معرفي كتاب

معرفي كتاب

مرضيه سليماني

 

ميراث

فريدريش ويلهلم نيچه

منوچهر اسدي

ناشر: پرسش

چاپ اول: 1390

2 جلد

از آثار نيچه كتاب هاي متعددي در ايران ترجمه شده است. ولي درباره ارزيابي و يكسان سازي اين ترجمه ها ميان اهالي فلسفه اتفاق چنداني رخ نداده است؛ اين مساله يكي از دغدغه هاي ناشر كتاب ميراث است. رايج بوده است. كتاب «ميراث» در واقع دو كتاب جداگانه است كه تحت عنوان «كتاب يكم» و «كتاب دوم» از سوي انتشارات پرسش منتشر شده است. «اين مجموعه نخستين كتاب از «مجموعه آثار نيچه» به تصحيح ماتسينو مونتيناري و فرانسيسكو كولي است. كتاب يكم «ميراث» آثار منتشر شده از 1870 تا 1873 را در بر مي‌گيرد. كتاب يكم پس از يادداشت ناشر از دو سخنراني منتشر شده در باب تراژدي يوناني با نام‌هاي 1) نمايش موسيقايي يونان 2) سقراط و تراژدي تشكيل شده است. ديگر عناوين كتاب يكم عبارتند از: جهان‌بيني ديونيزوسي، زايش انديشه تراژيك، سقراط و تراژدي يوناني، در باب حقيقت و دروغ در معناي برون اخلاقي. كتاب دوم «ميراث» به قلم نيچه و ترجمه منوچهر اسدي با شش سخنراني عمومي در باب آينده موسسات آموزشي آغاز مي‌شود. قسمت دوم «پيشگفتاري بهر خواندن پيش از سخنراني‌ها» نام دارد و 5 سخنراني را در بر مي‌گيرد. يكي از جالب‌ترين بخش‌هاي اين كتاب «پنج پيشگفتار بر پنج كتاب نانوشته» نام دارد. اين بخش از پنج قسمت با نام‌هاي: در باب فاجعه حقيقت، در باب آينده موسسات آموزشي ما، حكومت يوناني، نسبت فلسفه شوپنهاور با فرهنگ آلماني و سابقه هومر. محمد رنجبر ناشر اين اثر يادداشتي بر كتاب يكم «ميراث» نگاشته است و به تعبير خود در آن «شمه كوتاهي از وضع اسفبار روزگار فلسفه را در ديار ما» توصيف كرده است و چنين مي‌گويد: «اميد آن دارم كه دردمندي و خودآگاهي تاريخي به سراغ اين قوم بيايد و حداقل وضع تاريخي‌مان را برايمان ترسيم دارد، كه جز اين ره به بيراه است و حتي تمناي رسيدن به همان انگاره‌هاي روشنفكران نيز غيرممكن است. ص10»

 

سيره تربيتي پيامبر(ص) و اهل بيت(ع)

محمد داوودي ـ سيدعلي حسيني‌زاده

ناشر: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه ـ سمت

چاپ اول: 1389

378 صفحه

اين اثر مهم‌ترين مباحث مطرح شده در مجموعه چهار جلدي كتاب سيره تربيتي پيامبر(ص) و اهل‌بيت(ع) را كه پيش از اين از سوي پژوهشگاه حوزه و دانشگاه تدوين و منتشر شده بود به طور خلاصه، در يك جلد و در قالب كتاب درسي براي طلاب علوم ديني و دانشجويان علاقمند تدوين و تنظيم نموده است. كتاب سيره تربيتي پيامبر(ص) و اهل بيت(ع) از 6 فصل تشكيل شده است. فصل اول با عنوان كليات از 3 مبحث با عناوين مفهوم‌شناسي، ضرورت و اهميت سيره، منابع سيره و شيوه پژوهش در آن تشكيل شده است. فصل دوم به «آداب و روش‌هاي زمينه‌ساز در تربيت» اختصاص يافته است. مولفان در اين فصل طي سه مبحث آداب و روش‌هاي تربيتي‌ زمينه‌ساز پيش، آغاز و پس از تولد را بررسي مي‌كنند. «تربيت اعتقادي» عنوان فصل سوم است و مولفان كوشيده‌اند طي چهار مبحث ديگر به روش‌هاي پرورش شناخت و ايمان به خدا، ايمان به پيامبر(ص)، ايمان به امامت، ايمان به معاد در سيره معصومان(ع) بپردازند. مولفان فصل چهارم را «تربيت عبادي» ناميده‌اند و مباحث آن عبارتند از: آموزش قرآن كريم، آموزش ذكر و دعا و نماز در سيره معصومان(ع). مباحث فصل پنجم با نام «تربيت اخلاقي» به اصول تربيت اخلاقي در سيره پيامبر، روش‌هاي تربيت اخلاقي اختصاص دارد. آخرين فصل كتاب «تربيت علمي» نام دارد و از دو مبحثِ اصول آموزشي و روش‌هاي آموزشي در سيره تربيتي پيامبر(ص) و اهل بيت(ع) تشكيل شده است. اين اثر همچنين دربردارنده راهنماي مطالعه به قلم طراحان آموزشي مي‌باشد. هر فصل اين اثر به بررسي مبحث هايي پيرامون موضوع آن فصل پرداخته است و بيش از شروع فصل اهداف مرحله اي و اهداف آموزشي آن فصل بيان شده است. همچنين در پايان هر فصل علاوه بر خلاصه مبحث پرسش هايي براي كسب اطمينان از رسيدن به اهداف مرحله اي و آموزشي فصول طرح شده است.

مدرنيته‌زايا و تفكر عقيم

مجيد اديب‌زاده

ناشر: ققنوس

چاپ اول: 1389

208 صفحه

مسأله اصلي مؤلف در كتاب «مدرنيته زايا و تفكر عقيم: چالش تاريخي دولت مدرن و باروري علوم انساني در ايران» اين است كه «چرا مدرنيته در غرب، همچون نيرويي زاينده به رويش علوم انساني پاسخگو به مسائل و مشكلات جامعه مدرن غربي انجاميد، اما در ايران همزمان با نوزايي و نوگرايي دولتي، مدرنيته چهره ديگري از خود به نمايش گذاشت و تفكر مدرن ايراني عقيم ماند و سنت‌هاي علمي خاصي كه پاسخگوي مسائل اجتماعي جامعه ايراني باشد به ظهور نرسيد.ص7» در واقع موضوع اصلي اين اثر شرايط تاريخي تفكر در حوزه علوم انساني همزمان با طلوع نوگرايي يا مدرنيسم دولتي در ايران است. كتاب از 5 فصل تشكيل شده است. در فصل اول با عنوان «ظهور مدرنيته و زايش علوم انساني در غرب» مؤلف به تشريح پديده مدرنيته در غرب و چگونگي زايش و رويش علوم انساني از دل آن مي‌پردازد. مؤلف در فصول دوم تا پنجم به مسأله اصلي كتاب يعني چالش تاريخي بين «دولت مدرن» و «باروري علوم انساني» در ايران مي‌پردازد. فصل دوم به موضوع چگونگي شكل‌گيري دولت مدرن همزمان با رواج و گسترش علوم انساني در ايران اختصاص دارد. مؤلف در فصل سوم با توجه به شرايط تاريخي‌اي كه نسل‌هاي اوليه دانشوران و متفكران جديد ايراني با آن‌ها روبرو بودند به اين مسأله مي‌پردازد كه «چرا فردگرايي شناخت‌شناسانه، يكي از زمينه‌هاي لازم در ظهور علوم انساني، در طلوع ايران مدرن پديدار نشد. ص10» در فصل چهارم شرايط تاريخي و چگونگي ظهور نمادهاي علمي ـ آموزشي جديد از درون دولت مدرن بررسي و كژكاركردهاي حوزه توليد و آموزش علوم انساني با نگرشي تاريخي و آسيب‌شناسانه مطالعه مي‌شود. تمركز مؤلف در فصل آخر بر اين موضوع است كه همزمان با نوزايي فرهنگي و اجرايي نوسازي در ايران چرا سنت‌هاي علمي ـ دانشگاهي محلي در حوزه علوم انساني ايران پديد نيامد.

