساندر از دانشگاه سنديه‌گو، دانشكدة حقوق. ـ اندرو آلكمان از دپارتمان فلسفه دانشگاه دولتي جئورجيا. ـ كنت اندرسون از دپارتمان حقوق دانشگاه واشنگتن. ـ دكتر راسل كريستوفر از گروه حقوق دانشگاه تولسا. ـ جان دن، استاد آكادمي نظامي وابسته به ارتش ايالات متحده آمريكا. ـ ويليام اوالد، استاد حقوق دانشگاه پنسيلوانيا. ـ اريك فيلدمن از دانشكده حقوق همان دانشگاه. ـ دكتر كلر فينكلستين و دكتر جين گالبرايت از همان دانشكده و دانشگاه. ـ كيوين گاورن از دانشكده حقوق دانشگاه ايوماريا. ـ دكتر آموس هيورا، استاد دانشكدة حقوق دانشگاه هوتا. ـ دكتر ويرجينيا هلداز مركز موسوم به برنامه فلسفه در سازمان فارغ‌التحصيلان سي‌يو ان واي. ـ دكتر فرانسيس ام‌كام استاد دانشگاه هاروارد. ـ دكتر مت ليسترو دكتر لئوكاتس از دانشكده حقوق دانشگاه پنسيلوانيا. ـ دكتر كريت مارتين از دانشكده حقوق دانشگاه بالتيمور. ـ كلنل مارك ماكسول از كالج ملّي جنگ.

نشاط در زبان فارسي
کتاب «وضع کنوني تفکر در ايران» تاليف رضا داوري اردکاني که شامل مجموعه مقالاتي در زمينه موضوعات گوناگون مانند تفکر، فلسفه اسلامي، فلسفه غرب و زبان فارسي است، در نمايشگاه بين المللي کتاب تهران بررسي شد. داوري در اين نشست گفت: هرگاه زبان ما داراي نشاط بوده، زندگي مردم نيز نشاط داشته و هرگاه اين زبان پژمرده و افسرده شده، اين افسردگي به همه شئون زندگي ما رسوخ پيدا کرده است.- دکتر داوري اردکاني در اين نشست درباره کتاب خود به حاضران گفت: نکته مهمي که در اين نوشته مورد تاکيد من بود و کمتر مورد توجه قرار گرفت، اين بود که من براي نخستين بار مساله اعتباريات از نظر علامه طباطبايي را در اين اثر ذکر کردم. طرح اعتباريات، طرح بسيار مشکلي است که هنوز هم چندان روشن نشده است.  داوري اردکاني درباره اهميت تامل در حوزه انديشه و فلسفه بيان کرد: بايد ببينيم ما در فلسفه اسلامي چه داريم، نوع نگاه ما به آن چگونه است و آينده آن چيست. فلسفه اسلامي مساله مهمي است و ما بايد روي تفکر و انديشه بزرگان خود هر روز بيشتر بينديشم تا جايگاهمان در فلسفه مشخص شود.  وي يادآور شد: مساله ديگري که در مقالات اين کتاب به آن پرداخته شده، اين است که بر سر زبان فارسي چه مي‌آيد. هرگاه اين زبان نشاط داشته باشد، زندگي مردم نيز نشاط داشته و هرگاه اين زبان پژمرده و افسرده شده، اين افسردگي به همه شئون زندگي ما رسوخ پيدا کرده است.  نويسنده کتاب درباره مساله فلسفه غرب و اهميت انديشيدن به اين مبحث مهم گفت: زماني که من به اين مساله پرداختم، هنوز مساله تجدد مطرح نشده بود. در اين کتاب اين سوال‌ها مطرح شده‌اند که فلسفه غربي به چه کار مي‌آيد، ما با فلسفه غرب چه کرديم و فلسفه غرب با ما چه کرد. من معتقدم که دانشجويان فلسفه بايد اين سوالات را در نظر داشته باشند و به آن‌ها فکر کنند.  داوري اردکاني در پايان اظهار کرد: بايد ببينيم به ويژه پس از انقلاب در زمينه تفکر چه کرده‌ايم و چه مي‌توانيم انجام دهيم. هر ملتي استعدادهاي خاص خود را دارد و ما هم استعدادها و سرمايه‌هاي علمي بزرگي داريم. ما سرمايه هاي علمي، تاريخي و فرهنگي بي نظيري داريم که کمتر کشوري در دنيا داراي چنين ثروتي است.

