معرفي كتاب

PDF چاپ نامه الکترونیک

معرفي كتاب

 تاريخ فلسفه مسيحي در قرون وسطا
اتين ژيلسون
 رضا گندمي نصرآبادي
ناشر: دانشگاه اديان و مذاهب- سمت
چاپ اول: 1389
766 صفحه

 نام اتين ژيلسون بيش از هر چيز با قرون وسطا و به تعبير ديگر فلسفه مسيحي پيوند خورده است. او در باب فلسفه اين دوران چندين جلد کتاب نگاشته است که مي توان به روح فلسفه قرون وسطا، عقل و وحي در قرون وسطا اشاره کرد. در اين ميان کتاب «تاريخ فلسفه مسيحي در قرون وسطا» (1955) از جايگاه ويژه اي برخوردار است. اين اثر در واقع حاصل پنجاه سال تدريس او در دانشگاه هاي مختلف است. اين اثر به يک دوره تاريخي که پانزده قرن به درازا کشيده است مي پردازد. ژيلسون از يوستين شهيد در قرن دوم پس از ميلاد آغاز مي کند و با نيکلاس کوزايي اثر خود را به اتمام مي رساند. او در توضيح عنوان کتابش مي گويد: « ما استفاده اي را که نويسندگان مسيحي آن دوران از مفاهيم فلسفي کرده اند فلسفه مسيحي مي ناميم. کتاب حاضر اساسا به تاريخ آرا و انديشه هاي فلسفي مي پردازد، گرچه همن طور که عموما درباره قرون وسطا صادق است فلسفه را در يک زمينه الهياتي مي توان يافت.ص 1»  ژيلسون  کتاب تاريخ فلسفه مسيحي در قرون وسطا را در ده بخش عمده نگاشته است که عبارتند از: دفاعيه نويسان يوناني، تفکر مسيحي اوليه، از آگوستين تا بوئتيوس، از اسکوتوس اريگنا تا قديس برنارد، فلسفه عربي و يهودي، فلسفه مدرسي اوليه، الاهيات و دانش، عصر طلايي فلسفه مدرسي، محکوميت سال 1277، فلسفه مدرسي قرن چهاردهم. مولف در مقدمه اش بر کتاب مي گويد: «در حقيقت اين فلسفه نبود که مسيحيت را در طول چهارده قرن زنده نگه داشت، بلکه مسيحيت بود که اجازه نداد فلسفه محو بشود. اين تفسير دوم از تاريخ تفکر مسيحي تنها تفسيري است که بنا بر آن اصل وجود فلسفه مسيحي توجيه مي شود. ص 7» يادداشت هاي پاياني کتاب که تقريبا يک سوم حجم کتاب را به خود اختصاص داده ، ارزش کتاب را دو چندان کرده است.

 خواجه نظام الملک طوسي
 گفتار در تداوم فرهنگي

 سيد جواد طباطبايي
ناشر: نگاه معاصر
چاپ اول:1390
240 صفحه

 خواجه بزرگ ابوعلي حسن بن علي بن اسحاق، مشهور به نظام الملک طوسي « در دوره اي حساس از تاريخ ايران با وزارت خود که نزديک به سه دهه طول کشيد، نقشي تعيين کننده درتدوام فرهنگ ايفا کرد. در اين دوره مقدمات وحدت سرزميني ايران زمين که با فروپاشي شاهنشاهي ساسانيان به ملوک طوايف تبديل شده بود، ممکن شد و قُقنُس ايران با ديگر از خاکستر خود سر برآورد. سياستنامه خواجه بيانيه سياسي پر اهميت اين وحدت و بيانه نظري و عملي آن بود و هدف آن، تجديد ساختار هاي کهن فرمانروايي ايرانشهري در دوره اسلامي و چيرگي غلامان ترک بود. ص 11» کتاب «خواجه نظام الملک: گفتار در تداوم فرهنگي» به برخي از جنبه هاي تاريخ انديشه سياسي ايران در دوره اسلامي با تأکيدي بر انديشه و عمل خواجه نظام الملک طوسي اختصاص دارد. هدف سيد جواد طباطبايي از نگارش اين اثر بررسي جايگاه خواجه و همچنين اثر برجسته او، سياستنامه در تاريخ انديشه سياسي درايران است. مولف کوشيده است دستاوردهاي پژوهش «درباره  سوانح احوال خواجه و بررسي رساله او را به تاريخ انديشه در ايران بسط دهد.ص7» همچنين مولف در اين اثر نظريه اي درباره تداوم ايران زمين از نظر تاريخي و تاريخ انديشه مطرح و برخي از وجوه آن نظريه را به اجمال بسط داده است. مولف در اين اثر، عمده تمرکز خود را به به مفهوم تداوم در زوال انديشه و انحطاط تاريخي ايران زمين اختصاص داده است. اين اثر از سه فصل با نام هاي: سوانح احوال خواجه نظام الملک و وضع زمانه او ، انديشه ايرانشهري و تدوام فرهنگ در ايران زمين، مقام سياستنامه در تاريخ انديشه سياسي ايران تشکيل شده است. مولف در بخش خاتمه همچنين برخي از ملاحظات پاياني را ارائه کرده است. کتاب علاوه بر نمايه نام ها و کتاب ها و مفاهيم دربردارنده کتاب شناسي است که به منظور راهنمايي خواننده در پيمودن مسير مولف ارائه شده است.

 اقتدا به محمد (ص)
نگرشي نو به اسلام در جهان معاصر

 کارل ارنست
قاسم کاکايي
ناشر: هرمس
چاپ اول:1389
256 صفحه

 به گفته قاسم کاکايي  در سال هاي گذشته نوعي اسلام هراسي در اروپا و آمريکا از طريق رسانه هاي جمعي به مردم القا مي شود. پروفسور ارنست سعي کرده در اين اثر به طور مستند و با رجوع به منابع تاريخي  و نه صرفا با نگاهي احساساتي به دفاع از اسلام و مسلمانان بپردازد. مولف اين اثر را به منظور انتخاب جايگزيني مناسب براي کتاب هايي که در مورد اسلام شايع و رايج شده  نگاشته است. او چنين ادامه مي دهد: « آنچه در اين کتاب ارائه مي شود ديدگاه جانبدارانه و در عين حال مدلل و تحليلي است در مورد سنت ديني اسلام و مسائلي که اخيرا مسلمانان با آن مواجه اند. من از برداشت هاي متعارف به جد فاصله مي گيرم تا فهمي غير بنيادگرايانه از اسلام ارائه دهم. ص14»کارل ارنست در مقدمه بر ترجمه فارسي اثرش چنين نگاشته است: « کتاب اقتدا به محمد (ص) در اصل براي مخاطبان غير مسلمان آمريکايي و اروپايي نگاشته شده بود و به خوبي در ميان آنان مورد استقبال قرار گرفت. من در آغاز انتظار نداشتم که اين کتاب توجه مسلمانان را نيز جلب کند. ولي با کمي دقت، برانگيخته شدن کنجکاوي محافل اسلامي به چنين کتابي معقول به نظر مي آيد. ص7» مولف در اين اثر کوشيده است با فراهم ساختن امکان دسترسي نقادانه و مستقل به اطلاعات کليدي، دريچه تازه اي از فهم دين اسلام به روي مخاطب خود بگشايد. محور اصلي اين اثر رامي توان تمرکز بر مطالعات ديني و زمينه هاي تاريخي برشمرد. همچنين مولف مي کوشد نقش مهم مسيحيت متجد و به ويژه ديدگاه پروتستان را در سامان دادن به تفسيري جديد از اسلام مورد توجه قرار دهد. اين اثر در شش فصل و با نام هاي اسلام در چشم غرب، رويکرد به اسلام در قالب دين، منابع قدسي اسلام، اخلاق و حيات دنيوي، معنويت درعمل، بازانديشي به اسلام در قرن بيست و يکم تنظيم شده است. اين کتاب در سال 1389 از سوي انتشارات حقيقت با ترجمه حسن نورائي بيدخت نيز منتشر شده است.