 

دين و دولت در عصر مدرن

دولت اسلامي و توليدات فكر سياسي ـ جلد اول

داود فيرحي

ناشر: رخداد نو

چاپ اول: 1389

382 صفحه

بررسي رابطه ميان دين و دولت در دوران مدرن يكي از مهمترين دغدغه هاي انديشمندان حوزه هاي مختلف است. داود فيرحي در اين باره مي گويد: «اسلام و سياست در عصر مدرن، از جمله مهم‌ترين مسائلي است كه پيش روي جوامع مسلمان، اسلام‌شناسان و سياست‌پژوهان معاصر قرار دارد. موضوع چنان روشن است كه هيچ نيازي به موشكافي نيست. اما وجه نظري و توضيح بنياد فكري اين تحول البته دشوار است.ص7» كتاب «دين و دولت در عصر مدرن»، مجموعه مقالاتي است كه به تدريج و طي پانزده سال از سوي داود فيرحي فراهم آمده و به لحاظ تناسب و پيوندي كه دارند، كنار هم نهاده شده است. محور عمومي مقالات اين اثر رابطه نصوص ديني، سنت سياسي و سياست مدرن در جهان اسلام و ايران است. كتاب «دين و دولت در عصر مدرن» از پنج بخش تشكيل شده است. بخش نخست را فيرحي «دولت اسلامي و توليدات فكر ديني» ناميده است. اين بخش از دو فصل با نام‌هاي دولت و تفكر؛ چارچوب نظري همچنين نص، قدرت و توليدات فكر ديني تشكيل شده است. بخش دوم با نام «تمدن اسلامي و دانش سياسي 3 فصل را در بر مي‌گيرد كه عبارتند از: درآمدي بر روش‌ شناسي انديشه‌ سياسي در تمدن اسلامي، دين و سياست در فلسفه غرب تمدن اسلامي و درآمدي بر «فقه سياسي». «اسلام، فرد و دولت» عنوان بخش سوم اين اثر است و فصول آن اين موضوع را در قالب 3 مقاله با نام‌هاي فرد و دولت در فرهنگ سياسي اسلام، مشكلات نظري طرح آزادي در انديشه اسلامي، سنت و تجدد پي مي‌گيرند. دو بخش پاياني اين اثر عبارتند از: اجتهاد و سياست در عصر مدرن و دين و دانش سياسي مدرن. از مقالات و فصول دو بخش آخر مي‌توان به اجتهاد و سياست در دوره مشروطه، امام خميني و تجدد اسلامي، مفهوم انسان در انديشه امام خميني و حوزه علميه قم و علم سياست اشاره كرد.

 

جستارهايي در رسانه 1 و 2

دين و رسانه/ فناوري و رسانه

گردآورندگان: سيدحميدرضا قادري و

حسين عميد

ناشر: دانشگاه اديان و مذاهب

چاپ اول: 1388

2 جلد

رابطه ميان دين و رسانه پيشينه اي همسان تاريخ رسانه ها دارد. اولين كتاب چاپي جهان كه در سال 1453 از سوي گوتنبرگ منتشر شد، انجيل بود.همان طور كه مخترع راديو نيز از بنيان گذاران راديو واتيكان بود.تاريخ نشانگر ارتباط پيوسته و مستمر ميان رسانه ها و انگيزه ها و فعاليت هاي ديني است. «درباره رسانه مي‌توان از دو وجه علم سخن گفت: يكي از وجه ماهوي و جوهري آن، به عنوان يك پديده؛ و ديگري از وجه ارتباط و نسبت آن با ساير پديده‌ها. در وجه اول، سخن بر سر اين است كه رسانه، به عنوان پديده‌اي خاص و مصداقي از مصاديق فناوري و صنعت، بر اثر چه علل و عواملي پديد آمد، تطور و رشد و تكامل يافت و داراي نفوذ و تأثير هر چه گسترده‌تر و ژرف‌تر شد. او در وجه دوم سخن بر سر اين است كه رسانه با ظهور خود چه تأثيراتي بر ساير پديده‌هاي بشري گذاشته است و چه تأثيراتي از آن‌ها پذيرفته است. ص9». كتاب جستارهايي در رسانه به بعضي از مسائل مربوط به وجه اول و نيز پاره‌اي از مسائل مربوط به وجه دوم پرداخته است. عموم مقالات مجلد اول اين مجموعه با عنوان «فناوري و رسانه» به وجه اول يعني به ماهيت و جوهر خود رسانه به عنوان يك پديده فناورانه و صنعتي مي‌پردازد و ابعاد گوناگون اين پديده را بررسي مي‌كند. مجلد اول از 19 مقاله تشكيل شده است كه برخي از آن‌ها عبارتند از: پديدارشناسي تكنيك، قائم به ذات‌بودن پديده تكنولوژيك، رويكردي فلسفي ـ انسان شناختي بر تكنولوژي، چگونگي تصديق تكنولوژي نزد هايدگر، فراهايدگر، اطلاعات و واقعيت در پايان سده، سرعت و اطلاعات، هسته واقعي فضاي سايبر، پيشرفت فني و جهان زيست اجتماعي، تكنولوژي و اخلاقيات، در فضايي كاملاً ابهام برانگيز، اُمانيسم ديجيتال، كيركگور و گفت‌و‌گو، بهره‌گيري از فن دانش به منزله رسانه‌اي جديد، قدرت رسانه‌اي، از مؤلفان اين مقالات مي‌توان به دون آيدي، آرتور كروكر، يورگن هابرماس، ژان بودريار و از مترجمان آن مي‌توان به مراد فرهادپور، صالح نجفي، منوچهر صانعي دره‌بيدي، سياوش جمادي اشاره كرد. همچنين مهدي محسنيان‌راد بر اين مجلدات اين مجموعه مقدمه‌اي نگاشته است. «پكتا» پخش و توزيع اين كتاب را به عهده دارد. اما دومين كتاب از مجموعه «جستارهايي در رسانه» به موضوع «دين و رسانه» اختصاص دارد. دومين مجلد از مجموعه مقالاتي تشكيل شده كه به قصد در انداختن طرحي نو در حوزه مطالعات تئوريك رسانه منتشر مي‌شود. عمده مقالات اين مجموعه برگرفته از كتابي با همين نام است كه در سال 2001 توسط انتشارات دانشگاه استنفورد به همت آنت دووريس و ساموئل وبر در 650 صفحه منتشر شده است. نويسندگان اكثر مقالات اين مجموعه نويسندگان نام آشنا و صاحب‌نظر هستند. برخي از مقالات، نويسندگان و مترجمان آن‌ها عبارتند از: در باب رسانه‌ها: دين جهاني، ساحات عمومي و... آنت دووريس/ شهريار وقفي‌پور، رسانه ديني: تئودور آدورنو/ بهزاد بركت، دين، تكرار، رسانه: ساموئل وبر/ بهزاد بركت، مخصوصاً روزنامه‌نگارها نه! : ژاك دريدا/ ايرج قانوني، ساختارشكني مسيحيت، ژان لوك نانسي/ افسانه نجاتي، رسانه و دين: دانيل استوت/ مهدي منتظرقائم، رسانه همان توده است: آيين كاتوليك و... تامس كوپر/ شهريار وقفي‌پور و... مهدي محسنيان‌راد، دانشيار دانشكده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق (ع) درباره اين اثر مي‌گويد: «كتاب حاضر، مجموعه مقالاتي است كه ضمن برخورداري از تنوع محتوا، حاصل تلاش شماري از مترجمان است كه كوشيده‌اند ترجمه‌هايي شايسته ارائه دهند. انتشار اين اثر، از نظر آشناسازي خواننده با نقطه نظرات مربوط به دين و رسانه در جوامعي كه 240 سال زودتر از ما در كهكشان‌هاي رسانه‌اي زندگي كرده‌اند، گام سودمندي است. اين تلاش مي‌تواند مقدمه‌اي باشد براي كتب بعدي درباره واقعيت‌هايي درباره آنچه ما در 170 سال گذشته انجام داديم، به منظور مشخص‌شدن آنچه از اين پس نبايد انجام دهيم. ص23» مجلد سوم اين مجموعه هم به «دين و رسانه» و مجلد چهارم به «اخلاق و رسانه» اختصاص يافته است. پخش اين مجموعه و همچنين كتاب‌هاي «انتشارات دانشگاه اديان و مذاهب» را «پكتا» به عهده دارد.پديدآورندگان اين اثر درباره دليل مطالعه اين كتاب مي گويند: «در اين روزگار رسانه زده، رسانه ساز و رسانه دوست، در روزگاري كه از طليعه صبح تا تاريكي شب بي صدا و بي رنگ? يكي از رسانه هاي جديد و قديم نمي توان كار از پيش برد، آن ها كه اهل دغدغه هستند و آن ها كه در ادامه سنت اسلاف متفلسف يا فيلسوف خود به چون و چرا درباره همه ابعاد هستي مي پردازند، بايد پيش وبيش از هر چي نگاه عميق به اين زندگي مشحون از رسانه ها بيندازند. ص14»