دستور زبان ادبي معاصر
نشست نقد کتاب «دستور زبان ادبي معاصر» اثر «يوري آرانوويچ روبينچيک»، ايران‌شناس فقيد روس، با حضور کوروش صفوي، مجتبي منشي‌زاده و مترجم کتاب مريم شفقي به همراه علي‌اصغر محمدخاني با عنوان دبير نشست در موسسه فرهنگي شهر کتاب برگزار شد.  کوروش صفوي در اين نشست گفت: معمولا کتاب‌هاي دستور زبان فارسي که غربي‌ها براي فارسي نوشته و يا مي‌نويسند، براي فارسي‌زبانان مفيد نيست. اين کتاب‌ها براي ما صرفا منابعي هستند که از طريق آن‌ها مي‌توانيم متوجه شويم که خارجي‌ها در حوزه زبان و ادبيات فارسي چه کرده‌اند و درباره آن چه تفکري دارند.وي افزود: ترجمه چنين آثاري اين حسن را براي ما دارد که متوجه خواهيم شد خارجي‌ها در چه سطحي از زبان‌شناسي فارسي قرار دارند. البته نبايد اين نکته را فراموش کنيم که به هر حال يک غير ايراني اين کتاب را تاليف و منتشر کرده و منابعي که در اختيارش بوده متعلق به 50 سال پيش است. صفوي در ادامه با اشاره به اين نکته که اگر با نگاه به منابع در دسترس روبينچيک به تحقيق‌اش نگاه کنيم، نظرمان نسبت به کار او تغيير خواهد کرد، گفت: با توجه به منابع و امکانات در دست روبينچيک، شايد بتوانيم کار او را در اين زمينه ارزشمند بدانيم. روس‌ها در حالات و رفتار خود و در همه زمينه‌ها، حتي در ساختن اتومبيل و آپارتمان به صورت کشکولي کار مي‌کنند. صفوي گفت: کشکولي کار کردن روس‌ها در دستور نوشتن‌ آن‌ها نيز وجود دارد. حتي آن‌ها اين توانايي را دارند که يک شب تا صبح را در يک اتاق کوچک با يک مداد ريز، بگذرانند و براي نوشتن مدام نوک اين مداد را با آب دهان خيس کنند و دوباره با همان بنويسند.
اين عضو هيات علمي دانشگاه علامه در ادامه با اشاره به اين نکته که عنوان کتاب از سوي نويسنده به غلط گذاشته شده، گفت: عنوان اين کتاب به اشتباه «دستور زبان ادبي معاصر فارسي» گذاشته شده است، زيرا اگر حوزه، حوزه ادبيات است،‌ نمي‌تواند دستور باشد. من ابتدا گمان کردم که مترجم کتاب، يعني خانم شفقي در ترجمه نام کتاب دچار اشتباه شده است، اما بعد فهميدم که نويسنده چنين عنواني را براي کتاب خود انتخاب کرده است. با اين همه پيشرفت در حوزه زبان‌شناسي ديگر نمي‌توان اين عنوان را پذيرفت. نويسنده کتاب «آشنايي با نظام‌هاي نوشتاري» در بخش ديگري از سخنان خود با اشاره به اين نکته که کتاب «دستور زبان فارسي» براي فارسي‌زبان‌ها کارآيي چنداني نخواهد داشت، گفت: اين کتاب بيشتر براي دانشجويان و محققان روسي که مي‌خواهند يادگيري زبان فارسي را شروع کنند، مفيد است. البته به گمان من پس از اين‌که مقداري در زمينه زبان فارسي پيشرفت کردند بايد به سراغ کتاب‌هايي که ايراني‌ها نوشته‌اند، بروند. مجتبي منشي‌زاده، ديگر منتقد حاضر در جلسه ضمن تاييد کلام کوروش صفوي مبني بر کشکول بودن کتاب گفت: کتاب مجموعه‌اي از دستورهاي زبان فارسي از آوا و واج تا جمله‌هاي مرکب است. بر اين اساس مطالب کتاب از ابتدايي‌ترين مسايل زبان فارسي تا پيچيده‌ترين آن است، يعني کتاب مجموعه‌ مطالبي است از همه موارد کلي و جزيي در زبان فارسي، به جز حوزه‌هاي مهم معناشناسي. وي افزود: من هم مانند آقاي صفوي معتقدم که کتاب روبينچيک، کتابي براي غيرمتخصص‌هاست و براي کساني که سال‌ها در حوزه‌هاي زبان‌شناسي و معناشناسي کار کرده‌اند، کارآيي چنداني نخواهد داشت. سردبير نشريه زبان‌شناسي در ادامه گفت که بايد اين کتاب را با توجه به کتاب‌هايي که منتشر مي‌‌شوند، نقد کرد و نه مباحث فني و تخصصي که در دانشکده‌هاي معتبر ايراني تدريس مي‌شود. منشي همچنين به برخي از اشکالات ويرايشي کتاب اشاره کرد و گفت: اين اثر يک کتاب دستور است که توسط يک غير ايراني که فارسي ياد گرفته به رشته تحرير درآمده، بنابراين شايد کتاب صرفا براي روس‌ها نوشته شده است. من زبان روسي نمي‌دانم، بنابراين قضاوتي درباره ترجمه ندارم، اما زماني‌که ترجمه را مطالعه مي‌کنم متوجه برخي ايرادها مي‌شوم. در اين کتاب جمله‌هايي آمده که چندان مفهوم نيستند و برخي افعال هم پشت سر هم آمده‌ و ترجمه را از رواني انداخته است. اين دو اشکال را مي‌توان در چاپ بعدي برطرف کرد. کتاب «دستور زبان فارسي ادبي معاصر» نوشته روبينچيک، با ترجمه مريم شفقي در ابتداي امسال (1392) از سوي انتشارات پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي منتشر شد. يوري آرانوويچ روبينچيک، استاد زبان‌شناسي است. او در سال 1953 از رساله خود با عنوان «جملات مرکب در زبان فارسي امروز» دفاع کرد و در سال 1960 کتاب «دستور زبان فارسي معاصر» را نوشت. پس از آن، به عنوان استاد زبان فارسي در سراسر شوروي سابق شناخته شد. «دوره مقدماتي آموزش زبان فارسي»، «فرهنگ لغت دوجلدي فارسي به روسي»، «واژه‌شناسي زبان فارسي» و «اصول اصطلاحات زبان فارسي» نام برخي از کتاب‌هاي اين ايران‌شناس مطرح و فقيد روسي است.