 پيش درآمد فلسفه اي براي هنر ايراني

 محمود خاتمي
ناشر: فرهنگستان هنر
چاپ اول: 1390
392 صفحه

 پرسش از چيستي هنر و زيبايي و ارتباط ميان اين دو مفهوم از روزگاران و دوران گذشته شايد نه در صدر مسائل متفکران و فيلسوفان اما جزو مهمترين آن ها بوده است. در دوران جديد اين دو مفهوم با رويکردهاي متفاوت تري مورد بررسي، واکاوي و تعريف مجدد قرار گرفتند. اين بار هنر پا به پاي مفاهيمي چون سياست، دانش، علم، فناوري و ... در تور شناسايي فيلسوفان قرار گرفت. اما در اين ميان جاي تحليل و بررسي فلسفي مفهوم هنر در فرهنگ ايراني خالي بود. کتاب «پيش درآمد فلسفه اي براي هنر ايراني» گامي در جهت رفع اين نقيصه است. اين اثر در دو بخش نگاشته شده است. بخش نخست « تمهيد مبادي عام انديشه هنر در فرهنگ ايراني» نام دارد و از سه بهره با نام هاي هنر و زيبايي در فرهنگ ايراني، مباني انسان شناسي هنر ايراني، آگاهي زيبائيک در هنر ايراني تشکيل شده است. اين بخش موضوعات مذکور را در ده فصل بررسي مي کند. « اين بخش به مهم ترين مبادي و مطالبي مي پردازد که از ديرباز در بن انديشه ايراني نهفته بوده و مي توانند تحليل و فهم حکمت هنر ايراني را مدد کنند و به يک تلقي فلسفي از آن راه برند.ص9» از فصول بخش نخست مي توان به هنر و زيبايي، خيال، دل و الهام هنري، خلاقيت هنري اشاره کرد. بخش دوم را مولف «تحليل توصيفي هنر ايراني» ناميده و آن را در دو بهره با نام هاي ادوار هنر ايراني و هنرهاي بزرگ ايراني تنظيم و طبقه بندي کرده است. خاتمي پس از اينکه در فصل نخست به مبادي عام انديشه اشراقي هنر ايراني مي پردازد در بخش دوم به سراغ توصيفي تحليلي ازهنر ايراني مي رود تا بر وجوه حکمت آميز و نکات فلسفي نهفته در اين هنر بيشتر تأکيد کند. اين بخش در هشت فصل نگاشته شده و از برخي فصول آن مي توان به معماري، موسيقي، شعر اشاره کرد.

 فلسفه  ملاصدرا
 با نگاهي نو در ترازوي نقد

 فضل الرحمن
مهدي دهباشي
ناشر: ريسمان
چاپ اول: 1390
462 صفحه

 کتاب فلسفه ملاصدرا به قلم  مرحوم پروفسور فضل الرحمن پاکستاني استاد سابق مطالعات اسلامي در دپارتمان تمدن ها و زبان هاي شرق نزديک در دانشگاه شيکاگو نگاشته شده است. مولف در اين اثر با نگاهي انتقادي و تحليلي متمرکز بر مهمترين اثر ملاصدرا، الاسفارالاربعه، مي باشد. فضل الرحمن در پيش گفتارش بر کتاب چنين مي گويد: «اين کتاب، علاوه بر اين که تفکر ملاصدرا  را به خواننده عصر حاضر معرفي مي کند، اميد مي رود به طور کامل ماهيت بي پايه اين اعتقاد را که عموما در ميان دانشمندان اسلام شناس غربي شايع شده است که فلسفه اسلامي پس از يورش غزالي به آن از ميان رفته، برملا سازد.ص7» مهدي دهباشي که سالهاي پيش و هنگام تحصيل در دوره دکتري در آمريکا با اين کتاب و افکار و گرايش هاي فلسفي و کلامي نويسنده آن آشنا شده بود، به سراغ ترجمه، نقد و تحليل اين اثر رفته است. به زعم مترجم کتاب فلسفه ملاصدرا از نظر محتوا، جامعيت، روش تحقيق، نقد و شيوه بيان و دسته بندي مطالب به زبان روز در نوع خود جالب و کم نظير است به گونه اي که کمتر کتابي را با اين ويژگي ها در غرب درباره انديشه هاي فلسفي صدرا مي توان يافت. اما مترجم به دليل آشنايي ديرين با فلسفه صدرايي بر اين نظر است که فضل الرحمن عليرغم اشراف به مباحث فلسفه صدرايي در بعضي از موضوعات دچار لغزش هايي شده است و به همين دليل مترجم اين موارد را بر اساس متون فلسفي صدرا در پاورقي توضيح داده است. کتاب پس از مقدمه مولف که به ملاصدرا و ويژگي فلسفه او و همچنين منابع فکر و خلاقيت صدرا مي پردازد، در سه بخش نگاشته شده است که عبارتند از هستي شناسي، الهيات، روان شناسي انسان و سرنوشت او. مهدي دهباشي اين اثر را براي دانش پژوهان و محققان رشته فلسفه اسلامي سودمند مي داند.

 ارزيابي و درمان سبک زندگي

 دنيل اکستين- روي کرن
حميد عليزاده و ديگران
ناشر: رسش
چاپ اول:1389
371صفحه

 گرچه روان شناسي پديده اي نوين وقرن بيستمي است اما مطالعه رفتار بشر به آغاز تمدن او باز مي گردد. فيلسوفان، شاعران، مبلغان مذهبي و رهبران سياسي نظريه هاي شخصي خود را در مورد انگيزه  ها، خواسته ها و نيازهاي نوع بشر ارائه کرده اند. آلفرد آدلر بنيان گذار روان شناسي فردي و از همکاران فرويد بود اما بعدها ديدگاه روان تحليل گري خود را تغيير داد و از لحاظ نظري فاصله زيادي از فرويد و ديدگاه او گرفت. «آدلر معتقد بود تفکيک و تجزيه ساختار رواني به اجزاي متفاوت که در نظريه فرويد وجود دارد، درست نيست؛ زيرا تن و روان انسان ساختاري يکپارچه و کلي است که در مجموع يک سيستم را تشکيل مي دهد. اين سيستم يگانه و وحدت دار علاوه بر اين که در درون خود منسجم و يکپارچه است، با محيط بيروني نيز تعامل دارد بر محيط اثر مي گذارد و اثر مي پذيرد. ص 7» به زعم آدلر اين سيستم يکپارچه در سال هاي اوليه زندگي نوعي خط راهنماي زندگي مي شود و در واقع پديد آمدن چنين وضعيتي همان سبک زندگي است که به باور آدلر پنج سال و به اعتقاد نوآدلرگراها تا سنين 12-11 سالگي به طول مي انجامد. نکته بسيار مهم درباره شکل گيري سبک زندگي اين است که به تدريج تنومندتر شده و تغيير در آن نيز بسيار دشوار مي شود و تغيير آن منوط به شناخت آن است. کتاب «ارزيابي و درمان سبک زندگي» برخي شيوه هاي شناسايي و ارزيابي سبک زندگي را معرفي مي کند و سپس روش هاي تغييرسبک زندگي يا بازجهت دهي را توضيح مي دهد. اين اثر پس از پيشگفتار و توضيح درباره زندگي آدلرو مروري کلي بر نظريه او از 5 فصل تشکيل شده است که به ترتيب عبارتند از:اصول اساسي آدلر، نظريه سبک زندگي، راهنما و کاربرد مصاحبه سبک زندگي، مهارت هاي تفسيري سبک زندگي، بازجهت دهي.
 اصول و مباني عرفان مولوي