زيباشناسي چيست؟

مارك ژيمنز

محمدرضا ابوالقاسمي

ناشر: ماهي

چاپ اول: 1390

392 صفحه

مارك ژيمنز در مقدمه‌اش بر ترجمه فارسي كتاب «زيباشناسي چيست؟» مي‌گويد: «ترجمه فارسي اين كتاب براي من ارزش ويژه‌اي دارد؛ زيرا به سه دهه فعاليت دانشگاهي و آشنايي‌ام با فرهنگ‌هاي مختلف جهان معناي كاملاً خاصي مي‌بخشد. شخصاً معتقدم بحث درباره هنر و حكم ذوقي به لحاظ نظري مي‌تواند به گشايش فضاي باز آزادي، داوري، پيوند و گفت‌وگو بينجامد و انتشار ترجمه فارسي اين كتاب نيز مؤيد همين واقعيت است. ص11» كتاب «زيباشناسي چيست؟» از 4 بخش با نام‌هاي خودمختاري زيباشناسي، وابستگي هنر و گسست‌ها، چرخش‌هاي زيباشناسي در قرن بيستم تشكيل شده است. «خودمختاري زيباشناسي» خود متشكل از 4 فصل با نام‌هاي به سوي رهايي، تكوين خودمختاري زيباشناسي، جدايش‌ها و خودمختاري، از نقد به رمانتيسم است. مؤلف در بخش «وابستگي هنر» در دو فصل وابستگي هنر و ابهامات آن، بين نوستالژي و مدرنيته موضوعاتي چون نقد تقليد، دفاع از تقليد و انديشه‌هاي افلاطون، ارسطو، ماركس،‌نيچه، شوپنهاور و فرويد را بررسي مي‌كند. همان‌طور كه آمد مارك ژيمنز بخش سوم را «گسست‌ها» ناميده است و در آن به زوال سنت، مدرنيته و آوانگاردها مي‌پردازد. در آخرين بخش يعني «چرخش‌هاي زيباشناسي در قرن بيستم» نويسنده چرخش سياسي و فرهنگي زيباشناسي را بررسي مي‌كند. هدف اين كتاب ورود به جزئيات معاني و كاربردهاي مختلف زيباشناسي نيست. و به گفته مؤلف اين امر نه تاريخ دقيق نظام‌هاي فلسفي ـ زيباشناختي از افلاطون تا آدورنو را بررسي مي‌كند و نه مي‌كوشد فهرست آموزه‌هاي مرتبط با هنر طي بيست و چهار قرن گذشته را تنظيم نمايد، بلكه مؤلف با روايتي ويژه و منحصربه‌فرد به سراغ چيستي زيباشناسي مي‌رود.

 

عينيت ايدئولوژي

اسلاوي ژيژك

علي بهروزي

ناشر: طرح نو

چاپ اول: 1389

436 صفحه

اسلاوي ژيژك فيلسوف و نظريه‌پرداز سياسي اسلوونيايي است كه در چارچوب مكتب لاكاني قلم مي‌زند. ژيژك يكي از بنيانگذاران «مكتب لاكاني اسلووني» است كه ويژگي اصلي‌اش برجسته‌سازي گرايش‌هاي فلسفي ـ سياسي آثار لاكان مي‌باشد. او مانند ديگر اعضاي اين مكتب در سه جهت عمده فعال بوده است كه عبارتند از: 1)قرائت‌هاي لاكاني از فلسفه كلاسيك (به ويژه ايده‌آليست‌هاي آلماني) و فلسفه مدرن 2) تلاش براي ساخت و پرداخت نظريه‌هاي لاكاني در باب ايدئولوژي و قدرت 3) تحليل‌هاي لاكاني از فرهنگ و هنر و به ويژه سينما. كتاب «عينيت ايدئولوژي» نخستين و مهمترين كتابي است كه ژيژك در سال 1989 به زبان انگليسي منتشر كرده است. ارنستو لاكلو درباره اين چنين مي‌گويد: «كتاب حاضر مسلماً كتابي به معناي كلاسيك كلمه نيست. يعني ساختار منظمي نيست كه در آ‌ن‌جا يك احتجاج معين بر مبناي طرحي از پيش آماده به جلو برده شود. اين كتاب مجموعه مقالات هم نيست... اين كتاب دعوتي است صنفي بر گسستن از موانعي كه زبان‌هاي نظري را از زبان‌هاي روزمره جدا مي‌سازند. ص27» لاكلو همچنين بر اين نظر است كه متن ژيژك كه از فيلم به فلسفه و از ادبيات به سياست مي‌رود، غناي خاصي دارد. اين كتاب از 3 بخش عمده با نام‌هاي عارضه، كمبود در ديگري، سوژه تشكيل شده است. ژيژك در اين اثر 3 هدف عمده را پيش رو دارد كه عبارتند از: ارائه درآمدي به بعضي از مفاهيم بنيادين روانكاوي لاكاني، انجام نوعي بازگشت به هگل يعني فعال‌سازي مجدد ديالكتيك هگلي از طريق خوانشي جديد بر مبناي روانكاوي لاكاني، اداي سهمي به نظريه ايدئولوژي از طريق خوانش پاره‌اي مضامين كلاسيك و مشهور و برخي مفاهيم خطير لاكاني. كتاب «عينيت ايدئولوژي» نقش ماتريسي را دارد كه آثار ژيژك همگي به نحوي از آن ريشه گرفته‌اند.