اهميت هند در آسيا
يک صد و نوزدهمين شب از شب هاي مجله بخارا در ساختمان کانون زبان پارسي وابسته به موسسه موقوفات افشار به روابط کهن ايران و هند اختصاص داشت. اين نشست با همکاري سفارت هند در ايران، موسسه فرهنگي هنري ملت، بنياد موقوفات دکتر محمود افشار، مرکز دايره المعارف بزرگ اسلامي، گنجينه پژوهشي ايرج افشار و انجمن دوستي ايران و هند برگزار شد. در ابتداي اين برنامه دي. پي. سري واستوا سفير هند در ايران در سخنانش به زادگاهش در لکهنو که خاستگاه زبان اردوست اشاره کرد و گفت: زبان اردو بسيار به فارسي وابسته است. بسياري کلمات مثل حال، سال، پارسال، خداحافظ و ... از فارسي به اين زبان راه يافته است، در شهر لکهنو فارسي رايج است و در قديم شاهزادگان و سلاطين به اين زبان سخن مي گفتند. من حتي شنيده ام که فارسي باستان و فارسسي ميانه بسيار سانسکريت بسيار نزديکند. در بازديد از کتابخانه آيت الله مرعشي در هند متوجه شدم که متون سانسکريت فراواني آنجا هست. سفير هند سپس به روابط اين دو کشور در دوران معاصر اشاره کرد و گفت: سالانه 40 هزار ايراني از هند به ايران سفر مي کنند، همچنين هر سال هزاران زائر هندي به مشهد مقدس مي آيند. کامران فاني نويسنده و نسخه پژوه برجسته و عضو هيات علمي دانشنامه تشيع سخنران بعدي اين مراسم بود که درباره دو هندشناس حاضر در مراسم يعني فتح الله مجتبايي و داريوش شايگان اختصاص داد. وي در ابتدا به سابقه پنجاه سال آشنايي اش با نام و آثار دکتر مجتبايي اشاره کرد و گفت: اولين آشنايي من با هند به واسطه ترجمه هاي دکتر مجتبايي از غزل هاي رابيندرات تاگور با عنوان «چيترا» صورت گرفت. اين کتاب که امروز از کبريت احمر هم ناياب تر است، بسيار اثر مهمي است، زيرا تاگور اولين نويسنده شرقي است که جايزه نوبل را گرفته است. فاني سپس به تحصيلات دکتر مجتبايي در دانشگاه هاروارد در زمينه تاريخ اديان و هندشناسي اشاره کرد و گفت: ايشان دو کتاب بسيار مهم در زمينه هندشناسي دارند. نخستين کتاب «نحو هندي و نحو عربي» نام دارد که درباره نحوه نگارش گرامر عربي توسط ايرانياني چون سيبويه نوشته شده است. گرامر ادبي يکي از کامل ترين گرامرهاست و وقتي سيبويه اين کتاب را نوشت، موجب حيرت همگان شد. معمولا تصور مي کردند که الگوي نگارش «الکتاب» سيبويه از يوناني و سرياني آمده است، اما دکتر مجتبايي ثابت کرده اند که صرف و نحو عربي مستقيما الگوي هندي و سانسکريت داشته است. کتاب ديگر دکتر مجتبايي راجع به روابط فرهنگي هندوها و مسلمانان است که مجموعه اي از مقالات است. مقاله اول درباره مهمترين هندشناس ايراني يعني ابوريحان بيروني است. مقاله دوم به آثاري که هندوها و مسلمانان درباره دين هندو نوشته اند، مي پردازد. مقاله بعد عرفان هندي و عرفان اسلامي را بررسي مي کند. مقاله چهارم روابط فرهنگي بين هندوها و مسلمانان در زمينه هاي هنر، ادبيات، تاريخ و عرفان را مورد بحث قرار مي دهد. ايشان در اين کتاب روشن مي کند که مسئله تنها همزيستي مسالمت آميز مسلمانان و هندوها نيست، بلکه وحدتي ژرف و عميق ميان اين دو برقرار بوده است.  کامران فاني سپس به کارنامه هندپژوهي داريوش شايگان اشاره کرد و گفت: اگرچه داريوش شايگاه در زمينه آثار فلسفي و فکري شهرتي جهاني دارد، اما به ذات يک هند شناس بزرگ است که در همين زمينه از دانشگاه سوربن دکترا دريافت کرده است. دکتر شايگان شيفته هند به خصوص آيين بوداست و چنان مهرآميز در اين زمينه صحبت مي کند که انسان تحت تاثير قرار مي گيرد.