 ويليام چيتيک
جليل پروين
ناشر: بصيرت
چاپ اول: 1390
84 صفحه

 مثنوي مولوي اثري منظوم و دربردارنده بيش از 25700بيت و حاوي تعداد بسياري داستان و حکايت با سبک هاي متعدد و آميخته با نکته پردازي هاي پي در پي است. شايد در وهله اول چنين به نظر برسد که نظم چنداني بين بخش هاي مختلف مثنوي حاکم نيست و مطالب و موضوعات مشوش و پراکنده اند. اما ويليام چيتيک نام آشناي و بي نياز از معرفي، کاملا با اين مسأله مخالف است. او در همين رابطه مي گويد: «در حقيقت پيوندها و اتصالاتي ظريف، موضوعات را کاملا به هم مرتبط مي سازد. افزون بر اين زبان تمثيلي و اسلوب استعاري مثنوي براي ارائه اصول تصوف، در بسياري از موارد بهترين شيوه براي انتقال آن ها به طالبان و سالکان طريقت است. ص24» ويليام  چيتيک که درباره مولوي بسيار مطالعه کرده بود، خلا وجود يک خلاصه بَيّن و روشن از امهات معارف و آموزه هاي مولوي را احساس کرد و از اين رو کتاب «اصول و مباني عرفان مولوي» را به رشته تحرير درآورد. او در اين اثر مي کوشد تا دريچه اي به انديشه مولوي بگشايد،هرچند تأکيد مي کند که هدفش از نگارش اين اثر ارائه تحليلي جامع از آموزه هاي مولوي نيست. کتاب پس از پيش گفتار از چهار بخش عمده با نام هاي تصوف در اسلام، خدا و عالم، سرشت انسان، عرفان عملي تشکيل شده است. چيتيک در اين اثر به موضوعاتي چون انسان کامل، ماجراي هبوط، امانت، وصال بالله، معرفت و سلوک نفس مي پردازد. سيد حسين نصر که بر اين اثر ديباچه نگاشته است مي گويد: «اثر محققانه دکتر چيتيک امتياز بسيار مهم ديگري نيز دارد که با نگاهي کاملا سنتي، رويکرد خود را به مغالطات نوگرايانه آلوده نکرده است.ص 15» اين کتاب مصور و با صفحاتي با تلفيق رنگ آبي کمرنگ و سفيد چاپ شده است و اين زمينه رنگي، امر خواندن و مطالعه يک کتاب نظري را براي خواننده بسيار دشوار مي سازد.

 مفهوم کلي تاريخ

 رابين جورج کالينگوود
علي اکبر مهديان
ناشر: کتاب آمه
چاپ اول:1389
448 صفحه

 تاريخ چيست؟ موضوع آن چيست؟ سير تاريخ چگونه است؟ تاريخ براي چيست؟ چيزي که امروزه تاريخ خوانده مي شود، چگونه و طي چه مراحلي به وجود آمد؟ پرسش هايي از اين دست موضوع عمده و اصلي کتاب «مفهوم کلي تاريخ» را تشکيل مي دهند. اين اثر رساله اي در باب فلسفه تاريخ است و پس از مرگ آر. ج. کالينگوود در سال 1943به عنوان واپسين اثر او منتشر شد. دستنوشته اين کتاب به يک ميزان مورد علاقه و استفاده فيلسوفان ومورخان است. پس از مرگ کالينگوود پروفسور تي.ام.ناکس اين اثر را ويرايش کرد. مولف مفهوم کلي تاريخ را مفهومي متعلق به دوران جديد مي داند. به نظر کالينگوود «تاريخ در کتاب ها و اسناد گنجانده نشده است. تاريخ فقط در علاقه و مشغوليت کنوني مورخي زنده است که اين اسناد را تفسير مي کند و به اين طريق حالات ذهني را که به کنکاش درباره آن مي پردازد، از نو در خود احيا مي کند.» کتاب از پنج فصل ويک مقدمه تشکيل شده است. فصل اول «تاريخ نگاري يوناني – رومي» نام دارد. مولف در اين فصل به موضوعاتي چون آفرينش تاريخ علمي به دست هرودوت، گرايش ضد تاريخي انديشه يوناني، مفهوم يوناني ماهيت وارزش تاريخ، هرودوت و توسيديد و همچنين تاريخ نگاري يوناني- رومي مي پردازد. «تأثير مسيحيت»عنوان فصل دوم است و از مباحث آن مي توان به مورخان رنسانس، روشنگري، تاريخ نگاري دکارتي ، علم ماهيت آدمي اشاره کرد. تمرکز کالينگوود در فصل سوم با عنوان «آستانه تاريخ علمي» بر انديشه هاي هردر، کانت، شيلر، شلينگ، هگل، فيخته و مارکس است. چهارمين فصل تاريخ علمي نام دارد. «خاتمه» عنوان آخرين فصل اين اثر است و از مباحث آن مي توان به ماهيت آدمي و تاريخ آدمي، تخيل تاريخي، مدرک تاريخي، تاريخ به عنوان بازآفريني تجربه گذشته، تاريخ و آزادي  اشاره کرد. در انتها نيز کتاب دربردارنده گفتار ويراستار متن اصلي است.

 بررسي تطبيقي تفسير آيات مهدويت و شخصيت شناسي امام مهدي (عج) در ديدگاه فريقين

 فتح الله نجارزادگان
ناشر: سمت- پژوهشگاه حوزه ودانشگاه
چاپ اول:1389
302 صفحه

 اين اثر سومين کتاب از سلسله پژوهش هاي تفسير تطبيقي است که از سوي انتشارات سمت چاپ شده است. مسأله مولف در اين اثر يافتن پاسخ اين پرسش است که قرآن پژوهان فريقين در تفسير آيات مهدويت چه گفته اند و تا چه اندازه ديدگاه هاي آنان به ويژه در موارد مشترک به صواب نزديک است؟ مولف در اين اثر مي کوشد ديدگاه هاي فريقين از تفسير آيات مهدويت و ارزيابي آن ها بر اساس دلايل و شواهد براي گزينش ديدگاه درست را بررسي و تحليل کند.کتاب مشتمل بر پنج فصل است.

 کاش مي گفتم من زاده بارانم

 الهام قزويني
ناشر: حرفه هنرمند
چاپ اول:1389
84 صفحه

 هنرمندان براي ظهور و بروز احساسات خود راه هاي مختلفي را به استمداد مي گيرند. يکي از اين روشها عکاسي بوده که در دوران معاصر از جايگاه ويژه اي برخوردار است. کتاب «کاش مي گفتم من زاده بارانم» مجموعه اي از عکس ها و شعرهاي الهام قزويني است که مي توان آن را اثري ميان شعر و عکاسي دانست. اثري که در کنار عکس ها با احساساتي برخاسته از ثبت يک لحظه در قالب شعر خواننده و تماشاگر را به نحو متفاوتي با خود همراه مي کند.
 علم در عمل
 جان لينهان
منيژه مدبر
ناشر: مازيار
چاپ اول:1390
296 صفحه

 اگر با جان لينهان همراه شويم و علم را مطالعه طبيعت بدانيم و به اين امر واقف باشيم که در دنياي متمدني زندگي مي کنيم که چيزي جز رابطه متقابل انسان و طبيعت نيست، مطالعه و يادگيري علوم کاري لذت بخش به نظر مي رسد. مولف در اين اثر به زبان ساده به به موضوعاتي مثل: چرا چيزها کار مي کنند؟تاريخ، علم و جامعه، خورشيد، زمين، ستارگان، حساب و موضوعاتي ازاين دست، حماقت و غرور مي پردازد. مولف در اين اثر ما در اشتياق فراوانش به علم شريک مي کند.
 گذرمعنويت از ايران زمين

 ريچارد سي. فولتس
جمعي از مترجمان
ناشر: اديان
چاپ اول:1390
237 صفحه

 ريچارد سي فولتس مستشرق با در نظر گرفتن دو اصل پيشيني زبان و جغرافياي مکاني در تعريف ماهيت ايران به بررسي تاريخي و نحوه ورود اديان به ايران از آغاز تا کنون پرداخته و هم کنشي فرهنگ ايراني با ديگر فرهنگ ها و دگرگوني محتواي مفاهيم آن ها را بررسي کرده است. اين اثر از هشت بخش تشکيل شده که عبارت از خاستگاه دين ايران، آيين زردشت، يهوديت، آيين بودا در جهان ايراني، مسيحيت، سنت هاي گنوسي، اسلام، گونه گوني ديني در ايران امروز مي باشند.