 

نظريه‌ علمي چيست؟

كاوشي در ذات علم

موتي‌بن ـ آري

فريبرز مجيدي

ناشر: مازيار

چاپ اول: 1388

336 صفحه

واژگان و دعوي‌هاي علمي ما را احاطه كرده‌اند و بسياري از مبحث‌هاي سياسي مهم امروزي بر محور علم‌ دور مي‌زنند. «انفجار شناخت علمي در قرن بيستم همراه بود با ژرف‌انديشي و پژوهش دامنه‌دار در زمينه ماهيت علم، كه از ديرباز به فلسفه، تاريخ و جامعه‌شناسي علم تقسيم شده بود.ص8» فلسفه علم معطوف به شناخت‌شناسي است، يعني شاخه‌اي از فلسفه كه به بررسي مفهوم شناخت مي‌پردازد. يكي ديگر از جنبه‌هاي ماهيت علم عبارت است از جامعه‌شناسي علم. همان‌طور كه مي‌دانيم علم را افراد «انجام مي‌دهند» و اين يكي از ابعاد بسيار مهم علم است. با اين اوصاف به نظر مي‌رسد فرد نمي‌تواند عالم علوم انساني باشد و در حوزه‌هاي فلسفه و جامعه‌شناسي و سياست بينديشد و بي‌خبر از دنياي علم، مفاهيم علمي، ذات علم و ... باشد. هدف موتي‌بن ـ آري در اين اثر عبارت است از ترسيم نماي كلي تازه‌اي از ماهيت علم به طوري كه بتوانيد نتايج علمي و بحث‌هايي را كه هر روزه در معرض‌شان قرار داريد بفهميد و تحليل كنيد. مطالب مندرج در كتاب به شما كمك خواهند كرد كه دعوي‌هاي موقت و قابل بحث را از دعوي‌هايي متمايز كنيد كه چنان ريشه‌هاي تثبيت شده‌اي دارند كه رد كردنشان آدمي را به مرز جداكننده علم واقعي از شبه علم مي‌كشاند، و اين دعوي‌ها فعاليت‌هايي هستند كه خود را بناحق در كسوت علم مي‌پوشانند. كتاب «نظريه علمي چيست» از سيزده فصل تشكيل شده است. مؤلف با بحث فرايند علم يعني روش استقرايي ـ قياسي آغاز مي‌كند و سپس مفهوم نظريه علمي را مفصل توضيح مي‌دهد. در ادامه به ابطال‌گرايي، شبه علم، جامعه‌شناسي علم و نقدهاي پسامدرنيستي بر علم مي‌پردازد. كتاب با پژوهشي در زمينه ديدگاه‌هاي جديد درباره رابطه ميان علم و دين ادامه مي‌يابد. مؤلف در ادامه با زباني بسيار جذاب و دقيق به تقليل‌گرايي، آمار، منطق و رياضيات، زمين‌شناسي و آينده علم مي‌پردازد. اين اثر به خاطر زبان ساده‌اش مي‌تواند براي طيف وسيعي قابل مطالعه باشد.

 

تفسيرالقرآن‌الكريم

صدرالمتألهين محمد‌الشيرازي (ملاصدرا)

ناشر: بنياد حكمت اسلامي صدرا

چاپ اول: 1389

دوره 8 جلدي

دوره 8 جلدي تفسير قرآن كريم به قلم ملاصدرا نگاشته شده است. اين  دوره دربردارنده ويژگي‌هاي مختلفي است كه براي مثال مي‌توان به تصحيح انتقادي اشاره كرد كه از سوي بنياد صدرا بر تمام آثار ملاصدرا و اين تفسير اعمال شده است. برخي از امتيازهاي اين تصحيح انتقادي عبارتند از: استفاده از بهترين و معتبرترين نسخ خطي، هماهنگي روش تصحيح، علامتگذاري،‌ نوع و قلم حروف، كاغذ و قطع و جلد و صحافي تمام كتب،‌ ويرايش ادبي و علمي، فارسي بودن مقدمه و پاورقي‌ها. اين دوره 8 جلدي باشراف آيت‌الله سيد محمد خامنه‌اي رسيده است. او در مقدمه‌اش بر اين اثر نوشته است:«اگرچه بيشتر تفاسيري كه بر قرآن نوشته شده ـ به لحاظ اهميت موضوع و عظمت محور آن ـ يعني كلام و كتاب الهي ـ داراي اهميت و احترام مي‌باشد اما در اين ميان تفسير صدرالمتألهين حكيم ملاصدرا امتياز و ويژگي بيشتري دارد كه به سبب امتيازات كتاب و شخصيت والاي مولف آن است، وي همانگونه كه بر صدر مصطبه متألهين نشسته و صدرالمتألهين نام گرفته سزاوار است كه عنوان صدرالمفسرين نيز به وي داده شود. ص19» جلد نخست اين مجموعه پس از درآمد و پيشگفتار مشتمل بر سه دفتر است. دفتر اول قرآن‌شناسي نام دارد و از 5 فصل با نام‌هاي وحي،‌ اعجاز قرآن، تاريخ قرآن، ساختار و سيماي قرآن، كاركرد و نقش اجتماعي قرآن تشكيل شده است. دفتر دوم تفسير‌شناسي نام دارد و به موضوعاتي مانند معناشناسي تفسير، روش در تفسير،‌اقسام تفسير و ... مي‌پردازد. دفتر سوم با عنوان «تفسير كبير صدرالمتألهين» به موضوعاتي چون انگيزه تاليف ملاصدرا از اين كتاب و روش تفسيري مباني و منابع وي در تفسير صحبت شده است. پس از اين، جلد نخست اين دوره به تفسير سوره «فاتحه‌الكتاب» اختصاص دارد. صدرا پس از تفسير اين سوره در فصلي جداگانه از فضائل اين سوره و نظم و ترتيب موجود در آن سخن گفته است. جلد دوم به تفسير سوره بقره از آيه اول تا آيه بيست و دوم اين سوره اختصاص يافته است. «ملاصدرا در مقدمه‌اي كه خود براي اين سوره در نظر گرفته به ذكر كلياتي در باب سوره بقره و تفسير آن پرداخته است. از جمله اين اطلاعات تعداد آيات مكي و مدني بودن هر كدام از آيات و همچنين اسرار حروف قرآني مي‌باشد. جلد سوم تفسير سوره بقره از آيه 23 تا آيه 37 اختصاص يافته است.» از جمله مسائل مطروحه در اين جلد بحث از اعجاز قرآن و طعنه‌زنندگان بدان است كه ملاصدرا با آوردن شواهدي از ديگر آيات قرآن اين مباحث را تبيين نموده است. جلد چهارم به آيه 38 سوره بقره تا آيه 65 از اين سوره اختصاص يافته است. و ملاصدرا ذيل آيه 45 سوره بقره در باب معنا و مفهوم تناسخ و دلايل آن بحث نموده و سپس مراد آيه را تبيين و تشريح نموده است. جلد پنجم از اين مجموعه 8 جلدي به تفسير «آي?‌الكرسي» (بقره 257 ـ 255) و «آي?‌النور» (نور:35) اختصاص دارد. جلد ششم از اين مجموعه هشت جلدي به تفسير سوره مباركه «سجده» و «حديد» اختصاص دارد. معمولاً تفسير صدرالمتألهين بر هر آيه، با بحث زباني و نحوي مختصري آغاز مي شود سپس به بحث درباره اهميت آيه بر اساس سنت پيامبر و امامان شيعه مي پردازد. پس از آن مسائل فلسفي مندرج در آيه را مطرح مي نمايد و بعد از آن به توضيح راه حل خود براي آن مي پردازد. هفتمين جلد از مجموعه هشت جلدي تفسير القرآن الكريم صدرالمتألهين به تفسير سوره مباركه يس اختصاص دارد. . صدرالمتألهين در تفسير اين سوره، همان روشي را پيش گرفته كه در تفاسير ديگر سوره ها و آيات قرآن به كار برده است. وي در توضيح مفاد آيات، كوتاهترين بيانات را به جنبه هاي لفظي از قبيل لغت، ادب و قرائت اختصاص مي دهد و بيشترين گنجايش را جهت شرح نكات عرفاني و تربيتي و ايراد بعضي از مباحث كلامي و فلسفي متناسب با مقام در نظر مي گيرد. آخرين جلد از مجموعه هشت جلدي تفسير قرآن كريم نوشته صدرالمتألهين به تفسير  سوره  هاي واقعه، جمعه، طارق، اعلي و زلزله اختصاص دارد. در پايان تمام جلدهاي اين مجموعه فهرست كاملي از احاديث، اشعار عربي و فارسي،‌نام اشخاص، مكان‌ها و اصطلاحات براي سهولت در امر تحقيق آمده است. اين مجموعه مشتمل بر تفسير تمام سوره‌هاي قرآن نيست و به زبان عربي مي‌باشد. مصححين اين دوره 8 جلدي عبارت از: محمد خواجوي، ‌محسن بيدارفر، محسن پيشوايي، محمدهادي معرفت، سيدصدرالدين طاهري هستند.