فتح الله مجتبايي استاد بازنشسته فلسفه و تاريخ اديان دانشگاه تهران و عضو پيوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسي که تا کنون مسافرت هاي متعددي به هند و پاکستان داشته است، نيز در اين مراسم حضور داشت. وي در ابتدا به تاريخ کهن روابط ايران و هند اشاره کرد و گفت: گمان نکنم هيچ دو ملتي به اندازه دو ملت ايران و هند به هم پيوسته باشند. البته منظورم از ايران سرزميني ست که افغانستان و تاجيکستان امروز نيز بخشي از آن هستند. تاريخ روابط ما بيش از سه هزار سال است. پيش از آمدن آريايي ها، مردماني در سرزمين ايران زندگي مي کردند. اقوامي هم در هند مي زيستند. در آثار باستان شناسي که از هاراپا و نظيرش در شهر سوخته در جنوب ايران به دست آمده نشان دهنده مشابهت هاي زيادي است. در بلوچستان امورز هنوز اقوامي هستند که به زبان دراويدي(زبان مردمان شبه قاره) صحبت مي کنند. يعني اين دو قوم پيش از ورود آريايي ها نيز با هم ارتباط داشتند. بعد از آمدن آريايي ها نيز وقتي به اين سرزمين کوچ کردند، دو شاخه مهم شدند، يک گروه به اروپا رفتند و عده اي نيز به شرق رفتند. بخشي که به شرق رفتند، خود دو شعبه شدند، گروهي ايراني هايي بودند که از غرب درياي خزر به ايران آمدند و آثارشان در آناتولي قديم و ترکيه امروز پيدا شده است. گروهي نيز از تنگه خيبر به هند رفتند. داريوش شايگان آخرين سخنران اين مراسم بود. وي در آغاز سخنش را محدود به هند قرن ششم پيش از ميلاد کرد. وي اظهار داشت: مي خواهم بگويم که يک معجزه هندي در قرن ششم پيش از ميلاد هم وجود دارد که به آن توجه نمي شود. در اين دوران هند يک آزمايشگاه بزرگ است که انواع و اقسام افکار متناقض در آن پرورش مي يابد. در اين قرن اگرچه اوپانيشادها از قرن هشتم پيش از ميلاد شروع شده بود، شکل گرفتند. اين کتاب ها کار حکمايي هستند که به جنگل ها مي رفتند و خلوت مي گزيدند و تفکر و مکاشفه مي کردند و عصاره اين تجربه را به صورت عبارات متناقض بيان مي کردند. نوشته هاي شان پر از تناقض است.
دليل آن اين بود که بعد از آن که وداها به وجود آمد و رساله هاي برهمان ها نوشته شد، تفکر هندي متحجر شده بود و تنها به آيين نيايش و ستايش تبديل شده بود. از اين رو اولين واکنشي که به اين امر مي بينيم، در قرون هفتم و ششم پيش از ميلاد مسيح، اوپانيشادها هستند که نوعي دين باطني است. در اوپانيشادها آيين نيايش دروني مي شود و تجربه مکاشفه در کساني که در جنگل ها رياضت مي کشيدند و يوگا مي کردند، ديده مي شود. البته يوگاها در آن زمان در هند بود و بعدا مدون مي شود. از اين گذشته در قرن ششم مکتب هاي ماده پرست(چارواکاها) و مکتب هاي دنياپرست(لوکاياکا) را داريم. از آن مهم تر از ميان کاست(طبقه) اشراف يا شاهان دو نفر عليه دين رسمي مملکت قيام مي کنند. نخست شاکياموي معروف به بودا و ديگري ماهاويرا بنيانگذار دين جين است. يعني دو شاهزاده هم زمان عليه ديني که متحجر شده قيام مي کنند. البته بودا يک قدم فراتر مي رود. نه فقط سنديت آسماني وداها را منکر مي شود و به آن اشاره اي نمي کند، بلکه اين اقدام بدان ماند که کسي در قرون وسطا در مسيحيت جرات کند و بگويد که انجيل را قبول نمي کند.

سعدي، روح کمال شرق
اول ارديبهشت ماه، روز بزرگداشت سعدي شيرازي است. اين مناسبت توام شده است با نام‌گذاري سال ???? به نام سال فرهنگ ايران، در ترکيه. مرکز فرهنگي شهر کتاب به اين مناسبت، برنامه‌هايي را با هدف برقراري کنش‌ها و تعاملاتي فرهنگ بين ايران و ترکيه تدارک ديده است. از آن دست همايشي‌ دو روزه است که ?? و ?? فروردين ماه، با حضور جمعي از ادباي دو کشور با موضوع بررسي مشابهت‌هاي لسان‌غيب سعدي شيرازي با يونس امره شاعر ترک برگزار مي‌شود.در روز نخست اين همايش، دکتر ضياء موحد، دکتر توفيق سبحاني، دکتر مصطفي تاتجي، دکتر مصطفي چيچکلر، علي اصغر محمدخاني و کوروش کمالي سروستاني حول موضوعاتي چون، حکمت و ميراث به‌جاي مانده از سعدي و يونس امره، تاثير يونس امره از سعدي و ادب فارسي و دو شاعر زبان آفرين سخن گفتند.