 آيا علم مي تواند دين را ناديده بگيرد؟

 به اهتمام مهدي گلشني
بتول نجفي
ناشر: پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي
چاپ اول:1388 
510 صفحه

 مهدي گلشني در اين اثر تعدادي پرسش درباره ابعاد مختلف رابطه علم ودين براي برخي از فيلسوفان، متکلمان و دانشمندان علوم تجربي در جهان غرب و جهان اسلام فرستاده و اين افراد نيز درصدد پاسخ گويي به پرسش هاي ارسال شده برآمدند. اين اثر دربردارنده پاسخ هاي 62 نفر متفکر است که 17 نفر مسلمان و بقيه مسيحي (کاتوليک، پروتستان و ارتودوکس) هستند. از ميان اين متفکران و دانشمندان مي توان به  مايکل استنمارک، راسل استارد، پيتر فول جيمز، ترنس جرارد کندي، آ. مکنتاير،  راجر تريگ و هوستن اسميت اشاره کرد.

 ره آغاز حکمت

 سيد محمد دبيرسياقي
ناشر:خجسته
دوره دو جلدي

 يادداشت هاي روزانه
 ميرزا علي اصغرخان حکمت شيرازي

 اين دو مجلد با نام «ره آغاز حکمت» نخستين يادداشت هاي روزانه ميزا علي اصغرخان حکمت شيرازي در سال هاي 1326 تا 1332 هجري قمري (1286 تا 1292 شمسي) است. اين يادداشت هاي روزانه مربوط به دوران نوجواني و روزگار دانش آموزي حکمت در مدارس جديد و مکاتب قديم شيراز است؛ همراه با فعاليت هاي ادبي، اجتماعي، تحرير مقالات و تشکيل انجمن ها و حضور در محافل ديني و نشست و برخاست با بزرگان علم وادب و هنر و عالمان دين و مديران دستگاه هاي اجرايي. اين اثر در نوع خود خواندني است.

 فلسفه منطق

 مارک سينزبري
محمدعلي حجتي
ناشر: حکمت
چاپ اول: 1390
139 صفحه

 فلسفه منطق به موضوعات فلسفي در حوزه منطق مي پردازد. اين موضوعات بسيار متنوع اند اما مارک سينزبري در اين اثربه پنج موضوع اصلي که البته مهم ترين مباحث فلسفه منطق هستند پرداخته است. اين موضوعات عبارتند از: دلات شناسي، وجود محمولي، اين هماني، ضرورت و صدق. اين اثر مقدماتي به زباني بسيار ساده و روان نگاشته شده است به گونه اي به کار علاقمندان به مباحث فلسفي مي آيد. اين اثر از مجموعه آشنايي با فلسفه تحليلي است و در واقع ترجمه فصل دوم کتاب فلسفه از انتشارات دانشگاه آکسفورد با ويراستاري گريلينگ است.

 يک دم نور

 پولارويدهاي تارکوفسکي
پريسا دمندان
ناشر: حرفه هنرمند
چاپ اول:1389
128 صفحه

 نام آندري تارکوفسکي با فيلم هايي چون آندري روبلف، آينه، استاکر، سولاريس و نوستالژيا پيوند خورده است. بسياري از منتقدان و تحليل گران سينما سعي در کشف مفاهيم فلسفي فيلم هاي او دارند. يکي از مهم ترين اين مفاهيم که با وجود او عجين شده بود مفهوم زمان است. مفهومي که نه تنها در فيلم ها بلکه در عکس هاي پولارويد فوري اش نيز ظهور يافته است. کتاب يک دم  نور عکس هاي پولارويد تارکوفسکي است که توسط جوواني چيارامونته گردآوري و تنظيم شده است.

 خلاقيت تفکر انتقادي

 آنتوني وستون
کاوه بويري
ناشر: کتاب آمه
چاپ اول:1388
120 صفحه

 نکته بسيار مهم در کتاب «خلاقيت: تفکر انتقادي» تعريفي است که مولف از خلاقيت ارائه مي دهد: «خلاقيت هنر گسترش امکان است. هنر يافتن فرصتي دور از انتظار براي پاسخ به مسائلي که از نظر بقيه کاملا لاينجل به نظر مي رسد. ص11» مولف در اين کتاب مي کوشد تا خواننده را از طريق آشنايي با شيوه هاي عملي و کاربردي خلاق تر سازد. کتاب با زبان بسيار روان در شش فصل نوشته شده است. اين اثر مي تواند براي تمام افراد به ويژه معلمان و دانشجويان مفيد باشد.
 عکاسي و بازنمايي

 راجر اسکروتون
بابک محقق
ناشر: فرهنگستان هنر- متن
100 صفحه

 اين اثر از سه فصل با نام هاي: عکاسي و بازنمايي به قلم راجراسکروتون؛ اسکروتون و دلايل نگاه کردن به عکس: ويليام کينگ؛ سبک شخصي در هنر عکاسي: نايجل واربرتون تشکيل شده است. اين اثر به مسائل مهمي مانند موضوع بازنمايي در عکاسي، پرسش از اينکه عکاسي دقيقا چه نوع هنري است؟  عکاس، شيء، موضوع عکس، شيوه به تصوير در آمدن آن مي پردازد. کتاب عکاسي و بازنمايي اولين اثر از « مجموعه  مقالات مسائل هنر و زيبايي شناسي معاصر» است که فرهنگستان هنر آن را چاپ و منتشر نموده است.

 جهاني سازي و جهاني شدن
يک گفتار انتقادي

 استيفن مک گيفن
سيروس نجاريان
ناشر: رسش
چاپ اول:1388
152 صفحه

 اغلب تحليل گران جريان اصلي جهاني شدن را پديده اي پيچيده تعريف مي کنند که از چندين فرايند موازي تشکيل شده است. استيون مک گيفن در کتاب «جهاني سازي و جهاني شدن: يک گفتار انتقادي» مي کوشد ديدگاه هاي گوناگون را در خصوص جهاني سازي  تبيين کند. کتاب از شش فصل با نام هاي تعاريف، جهاني سازي در گذشته و حال، برندگان و بازندگان، اداره کردن جهاني سازي، اين را جهاني کن، ميدان هاي نبرد و در آخر نتيجه گيري تشکيل شده است. اين اثر کم حجم در نوع خود خواندني است.
 کليات تاريخ ادبيات فارسي

 محمد جعفر ياحقي
ناشر: سمت
چاپ اول:1389
186 صفحه

 تاريخ ادبيات فارسي تنها سرگذشت اين يا آن شاعر و نويسنده و يا گفتگو از اين يا آن کتاب نيست؛ بلکه سرگذشت شاعران و نويسندگان يا گفتگو از کتاب ها و آثار در داخل يک مجموعه به هم پيوسته موسوم به ادبيات است که به نوعي آيينه زندگي اجتماعي و سياسي اعصار نيز به حساب مي آيد. محمد جعفر ياحقي در اين اثر نگاهي کوتاه و گذرا دارد به سير چند هزار ساله ادبيات فارسي. اين اثر با زبان و ادب در ايران پيش از اسلام آغاز شده و به ايران معاصر فارسي مي رسد.