فيزيك بي‌فيزيك

گفت‌وگو با دكتر رضا منصوري

خاطره حجازي

ناشر: نقش‌ و نگار ـ فلسفه

چاپ اول: 1390

184 صفحه

كتاب «فيزيك بي‌فيزيك» را در واقع بايد حاصل علاقه شخصي خاطره حجازي به فيزيك به عنوان دانشجوي فلسفه دانست. البته علاقه‌اي كه پس از دوران دانشجويي با ضرورت آشنايي با علوم جديد پيوند خورد و دليل اصلي يافتن استاد و يادگيري فيزيك شد. خاطره حجازي در اين اثر در گفت‌وگو با رضا منصوري كوشيده است تا علاقه‌مندان را بدون فرمول و با زبان ساده با مفاهيم فيزيك و نجوم آشنا كند. در اين كتاب براي خواننده مبتدي اطلاعات مفيدي درباره فيزيك، كيهان‌شناسي و نجوم وجود دارد.

 

نشر و انقلابي در راه

همراه با گفتاري چند در زمينه دانشنامه نگاري و ويرايش

عبدالحسين آذرنگ

ناشر: جهان كتاب

چاپ اول: 1389

280صفحه

اين اثر حاوي 27 جستار در 4 بخش، در زمينه‌هاي نشر و كتاب، دانشنامه‌نگاري و ويرايش است. مولف در اين اثر علاوه برطرح جنبه‌هاي نظري اين موضوع به جنبه‌هاي عملي و مشكلات و موانع نيز پرداخته است. اين اثر بسيار جامع است و مي‌تواند نياز طيف وسيعي از نشر پژوهان، ناشران، ويراستاران، دانشنامه‌نگاران، روزنامه‌نگاران، مولدان كتاب و نشر را برآورده سازد و همچنين براي دانشجويان رشته‌هاي نشر، ويرايش، ارتباطات و اطلاع‌رساني و كتابداري اثري سودمند باشد. علاوه بر آن اين اثر مي‌تواند به عنوان منبعي درسي سود جست.

عقلانيت در سپهر ديانت

جستارهايي در انديشه كلامي استاد مطهري

عباس بخشي

ناشر: سپيدرود

چاپ اول: 1389

190 صفحه

اين اثر شامل پنج مقاله است كه همگي در خلال سال‌هاي 1372 تا 86 در برخي مجلات و روزنامه‌ها منتشر شده‌اند و اينك با بازنگري و جرح و تعديل و تصحيح و تكميل كلي در اين مجموعه كنار هم نشسته‌اند. به گفته مولف آنچه مقالات پنج‌گانه را به هم پيوند مي‌دهد، تبيين رابطه عقلانيت و ديانت از منظر استاد مطهري است. اين گفتارها عبارت از: نگاهي به حيات تعقلي استاد مطهري، تأملات استاد مطهري در باب تعاملات دين و فلسفه، دينداري و نوگرايي، علم و دين در جهان‌بيني استاد مطهري، استاد مطهري و گفتمان ديني معاصر هستند.

 

بهترين‌هاي چهار شاعر بزرگ معاصر

علي حيات بخش

ناشر: نسل آفتاب

چاپ اول: 1389

584 صفحه

علي حيات بخش در اين كتاب كوشيده است بهترين شعرهاي چهار شاعر بزرگ يعني: نيمايوشيج، مهدي اخوان ثالث، سهراب سپهري و احمدشاملو را ساده فهم‌تر كند. دراين اثر بيشتر شعرهاي سبك جديد اين شاعران مورد توجه است اما مواردي هم وجود دارد كه برخي از شعرهاي كلاسيك اين بزرگان ذكر شده است. حيات‌بخش براي قابل فهم‌تر كردن اين اشعار كوشيده است عام‌ترين و در عين حال صحيح‌ترين معناي واژگان دشوار را در اختيار خواننده قرار دهد و تا حد امكان از نظر است شخصي پرهيز كند.

 

ميراث معنوي

گردآوري و ترجمه: سميه مهدوي‌نيا

ناشر: شورآفرين

چاپ اول: 1389

291 صفحه

كتاب «ميراث معنوي»، در دو بخش «ميراث معنوي جهاني» و «ميراث معنوي ايراني» تدوين شده است. در بخش اول كتاب، همه ميراث معنوي جهاني كه تا سال 2010 در فهرست يونسكو به ثبت رسيده است ديده مي‌شود و در بخش دوم، برخي از مهم‌ترين ميراث معنوي ايران مورد توجه قرار گرفته است. در اين كشور ميراث معنوي كشورهايي چون آسيا، آفريقا، آمريكا، اروپا و اقيانوسيه وجود دارد و به طور مفصل به ايران و آيين‌هاي ايراني پرداخته شده است.

اورنگ

مجموعه مقالات درباره مباني نظري هنر

حسن بلخاري قهي

ناشر: سوره مهر

چاپ اول: 1388

292 صفحه

كتاب اورنگ در بردارنده سه قسمت و نوزده مقاله درباره هنر، انديشه و عرفان است. بخش نخست «مباني هنر اسلامي» نام دارد و با نُه مقاله مباحث مهمي را در فلسفه هنر اسلامي مطرح مي‌كند. بخش دوم با عنوان «هنر و نظر» با چهار مقاله به هنر و موضوعاتي و افرادي چون هويت و جهاني شدن، زن، ارتباط مسيحيت، نيچه و برگمان پرداخته شده است. آخرين بخش «حكمت، نظر و عرفان» دارد. مؤلف در اين بخش به نسبت ميان مفاهيم عرفاني چون «بي‌عملي» در عرفان تائويي با مقاماتي چون توكل و رضا در عرفان و حكمت اسلامي مي‌پردازد.