محمدخاني، قطعه‌اي از سخنان درياارس، اديب معاصر ترک را در تاکيد بر وجود مشترکات فرهنگي بين ايران و ترکيه بازخواند: «در هيچ کشوري به اندازه‌ي ترکيه، علاقه‌مند به فراگيري زبان فارسي وجود ندارد. علاوه بر آموزش زبان فارسي در دانشگاه‌ها، در بعد شخصي نيز علاقه‌مندان فراواني به فراگيري زبان فارسي، وجود دارند. دليل آن اين است که آن‌ها براي استفاده از متون ادبي گذشته و حتا تاريخ خود، به يادگيري زبان فارسي نياز دارند. امروز هم اين ارتباط وجود دارد؛ علاقه به زبان فارسي تا سال‌هاي سال ادامه خوا هد داشت، زيرا هنوز تنها يکي از هزار گنجينه‌ي گذشته به ترکي منتقل شده است و هزاران نسخه‌ي خطي در کتابخانه‌هاي ترکيه در انتظار تحقيق و بررسي هستند.»  کمالي‌سروستاني، جايگاه سعدي نزد ايرانيان و جهانيان را تشريح کرد: سعدي شاعر بزرگ ايران زمين. منادي صلح و عشق و دوستي. و شاعري است ماندگار در ذهن و زبان ايرانيان و جهانيان. سعدي شيراز‌بند زبان و ادبيات فارسي و پايه‌گذار مکتب ادبي شيراز است. رمز و راز شکوه و ماندگاري آثار سعدي هم‌چون ديگر شاعران کلاسيک جهان رويکرد انسان‌گرايانه و خداجويانه به ارزش‌هاي مشترک فرهنگ جهاني هم‌چون عشق، دوستي، صلح، احترام به يکدگر، حکمراني عاقل و عادل، شادي و نشاط و مرگ و زندگي است. مدارا و مهرباني، رنج و مقاومت، زيبايي و شادماني، کم‌آزاري و خداي‌ترسي از ويژگي‌هاي آثار و جهان‌بيني سعدي و دليل ماندگاري و اقبال به او در فرهنگ جهاني است.  ضياء موحد، زبان‌آفريني را وظيفه‌ي شاعران دانست و بر اين معنا تاکيد کرد: اين نکته‌اي بسيار مهم است. با توجه به حضور نثرنويس، توليد ترکيب‌ها، استعاره‌ها و تشبيه‌ها هم‌چنان بر عهده‌ي شاعر است و نه نثرنويس؛ از اين‌روي هرگاه زبان دچار ضعف شود، با تکلف و تصنع همراه شوند، اين شاعران هستند که بايد به تصحيح آن همت کنند. آن هنگام که مغول‌ها حمله کردند، کتاب سوزاندند و اساس تمدن و شهر‌نشيني را برچيدند اين سعدي بود که ظهور کرد و با گلستان و بوستان باعث اعتلاي زبان فارسي شد. جالب توجه است که به زعم غالب محققان، شيراز قبل از سعدي شاعر و سنت شعري نداشته است، ولي او يک‌باره سنتي پديده مي‌آورد و آن شهر را به مهد شعر بدل مي‌سازد.
دکتر مصطفا تاتجي در بيان شباهت‌هاي موجود در آثار امره با فرهنگ ايراني گفت: او از جنبه‌ي اخلاق‌گرايي به سعدي، از جنبه‌ي ملامت‌گري به حافظ و از جنبه‌ي اسطوره‌شناسي به عطار، مولانا و فردوسي شباهت دارد، از آن‌جا که از ميراث فرهنگي آن‌ها بهره برده است، براي شما غريبه نيست. حال بايد دريافت که او در فرهنگ ترکي در پي بيان چه مفهومي بوده است. يکي از ادباي ترک درباره‌ي او مي‌گويد: «امره پايان متاخران و آغاز متقدمان است.» وي افزود: معنا و مفهوم اين نظريه را مي‌توان در بيتي از امره دريافت: کساني که پيش از ما آمده‌اند، معنا را به صورت پنهان بيان کرده‌اند، چون از مادر به دنيا آمده‌ام، بر آن‌ام تا اين حقايق را به صورت عريان بيان کنم. بنابراين مي‌توان گفت، او آن‌چه را متقدمين به صورت پنهان بيان کرده‌اند، آشکارا بيان کرده است. از اين‌رو مي‌توان او را سرآغازي در تاريخ ادبيات ترکيه دانست.  توفيق سبحاني در شرح جايگاه امره نزد ترکان و پاره‌اي از ويژگي‌هاي او گفت: امره شاعر‌ترين شاعران ترکيه است، او از زمان حيات خود تا به امروز برقله‌ي شهرت نشسته است و نام‌ او هم‌چنان در ديوان شاعران تکرار مي‌شود. حيات او در سده سيزدهم، چهاردهم و پانزدهم ميلادي و هفتم، هشتم و نهم هجري ثبت شده است. مطابق روايتي، امره در سال ??? هجري قمري، مطابق با سال وفات ابن عربي متولد شده است و در سال ??? هجري قمري مطابق با سال فوت شيخ محمود شبستري از دنيا رفته است. روايات متعددي درباره‌ي جزئيات زندگي او و مدفنش ذکر شده است. شخصيت واقعي او مجهول است. برخي اصل و نسب او را منتسب کرده‌اند به آن دسته از اهالي خراسان که به سبب حمله‌ي مغول، به آناتولي نقل مکان کرده‌اند. اشعار زيادي نيز به او منتسب شده است.  