 لبخند بزن اي بردار

 نشريه هنرهاي تصويري
شماره 34
پاييز 1389
حرفه هنرمند

 «جنگ مي خشکاند، جنگ تکه تکه مي کند، جنگ ويران مي کند.» شماره 34 فصلنامه حرفه هنرمند به عکاسي جنگ اختصاص دارد. و علاوه بر عکاسي به دو حرفه ديگر يعني نقاش و و نويسنده نيز مي پردازد. از مقالات عکاسي جنگ مي توان به عکاسي جنگ و تعهد اخلاقي، بار شيشه، چشم در چشم مرگ، روزهاي خون و آتش و از نويسندگان و مترجمان آن مي توان به الکس دانچو، روبرت صافاريان، کيانا فرهودي، يوريک کريم مسيحي، محمد فرنود، شرمين نادري، عباس کوثري، مهران مهاجر و ... اشاره کرد.
 پرسيدن مهم تر از پاسخ دادن است

 دنيل کلاک- ريموند مارتين
حميده بحريني
ناشر: هرمس
چاپ سوم:1389
198 صفحه

 مهم ترين نکته اي که درباره اين کتاب بايد گفت اين است که مولفان آن به خواننده نشان مي دهند که فلسفه فقط مجموعه اي از اطلاعات نيست بلکه فلسفه اساسا پرسشگري و خردورزي است. همچنين مي توان گفت اين اثر به تقويت دو ويژگي ديگر در مخاطب خود مي پردازد که شروط لازم فلسفه ورزي اند و آن دو عبارتند از انگيزه و آمادگي. مولفان در اين کتاب ما را به انديشيدن درباره چهارده موضوع وامي دارند که از آن ميان مي توان به اختيار، معرفت، خدا، آگاهي، مرگ، معنا و اخلاق اشاره کرد.

 هجرت انديشه اجتماعي

 ه. استيوارت هيوز
عزت الله فولادوند
ناشر: طرح نو
چاپ سوم:1389
435 صفحه

 ه. استيوارت هيوز در اين اثر به سراغ تحليل يکي از بحران هاي فرهنگي قرن بيستم يعني هجرت متفکران اروپايي به انگلستان و آمريکا مي رود. اين اثر «تحليل درخشاني است از وضعيت گريز خوفناک متفکران از نظمي شيطاني و شرربار و گزارشي است زنده از ميراث غني انديشه آنان در مواجهه با پديده فاشيسم و مهاجرت.» اين اثر درشش فصل با نام هاي هجرت بزرگ، پيش نغمه فلسفي در انگلستان، نقد فاشيسم، نقد جامعه توده اي، ظهور روانشناسي من و نتيجه نگاشته شده است. مترجم مقدمه و کتاب نامه سودمندي به اثر افزوده است.
 دين، قدرت، جامعه

 ماکس وبر
احمد تدين
ناشر: هرمس
چاپ چهارم:1389
555 صفحه

 کتاب «دين، قدرت، جامعه» يکي از آثار مهم ماکس وبر است که از سوي هانس گرث، رايت ميلز ويراستاري شده است. اين اثر در چهار بخش و هفده فصل به رشته تحرير درآمده است. بخش هاي چهارگانه اين اثر عبارتند از: علم و سياست، قدرت، دين، ساختار اجتماعي. ويراستاران در مقدمه خود علاوه بر زندگينامه وبر به علائق سياسي و اهم مباحث فکري او که به نوعي بر کل انديشه اش سايه افکنده مانند: ديوان سالاري، روش هاي ساختارهاي اجتماعي و سنخ هاي سرمايه داري، شرايط آزادي و انگاره انسان مي پردازند.
 اهميت فرهنگ

 لارنس هريسون- ساموئل هانتينگتون
گروه مترجمان
ناشر: اميرکبير
چاپ دوم:1389
517 صفحه

 چرايي اهميت فرهنگ، در واقع پرسش اصلي و مبنايي است که لارنس هريسون و ساموئل هانتينگتون به آن مي پردازند. ارتباط وثيق فرهنگ با رفاه اقتصادي، خوشبختي، سعادت، اميد به زندگي، پيشرفت، تحصيلات و ... از مهمترين موضوعاتي است که مولفان اين اثر درصدد پرداختن به آن هستند. فرهنگ از آن دست مفاهيمي است که نه تنها فيلسوفان، بلکه انسان شناسان و سياستمداران نيز با لايه هاي معنايي آن درگيرند. درواقع «هر ملتي با درک صحيح از واقعيت هاي فرهنگي خود مي تواند شيوه هاي اجتماعي و اقتصادي خود را تغيير داده و با انتخابي درست با شايستگي به پيشرفت اقتصادي نايل و با تمرکز بر ارزش ها ي صحيح آن ها را پايدار کند. زيرا توسعه به شکل يارانه در اختيار هيچ ملتي قرار نمي گيرد تا آن ملت وادار شود توسعه را پايدار کند. به عبارتي ديگر پيشرفت خريدني نيست به دست  آوردني است.ص25»  ساموئل هانتينگتون مقدمه اين اثر را با عنوان «اهميت فرهنگ ها» و لارنس هريسون پيشگفتار را با عنوان «چرا فرهنگ مهم است؟» نگاشته اند. هدف اصلي مجموعه مقالات اين اثر روشن نمودن راهکارهاي مختلف و تقويت رابطه ميان رشته اي فرهنگ است که اگر توسط دانشمندان علوم متخلف به آن توجه شود موجب تقويت و توسعه شرايط فرهنگي و البته توسعه انساني خواهد شد. کتاب اهميت فرهنگ از هفت فصل تشکيل شده است که عبارتند از فرهنگ و توسعه اقتصادي، فرهنگ و توسعه سياسي، بحث انسان شناختي، فرهنگ و جنسيت، بحران آسيا، رواج دادن تغييرات.اين اثر همچنين به بررسي رابطه ميان ارزش ها و پيشرفت، فراگير بودن ارزش ها و امپرياليسم فرهنگي غرب، جغرافيا و فرهنگ، رابطه ميان فرهنگ و نهادها، تحول فرهنگي  مي پردازد. کتاب اهميت فرهنگ را مي توان را اثري ميان رشته اي توصيف کرد که به کشف لايه هاي متعدد و پنهان مفهوم فرهنگ مي پردازد و ارتباط وثيق شاخه هاي مختلف علوم را نشان مي دهد.
 فيلسوفان سياسي قرن بيستم

 مايکل ايچ.لسانف
خشايار ديهيمي
ناشر: ماهي
چاپ سوم:1389
432 صفحه

 کتب «فيلسوفان سياسي قرن بيستم» همانگونه که از نامش بر مي آيد به انديشه هاي اصلي ترين فيلسوفان سياسي قرن بيستم مي پردازد. دوره اي که به زعم مايکل ايچ. لسانف جامعه غربي در آن با مشکلات و مسائل خاصي درگير بوده است. او چنين ادامه مي دهد: «اين مشکلات و مسائل طبيعتا مشغله ذهني فيلسوفان سياسي اين دوره بوده است، و به همين جهت هم مسائل هميشگي فلسفه سياسي دوران ما را ويژگي هاي ساختاري اين دوران شکل داده است. اما فقط تا حدودي، زيرا شايد نيازي به گفتن نباشد که در شکل گيري فلسفه سياسي اين دوران، ضرورت پنجه درافکندن با پيامدهاي ضمني وقايع بزرگ و شکل دهنده اين قرن هم نقش داشته است: دو جنگ جهاني، انقلاب ها، و تهديدهاي گوناگوني که از جانب توتاليتاريسم متوجه ارزش هاي انساني بود. ص10» مولف پس از مقدمه به انديشه هاي ماکس وبر و سياست در قرن بيستم مي پردازد و پس از آن کتاب را در سه بخش عمده نگاشته است. بخش نخست «منتقدان سرمايه داري مصرف گرا» نام دارد و فصول آن به ترتيب عبارتند از: هربرت مارکوزه و مکتب فرانکفورت: استبداد خرد ابزاري، هانا آرنت: جمهوري خواهي کلاسيک و جهان مدرن، سي.بي.مک فرسن: فردگرايي ملکي و دموکراسي ليبرال. در بخش دوم با عنوان «ليبراليسم صف آراسته » مولف انديشه هاي مايکل اوشات، فردريش هايک، کارل پوپر و آيزايا برلين را بررسي و تحليل مي کند.سومين فصل اين اثر «معاصران» نام دارد. آخرين فيلسوفان سياسي که مايکل ايچ.لسانف به واکاوي انديشه هاي آنان مي پردازد عبارتند از: جان راولز، رابرت نوزيک، يورگن هابرماس. مولف نتيجه گيري اثرش را «پايان تاريخ؟» ناميده است. خشايار ديهيمي در مقدمه اش بر تجديد چاپ اين اثر از ويژگي هاي مثبت آن به گستردگي دامنه بحث، منصف بودن نويسنده، رواني زبان اثر اشاره کرده و چاپ جديد اين اثر را با متن اصلي مقابله و اصلاحات آن را هماهنگ نموده است.
 تاريخ اديان ابتدايي و قديم