عقل و عرفان

و سيري در زندگي شيخ محمد بهاري و

شيخ محمد باقر بهاري

سيدمحمد اصغري

ناشر: اطلاعات

چاپ اول: 1389

484 صفحه

اين اثر از دو بخش با نام‌هاي: در وادي عقل و عرفان و همچنين بهار در بهار تشكيل شده است. بخش نخست دربردارنده چهار فصل با نام‌هاي تعاريف و كليات، عقل و عرفان، طريقت و شريعت و شحطيات عرفاني، عرفان و مسئوليت اجتماعي مي‌باشد. بخش دوم نيز با نام «بهار در بهار» مشتمل بر 4 فصل است. فصل اول سيري در زندگي عارف نامي حضرت شيخ محمد بهاري است. او فصول ديگر را چنين ناميده است: عارف بهاري در نگاه ديگران، گشت‌وگذاري در تذكرةالمتقين، بهار و نگاهي به زندگي ساير فقيهان و سخنوران.

جيمز جويس

فرزانه قوجلو

ناشر: كتاب نشرنيكا

چاپ اول: 1389

221 صفحه

اين اثر از آغاز تا واپسين روزهاي زندگي جويس را پاريس شامل مي‌شود و به معاصران او. ديگر نويسندگان، طرح رمانش و سرانجام پايان زندگي‌اش مي‌پردازد. اين اثر مزين به تصاوير متعددي از زندگي جويس است كه سبب مي‌شود خواننده تصويري ملموس‌تر و حقيقي‌تر از زندگي اين هنرمند پرمخاطب به دست آورد. اين اثر از 7 بخش با نام‌هاي پيشگفتار به قلم سيمون دوبوار، سال شمار زندگي و آثار جيمز جويس، گيزل فروند و جيمز جويس، چرا جويس؟، عكاسي از جويس، جيمز جويس در پاريس: آخرين سال‌ها، جيمز جويس، پير بزرگ ادبيات اروپا تشكيل شده است.

 

هنر تحقيق علمي

و.ا.ب. بوريج

محمدتقي فرامرزي

ناشر: مازيار

چاپ اول: 1388

208 صفحه

مؤلف در اين اثر رشد ادراك شهودي را در شخصيت و پژوهش‌هاي دانشمندان بررسي مي‌كند و تصويري دقيق از چگونگي آغاز و انجام تحقيق علمي ارائه مي‌دهد. هدف بوريج اين است كه نشان دهد ذهن انسان را چگونه مي‌توان به بهترين نحو ممكن براي انجام فرايندهاي كشف علمي به كار گرفت. به همين دليل اين كتاب بر «عامل انسان» يعني شخص دانشمند تمركز مي‌كند. نويسنده تمام مراحل كشف علمي و استدلال، تصادف، شهود و راهبردها، را موشكافانه بررسي مي‌كند. اين اثر از يازده فصل تشكيل شده است.

تاريخ ادبيات ايران(2)

گروه نويسندگان

ناشر: سمت

چاپ اول: 1389

561 صفحه

اين اثر دوره زماني طولاني از سال 432 هـ كه مقارن با آغاز دوران سلجوقي است تا پايان دوره تيموريان را در برمي‌گيرد. مباحث كتاب در سه بخش مقدمه، ‌نثر و شعر تنظيم شده است. در پايان هرفصل علاوه بر منابع براي مطالعه بيشتر شماري عكس و نقشه و نمودار نيز بر مطالب كتاب افزوده شده تا دانشجويان و علاقمندان با سهولت بيشتر ادوار تاريخي و ادبي را بازشناسند. اين اثر از 3 فصل تشكيل شده و برخي از اين فصول عبارت از «آغاز دوره سلجوقي تا حمله مغول، دوره ايلخاني، دوره تيموري هستند.»

 

مسلمانان و نگارش تاريخ

عبدالعليم عبدالرحمن خضر

صادق عبادي

ناشر: سمت

چاپ اول: 1389

335 صفحه

اين اثر در سال 1993م از سوي «موسسه جهاني انديشه اسلامي» در آمريكا منتشر شده و براساس روش تحقيق تاريخي و كتابخانه‌اي با تكيه بر منابع ميراث كهن اسلامي و همچنين پژوهش‌هاي معاصر نويسندگان غربي و اسلامي تاليف شده است. مولف در اين پژوهش كوشيده با استفاده از روش مقايسه، تطبيق و نقد منابع قديم و نوين پژوهش‌هاي تاريخي به استنباط «روش‌هاي علمي» مناسب در حوزه تاريخ‌نگاري اسلامي نگاشته است و مترجم نيز پاورقي‌هاي مناسبي به اثر افزوده است. اين اثر در 7 فصل و بخش‌هاي متعدد نگاشته شده است.

دولت، فساد و فرصت‌هاي اجتماعي

گروه نويسندگان

حسين راغفر

ناشر: نقش و نگار

چاپ دوم: 1388

400 صفحه

اين اثر را بايد تعامل انديشه‌ها در اقتصاد سياسي توسعه دانست. در اين كتاب گروهي از برجسته‌ترين نظريه‌پردازان علوم اجتماعي از نحله‌هاي چپ و راست و ميانه درصددند تا پاسخ‌هايي جديد به پرسش‌هاي قديمي فراروي جوامع پرتحول عرضه دارند. وجه اشتراك نگارندگان مقالات اين اثر رعايت اعتدال و پرهيز از هرگونه افراط و تفريط در سياست‌هاي اقتصادي ـ اجتماعي است. برخي از عناوين اين مقالات عبارتند از: استبداد، مردم‌سالاري و توسعه، اقتصاد سياسي و نظم جهاني، فساد و دولت، فرصت‌هاي اجتماعي.

 

در ستايش گفت‌وگو

ديداري با ديگري در عرصه فرهنگ، ادبيات و جامعه

خسرو ناقد

ناشر: جهان كتاب

چاپ اول: 1388

294صفحه

گفتارهايي را كه خسرو ناقد دراين اثر فراهم آورده است، حاصل ديدار سال‌هاي دور و نزديك او با «ديگري» است. مردماني كه او سال‌هاي بسياري را در ميان‌شان گذرانده و با فرهنگ و ادبيات‌شان آشناست. كتاب «در ستايش گفت‌وگو» از 3 بخش عمده با نام‌هاي فرهنگ، ادبيات و جامعه تشكيل شده است. برخي از عناوين اين اثر عبارتند از: از سعدي تا سيمين، قرآن و مسيحيان، جهان و جهان‌بيني جمال‌زاده، گهواره اسلام مدرن، از بحران هويت تا هويت كاذب، فرهنگ گفت‌وگو، پادزهر خشونت گرايي.

 

اسپينوزا

كارل ياسپرس

محمدحسن لطفي

ناشر: طرح نو

چاپ چهارم: 1389

159 صفحه

كتاب «اسپينوزا» ترجمه فصلي از كتاب فيلسوفان بزرگ به قلم ياسپرس است. اين كتاب از 8موضوع تشكيل شده است: پس از زندگي و آثار اين بخش‌ها عبارتند از فلسفه و زندگي علمي، ديد مابعدالطبيعي، نظريه ‌شناسايي، انسان، آزادي از قيد غايت و ارزش، زندگي و آزادي روح، دين و دولت. آخرين بخش با عنوان دين و دولت يكي از مبسوط‌ترين بخش‌هاي اين كتاب است و مولف در قسمت‌هاي جداگانه‌اي مانند انديشه اسپينوزا درباره جامعه و دولت، دين و جامعه، تشريح  ويژگي‌ انديشه ديني و سياسي اسپينوزا با نظر انتقادي، اين موضوعات را تشريح و تحليل مي‌كند.