چيچکلر، مباحث خود را بر تاثير سعدي در ادبيات ترک متمرکز و تصريح کرد: در جغرافياي آناتولي، سعدي شخصيتي مهم و ارزشمند است. او يکي از خود ما محسوب مي‌شود. سعدي آثارش را به زبان فارسي نوشته است و حکمت‌هاي خود را به اين زبان زيبا بر ما عرضه کرده است. براي فهم اين حکمت‌ها در آناتولي انسان‌ها يا بايد زبان فارسي را مي‌دانستند يا اين آثار را به زبان ترکي بر مي‌گردانند. هر دوي اين‌ها عملي شده است. در اواخر دوره‌ي عثماني و حتا در دوره‌ي جمهوريت زبان فارسي به عنوان يکي از دروس اصلي مدارس خوانده شد، قواعد آن آموخته شد و گزيده‌هايي از آثار فارسي در دسترس علاقه‌مندان و پژوهش‌گران قرار گرفت. در اين ميان به آثار سعدي توجه ويژه‌اي شده است، آن‌ها در برنامه‌هاي درسي مدارس گنجانده شده‌اند. به اين ترتيب، در تاريخ‌هاي مختلف و مطبعه‌هاي متفاوت نسخه‌هاي گلستان بار‌ها و بار‌ها چاپ شد و به دست خواننده‌ي ترک رسيد.  آيدوغان نيز ضمن تاکيد بر اين‌که تنها از منظر يک شاعر و نه کار‌شناس در حوزه‌ي سعدي‌پژوهي، بحث خود را آغاز خواهد کرد، گفت: سعدي، از شاعران بزرگ اسلام، متصوف، سياح، صاحب علم و عرفان، صاحب‌دل، ستايش‌گر اخلاق و معمار انديشه است. او انسان دانايي‌ست که تمام حکمت و اخلاق انساني را در شعر‌هايش فرا روي آورده است و افق انسانيت را از نو طراحي کرده است. او انسان را لايه به لايه در طبيعت انساني تجزيه و تحليل و او را دوباره در مکاني برگزيده جاي داده است.  وي، با اشاره به ابياتي از سعدي در مدح و کاربرد عشق، تاکيد کرد: يونس امره نيز هم‌چون سعدي مي‌گويد: بايد دامان عشق را گرفت و در آن فاني شد، کسي که از عشق نصيب برده باشد چه حاجتي به پرسش دارد. امره بنيان‌گذار معماري دورني تمدن آناتولي است. شعرهاي او زبان مردم مسلمان ترک را نرم کرد و علم آن را استوار ساخت. براي کودکان لالايي و براي بزرگ‌تر‌ها اخلاق و عشق شد. دو اثر از او بر جاي مانده است؛ ديوان اشعار و مثنوي رساله‌ي نصيحت. رساله‌ي او بسيار شبيه به گلستان و بوستان است، چندان شناخته شده نيست و غالب مخاطبان او را با ديوان اشعارش مي‌شناسند.حجابي کرلانگچ، پس از بيان قسمت‌هايي از زندگي‌نامه‌ي سعدي و امره، برخي مشابهت‌ها و تفاوت‌ها ميان ايشان را بازگو کرد: ‌سعدي اديبي‌ست به اندازه‌ي کافي بهره‌مند از عرفان و تصوف، ولي با اين‌حال نمي‌توان به صراحت او را يک عارف و صوفي محض ناميد، حال آن‌که يونس امره به تمامي صوفي و عارف است. درباره‌ي سير و سلوک سعدي، روايات مختلفي وجود دارد، او در اشعارش به تجربه‌هاي عرفاني خود اشاره کرده است، ولي عرفان امره بيشتر عرفان عملي است تا نظري.

مراسم گراميداشت استاد لاهوتي
مراسم يادبود مرحوم استاد حسن لاهوتي همزمان با روز «اسناد و ميراث مکتوب» در سراي اهل قلم بيست و ششمين نمايشگاه بين المللي کتاب تهران برگزار شد. در ابتداي اين نشست دکتر اکبر ايراني مديرعامل موسسه پژوهشي ميراث مکتوب در سخناني ضمن گراميداشت ياد حسن لاهوتي ويراستار و مترجم مثنوي معنوي گفت: اين جلسه به منظور نکوداشت ياد و نام يکي از فرهيختگان و دانشمندان برجسته کشور استاد حسن لاهوتي برگزار شده است که متأسفانه سال گذشته دار فاني را وداع گفت. وي افزود: کساني که از نزديک با مرحوم لاهوتي آشنا بودند، مي‌دانند که رفتار وي گرم و صميمي بود و هر وقت ياد آن نازنين مي‌افتند دلشان مي‌گيرد،‌ ما در مجموعه ميراث مکتوب به دليل اينکه بسياري از مصححان از بزرگان و شيوخ هستند،‌ متاسفانه شاهد درگذشت اين بزرگان هستيم و اين براي ما بسيار غمناک است. وي ادامه داد: استاد لاهوتي به دليل تسلطي که به زبان انگليسي داشت، سالها با بنياد پژوهشهاي اسلامي آستان قدس در کار ترجمه همکاري مي کرد.