 جمشيد آزادگان
ناشر: سمت
چاپ چهارم:1389
 293 صفحه

 «دين در پارسي کهن يعني وجدان، کيش، و آيين. در عربي، دين يعني اطاعت، انقياد، مذهب، و ملت. در زبان لاتين دين يعني الزام در وفاي به عهد و اعتقاد که از کلمه عقد مي آيد به معني بستن، بستن پيمان در وفاداري به قول و قرار و آداب و اعمال ناشي از باور. ص33» کتاب «تاريخ اديان ابتدايي و قديم» ريشه هاي اديان ابتدايي جهان، و اديان قديم سه فرهنگ و تمدن باستاني يعني بين النهرين، مصر و يونان را بررسي مي کند. روش پژوهش جمشيد آزادگان دراين اثر توجه به باستان شناسي، اسطوره شناسي و فرهنگ شناسي توأم است و مولف در اين راستا از منابع مردم شناسي فرهنگي، روان شناسي اجتماعي و پديده شناسي نيز استفاده کرده است. «خاستگاه دين را دانشمندان دين شناس به تفاوت، فتي شيسم، نيچريسم، آنيميسم يا توتميسم مي دانند. اين خاستگاه ها همه در اين اثر مورد بررسي تحليلي قرار گرفته و انتقادات وارد بر آن ها در متن کتاب آورده شده است. ص1» قمست نخست کتاب با عنوان «اديان ابتدايي» از سه بخش با نام هاي کليات، جان پرستي و تفاوت آن با طبيعت پرستي، توتم و تابو تشکيل شده است. نويسنده در اين قسمت علاوه بر ارائه روش هاي سه گانه تحقيق خود به تعريف مفاهيم واصطلاحات اصلي و نظريه هاي آنيميسم و نيچريسم و توتم پرستي مي پردازد.قسمت دوم کتاب «اديان باستان» نام دارد و در سه فصل اديان مصر، بين النهرين و يونان بررسي مي شوند. مولف در اين فصول به تصوير جغرافيايي مصر، يونان و بابل مي پردازد و در هر فصل خدايان مربوط به آن دين و همچنين مباحث مربوط به حيات اخروي، همسويي اساطير با يکديگر و ... را مي کاود. به گفته مولف، اين اثر نياز دانشجويان دوره ليسانس، فوق ليسانس و دکتري را برآورده مي سازد!

 هيچ انگار تمام عيار
 مقدمه اي بر انديشه سياسي نيچه

 کيت انسل- پيرسون
محسن حکيمي
ناشر:خجسته
چاپ دوم:1390
320 صفحه

 «براي فهم نظرات نيچه، شيوه نوشتن او و طرز بيان ديدگاه هايش همان قدر مهم است که توجه به چيزي که مي گويد. اين امر به ويژه با توجه به برداشت نيچه از حقيقت، تأويل آثار او را با دشواري هاي عظيمي روبه رو مي کند. ص39» مولف کتاب «هيچ انگار تمام عيار» مشغله اصلي نيچه را سرنوشت سياست در دنياي مدرن مي داند و مي کوشد موضوع بحث برانگيز انديشه سياسي نيچه را مورد بررسي قرار دهد. او سير تحول انديشه سياسي نيچه را از ابتدايي ترين نوشته هاي اين فيلسوف تا پخته ترين آثاري که در آن ها نيچه در مقابل سياست  حقير ناسيوناليسم اروپايي از راديکالسيم اشرافي دفاع مي کند، پي مي گيرد.  کيت انسل- پيرسون کتابش را در چهار بخش و ده فصل با نام هاي مسأله نيچه، باستاني ها و مدرن ها، انسان و ابرانسان، مسأله نيچه در حال حاضر نگاشته است. او در دو فصل نخست به ترتيب مسأله سبک در آثا نيچه و ميراث او مي پردازد. فصل هاي سوم تا هفتم به بررسي سير فکري نيچه اختصاص دارد ومولف نکات مهم سياسي نوشته هاي گوناگون و متون اساسي او از نخستين انديشه هاي او درباره يونانيان باستان تا مفهوم «سياست بزرگ» او را نشان مي دهد.مولف در فصل هاي هشتم و نهم با تکيه بر مسائل مربوط به ليبراليسم معاصر و فمينيسم به چگونگي برخورد انديشه سياسي اخير با افکار نيچه تمرکز دارد. فصل دهم در واقع ديدگاه شخصي مولف درباره چگونگي جذب و بهره گيري از انديشه هاي نيچه در حال حاضر است. اين اثر« دو ويژگي برجسته دارد که يکي اشاره به تصرف دروغين سازي فلسفه نيچه از سوي نازي هاست و ديگري بررسي برداشت هاي ليبرالي، فمينيستي و پسامدرنيستي از انديشه اوست.»

 استعاره
مبناي تفکر و زيبايي آفريني

 امبرتو اکو و ديگران
گروه مترجمان
ناشر: سوره مهر
چاپ دوم:390
416 صفحه

 براي نخستين بار ارسطو به معرفي اصطلاح استعاره پرداخت. «استعاره آن است که چيزي را به نامي بخوانيم که « نام در اصل به چيز ديگري تعلق دارد. اين انتقال نام به چهار صورت انجام مي گيرد: از نوع به جنس، از جنس به نوع، از نوع به نوع، بر اساس تمثيل.ص 13» کتاب «استعاره مبناي تفکر و زيبايي  آفريني» از هفت مقاله تشکيل شده و درواقع مي کوشد «استعاره» را از ديدگاه هاي گوناگون معرفي کند. اين ديدگاه ها عمدتا استعاره را از صرفا سطح ادبي، شعري و هنري خارج مي کنند و فراگيري آن را در کل نظام زبان و تفکر نشان مي دهند. به گفته فرهاد ساساني اين مقاله ها نگاهي غير متعارف به مفهومي دارند که در ادبيات کلاسيک از تعريف مشخصي برخوردار است. مقاله نخست «نگاهي به تاريخچه مطالعات استعاره » نام دارد و هدف آن بررسي چگونگي شکل گيري استعاره از ديدگاه زبان شناسي است.مقاله دوم به قلم جان رابرت تيلر «بسط مقوله: مجاز و استعاره» نام دارد. مولف در اين مقاله به دو مورد از مهم ترين فرايندهايي که از طريق آن ها معاني مختلف با هم مرتبط مي شوند مي پردازد. مقاله سوم را مايکل ردي با نام «استعاره مجرا: نمونه اي از مغايرت چارچوب در زبان ما» نگاشته است. مولف درباره موضوع مقاله اش مي گويد: «مي کوشم شما را از فرضي نگران کننده آگاه کنم: اينکه فقط با باز کردن دهانمان و انگليسي حرف زدن ممکن است با مغايرت جدي و بسيار واقعي چارچوب روبرو شويم. به اعتقاد من اين مغايرت چارچوب تأثير به سزايي بر مسائل اجتماعي و فرهنگي ما دارد. ص69» ديگر مقالات اين اثر عبارتند از: نظريه معاصر استعاره: جورج ليکاف، استعاره (از نگاه ادبيات سنتي اروپايي، فلسفه و نشانه شناسي): اومبرتو اکو، استعاره به مثابه فهم: جودل واينسهايمر، استعاره: ريچارد مورن.