تاريخ طبيعي دين

ديويد هيوم

حميد عنايت

ناشر: خوارزمي

چاپ چهارم: 1388

159 صفحه

حميد عنايت كتاب «تاريخ طبيعي دين» به قلم ديويد هيوم را همراه با اثر ديگر او يعني «همپرسه‌هايي درباره دين طبيعي» سرآغاز مبحثي در علوم اجتماعي دانسته است كه اكنون به نام «فلسفه دين» شناخته مي‌شود. كتاب پس از پيش‌گفتار مترجم و نويسنده از 15 بخش تشكيل شده است. برخي از اين بخش‌ها عبارتند از: بنياد شرك، انواع شرك، پيدايي خداپرستي از شركت، تأييد اين آيين، فرود و فراز شرك و خداشناسي، از لحاظ خردي، از لحاظ شك يا يقين، اثر بددين‌هاي عاميانه بر اخلاق و درنهايت تكمله كلي. پخش كتاب تاريخ طبيعي دين را «پكتا» به عهده دارد.

 

ايده‌پردازي براي فرهنگ‌سازي

حسن بنيانيان

ناشر: سوره مهر

چاپ سوم: 1388

208 صفحه

توليد آثار هنري فاخر كه مي‌تواند موفقيت سينماي ايران را به همراه داشته باشد، مستلزم ايجاد محيطي مناسب براي ورود و پرورش نسل تازه‌اي از هنرمندان جوان است. حسن بنيانيان محدود بودن ايده‌هاي اوليه فيلم‌سازان جوان، نمايشنامه‌نويسان و قصه‌پردازان در عرصه توليد آثار هنري ديني را دليل اصلي تأليف اين اثر مي‌داند. او در اين اثر به موضوعاتي چون نقش هنر و هنرمند در اصلاح فرهنگ عمومي، جايگاه هنرمندان در پيشبرد و توسعه كشور و ... پرداخته است.

 

دكترين شوك

ظهور سرمايه‌داري فاجعه

نائومي كلاين

مهرداد شهابي ـ ميرمحمود نبوي

ناشر: كتاب آمه

چاپ دوم: زمستان 1389

734 صفحه

«بحراني فرامي‌رسد، هول و هراس جامعه را در برمي‌گيرد و نظريه‌پردازان راست‌گرا، با رخنه كردن در خلأ اجتماعي ناشي از بحران و جو ترس و نگراني، دست به كار مي‌شوند و به نفع شركت‌هاي بزرگ، به مهندسي جوامع بحران‌زده مي‌پردازند. اين شگردي است كه خانم نائومي كلدين آن را «سرمايه‌داري فاجعه‌» مي‌نامد ص9» دكترين شوك اين گونه عمل مي‌كند كه در اثر فاجعه اصلي مانند يك كودتا،‌حمله‌اي تروريستي، فروپاشي بازار،‌جنگ، سونامي يا توفان، يك حالت شوك همگاني بر تمام جمعيت مستولي مي‌شود. «درست مثل زنداني وحشت‌زده‌اي كه نام رفقايش را لو مي‌دهد و از باورهايش رويگردان مي‌شود، جوامع شوكه شده نيز غالباً‌ از چيزهايي كه در حالت عادي سرسختانه از آن‌ها محافظت مي‌كردند، دست برمي‌دارند ص10»

كتاب «دكترين شوك: ظهور سرمايه‌داري فاجعه» را بايد چالشي در مقابل اين ادعاي نو ليبرالي دانست كه گويا دموكراسي‌ها و بازارهاي آزاد رها از قيد و شرط جدانشدني‌اند. مولف در اين اثر اين مساله را به چالش مي‌كشد و با ارائه مثال‌هايي نشان مي‌دهد كه در حالي كه مدل اقتصادي «مكتب شيكاگو» را تحت شرايط دموكراتيك فقط به صورت نيم‌بند مي‌‌توان تحميل كرد، پياده كردن آن به طور كامل نيازمند شرايط استبدادي است. نويسنده در اين اثر نشان مي‌دهد كه «سرمايه‌داري بنيادگرانه فقط با دموكراسي عجين نيست بلكه نوزادي است كه قابله‌اش بي‌رحمانه‌ترين شكل‌هاي قهر و اجبار بوده است. قهر و اجباري كه ضرباتش هم بر پيكر جامعه سياسي و نيز بر بدن‌هاي رنجور تعداد بي‌شماري از افراد جامعه وارد آمده است.ص14» اين اثر متشكل از هفت پاره با نام‌هاي: دو استاد شوك درماني، نخستين آزمايش، ماندگاري قوانيني مخرب چون بمب در حاكميت دموكراسي،‌بيراهه رفتن در مسير گذار، زمانه هولناك، عراق، تكرار داستاني قديمي،‌منطقه سبز منقول مي‌باشد.

 

معناي زندگي

فلسفه به زبان زندگي

فرناندو ساواتر

مينا اعظامي

ناشر: نقش و نگار

چاپ چهارم: 1390

328 صفحه

فرناندو ساواتر جزو آن دسته از متفكراني است كه عقيده دارد كه فلسفه ارتباط وثيقي با زندگي و جريانات آن دارد. بدين معنا كه فلسفه را نبايد صرفاً مربوط به كتاب‌ها، محافل فلسفي و ... دانست بلكه فلسفه كاملاً در نفس زندگي جاري و ساري است. كتاب «معماي زندگي: فلسفه به زبان زندگي» به همين قصد از سوي مولف نگاشته شده است. مينا اعظامي درباره اين اثر مي‌گويد: «در كتاب معماي زندگي، مباحث فلسفي به زبان ساده و بدون هرگونه آرايش تخصصي مطرح مي‌شوند، به شيوه‌اي كه هر خواننده عادي و غيرمتخصص در باب فلسفه نيز مي‌تواند از آن‌ها دريافت‌هايي داشته باشد، ضمن آن كه نويسنده با طرح پرسش‌هايي در انتهاي هر فصل، در واقع دقت خواننده را به نوعي مورد آزمون قرار مي‌دهد تا در درك مطالب، با او به تفاهم برسد.» اين اثر از10فصل با نام‌هاي، بياييد با مرگ آغاز كنيم، درستي دلايل، منِ درون، من بيرون، حيوان نمادين، جهان و پيرامونش، آزادي در عمل، مصنوع طبيعت، باهم زيستن، لرزش زيبايي، گمشده در زمان تشكيل شده است. اين اثر همچنين دربردارنده يك خاتمه با عنوان «زندگي بي‌معنا» مي‌باشد. فرناندو ساواتر ملقب به ژان پل سارتر اسپانيا است. او بالغ بر 45 كتاب تحقيقي، رمان، كتاب‌هايي براي كودكان و ... نگاشته است. او درباره كتابش مي‌گويد: «آنچه در اين اثر است، بايد به منزله دعوتي به فلسفه تلقي شود و نه درس‌هايي درباره فلسفه است. شايد بسيار جسورانه است كه تصور كنيم اين كتاب نه تنها براي قشر جوان و همه كساني كه اهل مطالعه‌اند، قابل فهم است، بلكه براي‌شان قابل استفاده نيز هست. ص15» كتاب «معماي زندگي» براي كساني نوشته شده است كه اطلاعات آكادميكي در حوزه فلسفه ندارند و با مطالعه اين اثر مي توانند به ارتباط ميان مفاهيم فلسفي و زندگي روزمره پي ببرند.