در دانشگاه هم ترجمه انگليسي تدريس مي نمود. ما هم افتخار داشتيم در چند سال اخير چکيده هاي انگليسي مجله آينه ميراث را به او مي سپرديم که طبعاً شماره جديد از نام و هنر او محروم شده است. همّ و غمّ او مولوي بود وشمس، همچون رابطه اي که او با مرشد و مرادش استاد آشتياني داشت. وي کتاب هاي گران سنگي چون شکوه شمس پروفسور آنه ماري شيمل و شرح مثنوي معنوي تأليف رينولد نيکلسون را با مشورتهاي استاد سيد جلال الدين آشتياني ترجمه کرد. بي شک به دليل گستر? کوششهاي مرحوم لاهوتي در بار? شمس و مولانا، مي بايست او را در زمر? مولوي شناسان معاصر قلمداد کرد. البته او با مولوي شناسان معاصر در دنياي غرب در ارتباط بود. کارهاي کساني چون ويليام چيتيک، فرانکلين لوييس، لوييسن، دکتر نصر، مرحومه شيمل و ديگران را به خوبي مي شناخت و از کار هاي مدعيان مولوي شناسي هم برائت مي جست.
دکتر محمد‌جعفر ياحقي عضو پيوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسي و از دوستان مرحوم لاهوتي نيز از ديگر سخنرانان اين نشست بود که به بيان خاطرات مشترک خود با لاهوتي پرداخت و گفت: درگذشت دوستان براي انسان سخت است و باورش آسان نيست؛ زماني که شنيدم استاد لاهوتي دچار سرطان شده است‌، بسيار متأثر شدم تقريباً امروز 40 روز از درگذشت اين عالم فرهيخته مي‌گذرد. وي ادامه داد: با مرحوم لاهوتي از قديم در بنياد پژوهش‌هاي اسلامي آستان قدس رضوي همکاري داشتم و در برخي موارد ناظر کارهاي ايشان بودم. البته از آخرين ديدار ما چند ماه گذشته است،‌ زماني که براي آخرين بار به ايران آمد. لاهوتي از بخت بلند ديگري نيز برخوردار بود و آن همجواري با درياي موّاج حکمت و عرفان ايران سيد جلال الدين آشتياني بود. آشتياني کس و کاري نداشت خانوادة لاهوتي درواقع کس و کار آشتياني هم بودند. آنها در يک ساختمان زندگي مي کردند و ما احوال آقا را دائم از حسن لاهوتي مي پرسيديم. نزديکي حسن به آقا بيش از حد همسايگي و معلم- شاگردي معني پيدا کرده بود. گمانم «مريد و مرادي» هم توانايي حمل اين معني را نداشت.
آشتياني اين اواخر کمتر با کسي حشر و نشر داشت و بيشتر در خانه مي بود. تنها از «لاهوتِ» حسن مي شد به «ملکوتِ» آقا راه يافت. در ادامه اين نشست محمدحسين ساکت پژوهشگر درباره آشنايي خود با استاد حسن لاهوتي گفت: ما براي نخستين‌بار نيست که شاهد از دست رفتن شاخه‌هاي پربار علم در جامعه خود هستيم،‌ آشنايي من با حسن لاهوتي به پيش از انقلاب باز مي‌گردد‌.
مردي مهربان، بي‌کينه و بي‌آلايش بود و گاهي اگر صحبت و گله‌اي داشت در قالب خنده مي‌گفت، آنچنان که احساس ملامتي از او نمي‌ديديم،‌ من آخرين بار در منزل محمد قهرمان يکسال قبل لاهوتي را ديدم، و او در شعري که سروده بود از پزشکاني که او را از نوشتن و تار زدن منع کرده بودند،‌ گله داشت. وي افزود: بخت بلند لاهوتي اين بود که با مرحوم سيد جلال آشتياني همنشين بود و در منزل خود ميزبان هميشگي مرحوم آشتياني بود و دوستاني که مي‌خواستند آشتياني را ببينند،‌ به منزل استاد لاهوتي مي‌رفتند. در جلساتي که آنه ماري شيمل به ايران مي‌آمد استاد لاهوتي به عنوان مترجم در کنار خانم شيمل بود و دو اثر او را نيز به نام «شهره شمس» و «محمد (ص)» به فارسي ترجمه کرد در اين موضوع کمک بسياري به درک غربياني که شيفته ادبيات فارسي بودند، از اسلام و فرهنگ ايراني کرد.