 Islamic Aesthetics: An Introduction
  oliver Leaman
University of Notre Dome Press

 درآمدي بر زيبايي‌ شناسي اسلامي

 اليور‌ليمن، استاد فلسفه در دانشگاه كنتاكي،  براي ايرانيان نام‌ شناخته شده‌اي است. غالباً نام وي در كنار استاد سيد حسين   نصر و به خاطر تاليف «تاريخ فلسفة اسلامي» به كار برده مي‌شود. از وي البته آثار ديگري نيز به چاپ رسيده كه عمدتاً در حوزة فلسفه و تاريخ اسلامي به نگارش درآمده‌اند. او درآمدي بر زيبايي‌شناسي اسلامي را در سال 2004 و در 256 صفحه نگاشته است. كتاب به زبان انگليسي است و آن‌گونه كه منتقدان و ريويو‌نويسان گفته‌اند، اثري چالش‌برانگيز و پرمحتوا محسوب مي‌شود. به گفتة ناشر كتاب، هنر اسلامي با ديگر اشكال هنر درجهان  تفاوت‌هاي بسياري دارد. دربارة هنر اسلامي نيز حرف و  حديث‌ها فراوان است. مي‌گويند  مسلمانان حق ترسيم چهره‌هاي انساني را ندارند و بالاترين سطح هنر اسلامي درخوشنويسي متجلي مي‌شود. مي‌گويند نقاشي و مجسمه‌سازي دراسلام حرام است. مي‌گويند بر طبق فلسفة اسلامي زيبايي محسوس با معقول درتضاد است و باز هم مي گويند هنر اسلامي  لزوماً توسط مسلمانان رواج نيافته است.   ليمن اما تمام اين مباحث را به چالش مي‌كشد و صراحتاً عنوان مي‌كند كه غربي‌ها در خصوص هنر اسلامي دچار بدفهمي شده‌اند. به عقيدة او هنر اسلامي را بايد به مانند هنر ـ‌ در مفهوم كلي آن ـ مورد نظر قرار داد و قرار دادن هنر دريك  بستر اسلامي صرف يكسره حاصل اورينتاليسم يا شرق‌شناسي است.  آن‌گاه ليمن مسئلة تاثير تصوف بر زيبايي‌شناسي اسلامي را به نقد كشيده و عنوان مي‌كند كه اين موضوع نيز ناشي از   بدفهمي هردو حوزه است: اسلام و هنر. در جاي ديگر وي با بررسي نقاشي، خوشنويسي، معماري ، باغ‌آرايي،ادبيات، فيلم و موسيقي جهان اسلام، توجه خاص خويش را  برقرآن متمركز مي كند. وي با طرح پرسشي پيرامون ادبيات  شگفت‌انگيز و معجزه‌آساي  قرآن دو  قطعة قرآني را مورد واكاوي قرار مي‌دهد: يوسف و زليخا و ماجراي حضرت  سليمان و ملكة سبا. محور اصلي براهين و مباحث  ليمن را تاريخ، هنر، فلسفه، الاهيات و  صنايع‌دستي   جهان اسلام تشكيل مي‌دهد و آن‌گونه كه پروفسور  لين. اي. گورمن از دانشگاه وندربيلت نشويل مي گويد، نيازهاي  هر پژوهشگري را در اين زمينه مرتفع خواهد كرد. اليورليمن كتاب خويش را در نه فصل، يك مقدمه، يك درآمد، مجموعة يادداشت‌ها، كتاب‌شناسي ، نماية آيات  قرآني و نماية عام تنظيم كرده است. عناوين فصول نه گانه كتاب به ترتيب از اين قرار است: يك ـ  يازده اشتباه معمول دربارة هنر اسلامي. دو ـ خدا به مثابه خالق : خوشنويسي و نمادگرايي. سه ـ دين ، سبك و هنر . چهار ـ ادبيات . پنج ـ موسيقي . شش ـ خانه وباغ . هفت ـ اعجازقرآن. هشت ـ فلسفه و راه هاي ديدن. نه ـ تفسير هنر، تفسير اسلام، تفسير فلسفه.

 Beauty and Islam: Aesthetics in Islamic Art and Architecture

 Valerie Gonzalez
I.B.Tauris
  زيبايي  و اسلام

  زيبايي شناسي در هنر و معماري اسلامي

 نويسنده دراين كتاب، بنيان‌هاي نظري هنر و به ويژه معماري اسلامي را مورد بررسي قرار داده است. او معتقد است يكي از اصلي‌ترين اجزاء  زيبايي در هنر اسلامي ، تناسب است. به همين مناسبت با پيش كشيدن بحث قدر در قرآن و قدر درهندسه، به هندسة مقدس مي‌رسد و عنوان  مي‌كند كه نور، آب و رنگ سه عنصر اساسي در معماري اسلامي به حساب مي‌آيند. او با تكيه بر آياتي همچون فاحسن صوركم و صبغة الله من احسن، آن‌ها را  اجزاء اصلي هنر اسلامي ناميده و با اشاره به ديگر آيات مثل يخلق ما يشاء‌الله علي كل شيء‌قدير (مائده19) يا يخلق الله ما يشاء‌الله علي كل شيء قدير (نور45)، انّا كل شيء خلقناه بقدر (قمر49) و آياتي ديگر در سور‌ه‌هاي طلاق، سجده، حشر و ... بحث رنگ و صبغ?‌الله را مطرح مي‌كند. در جايي از كتاب نويسنده عنوان مي‌كند كه هنرهاي اسلامي در مواردي استثنايي با تعاليم و شريعت اسلامي كاملاً‌ منطبق نيستند (نقاشي، پيكرتراشي) اما در هر صورت تاثير فرهنگ اسلامي چنان بر آن‌ها نمايان است كه آن‌ها را به كلي از ديگر هنرها در ساير فرهنگ‌ها متمايز مي‌سازد. اشاره نويسنده البته نه به دين اسلام، كه به فرهنگ غني و متنوع مردماني است كه در سرزمين‌هاي گوناگون زندگي مي‌كنند و مسلمان نام دارند. در خصوص تاثيرپذيري هنر اسلامي از ساير عوامل و فرهنگ‌ها، نويسنده از هنر رومي، هنر اوليه مسيحي و هنر بيزانس سخن مي‌گويد اما نقش مهم‌تر و اساسي‌تر را به هنر ساساني در ايران پيش از اسلام مي‌دهد و در كنار آن از هنر آسياي مركزي و چين (مغولي) نيز نام مي‌برد. دامنه اين تاثيرات البته از نقاشي، تا سفالگري و پارچه‌بافي در نوسان بود. نويسنده باز هم با اتكا به آيات قرآني، عنوان مي‌كند كه بازنمايي تصويري موجودات زنده در قرآن به صراحت منع نشده اما بسياري از فقها ترسيم چهره‌ها و موجودات زنده را خطري به سوي بت‌پرستي دانسته و بنابراين گناه به شمار مي‌آوردند. بدين ترتيب، هنر اسلامي بيشتر بر نقوش انتزاعي، استفاده از حروف، گل و بته و به ويژه معماري متمركز شد. معماري اسلامي حديثي مفصل دارد كه نويسنده عمده همّ خود را بر توضيح و تفسير آن قرار داده است. مساجد نمونه عالي معماري اسلامي هستند و ايوان‌هاي چهارگونه با ستون‌هاي بلند، معرف آن. به عنوان مثالي از تاثير فرهنگ‌هاي متفاوت بر معماري اسلامي، نويسنده از معماري شمال آفريقا و اسپانياي اسلامي، كاخ‌الحمراء در گرانادا يا مسجد جامع قرطبه سخن مي‌گويد. در جاي ديگر، او به نقش گنبد در معماري اسلامي اشاره كرده و قديمي‌ترين گنبد باقي‌مانده در تاريخ اسلام را بخشي از بناي تاريخي قب?‌الصخره مي‌داند كه به سال 691  ميلادي تعلق دارد. اما شايد زيباترين گنبد را بتوان گنبد تاج‌محل دانست كه به تركيبي از هنرمعماري هندي – ايراني – اسلامي تعلق دارد. والري گونزالز، عضو انستيتوي مطالعات پيشرفته در دانشگاه پرينستون و پژوهشگر دستيار در دانشكدة معماري مارسي است. از او پيش از اين آثار ديگري به چاپ رسيده كه غالباً به زبان فرانسه و عمدتاً دربارة هنر و فرهنگ اسلامي است. زيبايي و اسلام: زيبايي شناسي در هنر و معماري اسلامي 160 صفحه دارد و به زبان انگليسي منتشر شده است.

 Art and Architecture in Islam Tradition:
Aesthetics,Politics and Desire in Early Islam
Mohammad Hamdouni Alami
Tauris Academic Studies

 هنر و معماري در سنت اسلامي

  زيبايي شناسي، سياست و آرزو در اسلام اوليه

 محمد حمدوني علامي پژوهشگر دستيار در دانشگاه كاليفرنياست. او كه مدرك دكتراي خود را از دپارتمان مطالعات خاور نزديك در دانشگاه بركلي دريافت كرده به عنوان يك معمار نيز به فعاليت مشغول است. او كتاب خويش را با يك پرسش آغاز مي‌كند: هنر در سنت اسلامي چه معنايي دارد؟ و در پاسخ عنوان مي‌كند كه هنر اسلامي به لحاظ تاريخي، مسير خود را از مفهوم غربي آن جدا كرده است، زيبايي‌شناسي غربي بيشتر با جسم انساني سرو كار دارد اما هنرهاي اسلامي بيشتر بر مبناي مفاهيم انتزاعي استوار است و فيلسوفان مسلمان به توضيح بنيادهاي ادراكي حكم زيبايي شناختي فرآورده‌ هنري درطيف معرفت بشري توجه نشان داده‌اند. نويسنده عنوان مي‌كند كه تصور زيبايي معقول در بحث از اسماء و صفات خداوند در كتاب مدينة فاضله فارابي مندرج است. او در ميان اسماي الاهي، جمال ، بهاء و زينت (زيبايي، تابناكي و شكوه) را برمي‌شمارد و نتيجه مي‌گيرد كه خاستگاه زيبايي خداوند، ذات خود اوست. سپس از ابن‌سينا و رساله في‌العشق سخن مي‌گويد و فصل پنجم آن – دربارة عشق جوانان به زيبايي ظاهري – را وامي‌كاود. با ذكر مقدماتي در باب خطابه ، شعر و تخيل ، انواع هنرهاي اسلامي را به اختصار مورد بررسي قرار داده و سپس به بحث خاص خود يعني زيبايي شناسي و هنر در معماري اسلامي مي‌رسد. «معماري و معنا در نظرية‌ جاحظ» عنوان فصل اول كتاب است و همان طور كه از نام و عنوان آن پيداست، آراي جاحظ را در خصوص معماري و هنر اسلامي و معناشناسي و نشانه شناسي وا مي‌كاود. فصل دوم«معماري و شعر» نام گرفته و رابطة پنهان و آشكار اين دو هنر را باز مي‌گويد. «معماري و اسطوره» تاريخ بناهاي مقدس جهان و ارتباط ديرين نمادهاي معماري با اساطير را مورد بحث و بررسي قرار مي‌دهد.
 هنر اسلامي

  معماري، خوشنويسي، نقاشي، شعر، كاشي‌كاري، سفالگري، پارچه‌بافي و... شاخه‌ه‌ايي از هنر اسلامي هستند كه  شكل‌گيري و بسط آن‌ها را لوكا موزاتي در هنر اسلامي بر رسيده است. وي با ذكر تاريخچه‌اي از هنر اسلامي آغاز مي‌كند، از صدر اسلام و خلفاي راشدين تا دوران معاصر آن‌گاه جهان اسلامي را به لحاظ جغرافيايي به مناطق متعددي تقسيم كرده و تكوين هنر اسلامي درآن مناطق را مورد واكاوي قرار مي‌دهد. سوريه و فلسطين در دوران امويان؛ عراق،‌ ايران و مصر در دورة عباسيان؛ تونس و مصر در دوران اغلبيان و فاطميان، سوريه، فلسطين و مصر در دوره ايوبيان و مماليك و جنگ‌هاي صليبي، مغرب و اسپانياي اسلامي، ايران و آسياي مركزي در  دوران غزنويان، ايلخانان و تيموريان، آسياي صغير در عهد سلجوقيان و خوارزمشاهيان، ايران در دوران صفوي، زند و قاجار، آسياي صغير در دوران عثماني و هند در دوران گوركانيان از جمله اين تقسيم بندي هاست. كتاب از 320صفحه تشكيل شده و حاوي دو بخش كلي است. پس از يك مقدمه،  بخش اول با عنوان   «اصول اساسي» آغاز مي‌شود. اين بخش، چهار فصل فرعي‌تر را در بر مي‌گيرد كه عناوين آن‌ها به ترتيب از اين قرار است.
تفسير هنر اسلامي، اشكال معماري اسلامي، خوشنويسي صورتي از كلام الاهي، هنرهاي كاربردي. بخش دوم كه تاريخ هنر اسلامي نام گرفته نيز از فصول متعددي تشكيل شده كه از آن جمله عبارتند از: امويان، عباسيان، مديترانه بين قرون هشت و يازده، تولد هويت منطقه‌اي، آسياي مركزي بين قرون ده و دوازده،‌سلجوقيان، ايلخانيان و تيموريان، امپراطوري عثماني،  ايران از صفويه تا قاجار،‌هند. ضميمه كتاب تصاوير، نقشه‌ها و نمودارهايي را در بر مي‌گيرد كه حوزه گسترش هنر اسلامي است. كتاب در اصل به زبان ايتاليايي نوشته شده و بعداً به زبان انگليسي ترجمه شده است. نويسنده- لوكا موزاتي- پژوهشگر تاريخ هنر در هنرهاي آسياي مركزي است كه پيش از اين آثار بسياري را در اين زمينه  منتشر كرده و در سخنراني‌هاي متعددي شركت كرده‌است.

 Islamic Tiles

 Ventia Porter
Interlink Poblishing Group

  كاشي‌هاي اسلامي

 تقريباً بيش از يك هزار سال است كه هنر كاشي‌كاري و سراميك سازي در سرزمين‌هاي اسلامي رواج دارد، از عراقِ قرن نه ميلادي تا تركيه در قرن نوزدهم. غناي طرح ها و رنگ‌ها و شكوه مساجد، زيارتگاه‌ها، كاخ‌ها و تمام مكان‌هايي كه درآنها از كاشي‌كاري اسلامي استفاده شده است،  بعدها الهام بخش هنرمندان و طراحان اروپايي بود. كاشي‌هاي اسلامي كتابي است نوشته ونتياپورتر، پژوهشگر مجموعه‌هاي اسلامي،  سكه‌ها ومدال‌ها در بريتيش ميوزيوم. در اين اثر او ابتدا تكنيك‌هاي مختلف كاشي كارانِ برجسته را مورد بررسي قرار داده و سپس توسعه اين هنر را پي  مي‌گيرد. به گفتة او البته ردپاي كاشي‌كاري به دوران‌ها و سنت‌هاي پيش از اسلام باز مي‌گردد و گسترة جغرافيايي آن نيز بسيار وسيع است. پورتر اثر خويش را به تصاوير متعددي مزين كرده كه در زير هر كدام توضيحات كافي در مورد مكان و نوع كاشي كاري ارايه شده است. همچنين عرضه تاريخچه مختصري از هنر كاشي‌كاري در جهان و در دنياي اسلامي، معرفي كاشي‌كارانِ برجسته، بررسي مواد اوليه در تهيه كاشي و سراميك، تحليل رنگ‌ها و... از ديگر بخش‌هاي اين اثر است كه در 128صفحه و پنج فصل تنظيم شده است: استادكاران و فنون آن‌ها(ص8)، به سانِ نور خورشيد: كاشي‌هاي درخشان بين قرون نُه ويازده، افزايش ناگهاني كاشي و كاشي كاري: ايران، آناتولي و سوريه در قرون دوازده و چهارده، حجاب مجدوعظمت: ايران وآسياي مركزي در قرون چهارده و نوزده، گل‌هاي نيلوفر و لاله. سوريه و تركيه در قرون پانزده و نوزده.