فلسفه، سلوک و فيلسوف، سالک
  غلامحسين ابراهيمي ديناني گفت: بين پژوهشگر فلسفه و کسي که تصوف مي‌کند، تفاوت بنيادي وجود دارد. من پزوهشگر و محقق فلسفه نيستم. از نظر من فلسفه، سلوک و فيلسوف، سالک راه است. فيلسوف با نظر، سلوک مي‌کند و عارف با عمل ولي اگر همين عارف همراه با عملش نظر نداشته باشد، سلوک نمي‌کند.- مراسم رونمايي از کتاب «سخن ابن سينا و کلام بهمنيار» با حضور دکتر غلامحسين ابراهيمي ديناني، نويسنده کتاب، دکتر عبدالله نظري، دکتر محمد جواد اسماعيلي و مجيد حميدزاده در سراي اهل قلم نمايشگاه بين المللي کتاب تهران برگزار شد. دکتر غلامحسين ابراهيمي ديناني در آغاز اين مراسم پيدايش يک دغدغه دروني را هدف اصلي خود در تاليف کتاب دانست و بيان کرد: من کتاب نمي‌نويسم براي اين‌که کتاب بنويسم. مساله‌اي براي دغدغه دروني مي‌شود و به سراغ آن مي‌روم که ببينم چگونه مي‌توان با آن مواجه شد و با اين مساله چه بايد کرد. درباره اين کتاب هم بايد بگويم که دغدغه‌اي بود که به صورت کتاب درآمد. وي با مهم دانستن تاريخ در بين علوم و معارف انساني عنوان کرد: ما ايراني‌ها کمتر با تاريخ انس داريم. تاريخ اختصاص به بشر دارد. هر علم ديگري به ويژه علوم امروزي را مي‌توان بدون تاريخ آموخت اما فيلسوف نمي‌تواند بگويد تاريخ فلسفه را نمي‌دانم اما با خواندن يک کتاب درباره ملاصدرا فيلسوف شده‌ام. چنين شخصي فلسفه را نفهميده است. فلسفه تفکر است و تفکر تاريخ دارد. فلسفه با تاريخش عجين شده است. تاريخ فلسفه و سلوک فکري اگر نباشد، فيلسوف شدن ممکن نيست. ابراهيمي ديناني در ادامه سخنانش اظهار کرد: امروز در فلسفه غربي تفکيک و دره عميقي بين وجودشناسي و شناخت‌شناسي وجود دارد. ابن‌سينا يک فيلسوف وجودشناس است و از ذهن و عين صحبت مي‌کند و به گونه‌اي اين مساله را حل کرده که شايد در تاريخ فلسفه هيچ شخص ديگري مانند وي اين کار را نکرده است. دنياي امروز ابن‌سينا را نشناخته است، وگرنه اين همه به زحمت نمي‌افتاد. ابن‌سينا فيلسوفي است که غربي‌ها بيش از خود ما قدر و عظمت او را مي‌شناسند.  اين انديشمند حوزه فلسفه درباره چالش‌هاي فلسفه در دانشگاه‌هاي ايران بيان کرد: در سال‌هاي گذشته فيلسوف بايد در خفا درباره فلسفه کار مي‌کرد و ما حتي در دوره جواني کتاب فلسفه را پنهان مي کرديم، زيرا نگاه‌ها به فلسفه منفي بود، در حالي که در غرب بعد از رنسانس فلسفه آزادانه رشد خود را ادامه داد و فلاسفه در يک فضاي آزاد علمي کار مي‌کردند. وي ادامه داد: اگر ارسطو در تاريخ غرب فيلسوف بي‌نظيري است، در جهان اسلام و به طور کلي در شرق تا به امروز مانند بوعلي سينا هيچ فيلسوفي پا به عرصه وجود نگذاشته است. ما بايد اين فيلسوف بزرگ را بهتر بشناسيم. متفکر حوزه فلسفه در پايان افزود: به جز چند کتاب از اين فيلسوف بزرگ شرق، کتاب‌هاي بسياري از وي هنوز تاليف و خوانده نشده‌اند. اگر کتاب 20 جلدي «الانصاف» اثر ابن‌سينا که در حمله مسعود غزنوي در آتش‌سوزي کتابخانه اصفهان از بين رفت وجود داشت، امروز دنياي ما دنياي ديگري مي‌شد. کتابي که امروز رونمايي شد، يک سياحت اجمالي است و هنوز حرف‌هاي ناگفته بسياري درباره ابن‌سينا باقي مانده است. جا دارد کتاب‌هاي بسياري درباره نکته‌هاي ناگفته در انديشه‌هاي ابن‌سينا تاليف شود. دکتر اسماعيلي از ديگر کارشناسان حاضر در نشست درباره کتاب «سخن ابن‌سينا و کلام بهمنيار» عنوان کرد: اين کتاب در حقيقت، شناختي تازه از آرا و انديشه‌هاي ابن‌سينا را به فارسي‌زبانان ارايه داده است. نکته‌اي که کمتر درباره اين کتاب به آن توجه شده، اين است که اين شيوه نگاه به ابن‌سينا و ارزيابي ابن‌سينا متفاوت از شيوه هاي گذشته است. دکتر عبدالله نصري، پژوهشگر فلسفه هم در اين جلسه در تحليل کتاب استاد ابراهيمي ديناني بيان کرد: ابراهيمي ديناني مي‌خواهد که کار متفکرانه انجام دهد، نه کار محققانه. دکتر ابراهيمي ديناني همواره  روي تفکر و پرسش تاکيد بسيار دارد. او در خلوت تفکر خود با پرسش‌هايي که در ذهنش ايجاد مي‌شوند، مباحث را فصل به فصل مطرح مي‌کند. وي افزود: استاد ابراهيمي ديناني در کارهايش يک ذهن تداعي‌کننده دارند و اين‌طور نيست که بخواهد از يک نقطه شروع کند و به يک نقطه پاياني برسد. استاد ابراهيمي ديناني به خاطر تسلطي که روي تاريخ فلسفه دارد، وقتي نکته‌اي به نظرش برسد، بلافاصله به آن اشاره مي‌کند. دانشيار گروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبايي در ادامه اظهار کرد: اين تداعي‌ها براي کسي که اهل انديشه است، خيلي مهم‌اند، به اين ترتيب ارتباط انديشه متفکران را درمي‌يابد و لابه‌لاي اين نکته‌ها براي خواننده دقيق يک تلنگر فکري است. دکتر نصري در پايان عنوان کرد: در اين اثر هم استاد ابراهيم ديناني مانند ساير آثارش ريشه‌هاي تاريخي برخي مباحث فلسفي را مطرح و تاثيرات بعدي را بيان کرده است.

 

 


صفحه 4 از 4