 

Philosophy of Science: A Contemporary Introduction

Alex Rosenberg

Routledge (2011)

درآمدي معاصر بر فلسفة علم

الكس روزنبرگ، دانش‌آموختة دانشگاه‌هاي نيويورك و جانز هاپكينز و استاد دانشگاه دوك، دو بار در سال‌هاي 1993 و 2006 موفق به دريافت جايزه‌هاي علميِ معتبري شده است. قوانين اقتصاد خرد: يك تحليل فلسفي (1976)، بيولوژي اجتماعي و حق‌تقدم علوم اجتماعي (1980)، ساختار علوم بيولوژيكي (1985)، فلسفة علوم اجتماعي (1995)، هيوم و مسئلة عليت (1981)، داروينيسم در فلسفه، علم اجتماعي و سياست (2000)، تقليل‌گرايي دارويني (2006)، فلسفة زيست‌شناسي (2007)، راهنماي ملحدين براي واقعيت (2011) و... از جمله آثار او هستند. اما تازه‌ترين اثر او با عنوانِ درآمدي معاصر بر فلسفة علم در سال 2011 توسط انتشارات راتلج به چاپ رسيده است. اين كتاب در طي 320 صفحه و هفت فصل اصلي، مهم‌ترين مسائل فلسفة علم را مورد واكاوي قرار داده است. فصل اول با عنوان «چرا فلسفة علم؟» بر اهميتِ فهمِ سرشتِ دانش علمي تأكيد كرده و از تأثير علم بر پيدا كردن پاسخ پرسش‌هاي فلسفي سخن گفته است. فصل دوم «تبيين، عليت و قوانين» نام دارد، نويسنده در اين فصل و فصل سوم كه «تبيين علمي و ناخرسندي‌هاي آن» نام گرفته ابتدا به تعريف اين اصطلاح پرداخته و سپس مشكلات و تناقض‌هاي فراروي آن را برمي‌شمارد. در جايي روزنبرگ با معرفي مدلِ D-N، سرفصل‌هاي مهم تبيين علمي را در چهار مقوله طبقه‌بندي كرده است. آن‌گاه در فصل چهارم «ساختار و متافيزيك تئوري‌هاي علمي» را بررسيده و نظريه‌هاي جديد و كهن در اين‌باره را باز مي‌گويد. «شناخت‌شناسيِ نظريه‌پردازي علمي» در فصل پنجم به دست داده شده و نويسنده رابطة بين داده‌هاي عيني و انتخاب نظريه را مورد موشكافي قرار مي‌دهد. فصل شش به بازتعريف نظريات كوهن و كويين اختصاص دارد و «چالش تاريخ و پساپوزيتيويسم» نام گرفته و سرانجام در فصل هفت، نويسنده به پرسش فصل اول بازمي‌گردد: «ويژگي پرسش‌برانگيز علم و پرسش‌هاي بنيادين فلسفه». ارائة فهرست مفصلي از منابع و مآخذ و نماية عام پايان‌بخش كتاب است. هر فصل از يك طرح كلي و يك خلاصة مطالب برخوردار است و با مجموعه‌اي از پرسش‌هاي احتمالي پايان مي‌يابد. در اين خصوص، نويسنده با ابتكارعمل، مباحث كليدي هر فصل را مورد پرسش قرار داده و بسياري از پرسش‌ها بازخوانيِ دوبارة مطالب فصل را در پي دارد. همچنين در پايان كتاب، يك واژه‌نامة تخصصي آماده شده كه در واقع واژه‌هاي خاص و فني را توضيح داده است. از ديگر ويژگي‌هاي اين اثر مي‌توان به ارائة تاريخچة مختصر فلسفه و علم اشاره كرد.

Philosophy of Science: An Historical Antology

Timothy McGrew, Marc Alspector – Kelly, Fritz Allhoff

Wiley-Blackwell (2009)

فلسفة علم

منتخب تاريخي

فلسفة علم چيست؟ فلسفة علم شاخه‌اي است از فلسفه كه به مطالعة تاريخ، ماهيت، اصول و مباني، شيوه‌ها، ابزارها و طبيعت نتايج به‌دست آمده در علوم گوناگون مي‌پردازد. اين فلسفه، از لحاظ علمِ مورد بررسي به زيرشاخه‌هاي متعددي تقسيم مي‌شود كه ازجملة آن‌ها مي‌توان به فلسفة فيزيك، فلسفة شيمي، فلسفة رياضيات، فلسفة زيست‌شناسي، فلسفة علوم اجتماعي، فلسفة مكانيك كوانتومي و فلسفة نسبيّت اشاره كرد. اين‌ها آغازين جملات كتابي است كه با عنوان فلسفة علم: منتخب تاريخي در سال 2009 از سوي انتشارات ويلي ـ بلك‌ول به چاپ رسيده. ويراستاري اين اثر را سه تن از اساتيد برجسته دانشگاه به عهده داشته‌اند: تيموتي مك‌گرو، استاد و رئيس دپارتمان فلسفه در دانشگاه ميشيگان. مارك السپكتور كلي، استاديار فلسفه در همان دانشگاه. و فريتز آلوف، استاديار فلسفه، استاديار مدعو در مؤسسه مطالعات علمي و رئيس كارگروه تاريخ و فلسفه علم در دانشگاه ميشيگان. كتاب در 680 صفحه، دو بخش اصلي و نه فصل مباحث متعددي را به بحث گذاشته. در واقع، ويراستاران نقطه نظرات علمي دانشمندان و فيلسوفان بزرگ را طي فصول مختلف مورد واكاوي قرار داده و در پايان نظرات خويش را نيز بدان افزوده‌اند. بخش اول، حاوي چهار فصل است و از جمله مطالب مندرج در آن مي‌توان به موارد زير اشاره كرد: فصل يك ـ «دوران باستان و قرون ميانه» شامل اتم‌ها و فضاهاي خالي، بررسي نامه اپيكوروس به هرودوت، پارادوكس حركت (بررسي نظريه زنون)، كيهان‌شناسي افلاطون، ساختار و حركت سپهرهاي آسماني از نظر ارسطو؛ تغيير، طبيعت و عليت از نظر ارسطو، استنتاج علمي و دانش طبيعي؛ كيهان، شكل و اندازه زمين، تقسيمات طبيعت و تقسيمات دانش، درباره روش‌هاي استنتاج، قدرت تبيين، ضعف نظريه، سقوط آزاد، در برابر واقعيت، امكان‌مندي يك زمين در حال گردش. فصل دو ـ «انقلاب علمي» حاوي سرشت و زمينه نظام كوپرنيكي، نامه امضا نشده، حركت زمين از نظر كوپرنيك، ستاره جديد (تيكوبراهه)، مردي فرا سوي زمانه خويش (كپلر)، بحث درباره زمين چرخنده، سنت و تجربه (گاليله)، زميني كه مي‌چرخد بسيار محتمل‌تر از هر گزينه ديگري است، تمثيل كشتي و برج، روش‌شناسي استقرايي (نيوتن)، فضا، زمان و عناصر فيزيك، چهار قانون عليت، نظام جهاني و ...

فصل سه ـ «دوران مدرن» كه مطالب زير را در بر مي‌گيرد: روش استقرايي فرانسيس بيكن، قوانين كشف حقيقت علمي (دكارت)، عقل‌گرايي و روش علمي، دانش انساني و محدوديت‌هاي آن (جان لاك)، اصل عمل حداقلي (لايب نيتس)؛ فضا، زمان و تناسب، مسئله استقراء (هيوم)، سرشت علت و معلول، بنيادهاي متافيزيكي علوم طبيعي (كانت). فصل چهار ـ «قرن نوزده و اوايل قرن بيست» نام گرفته و حاوي مباحث زير است: سرشت تبيين علمي (لاوازيه)، عليت باوري، جهل و امكان‌مندي، يك شرح تجربي درباره كشف علمي (جان استوارت ميل)، در برابر تجربه‌گرايي محض، علت‌هاي پشت پديده (جورج كاويه)، زمين‌شناسي يكنواخت انگار (چارلز لايل)، فضاي تبييني نظريه‌هاي تكاملي (داروين)، استقراء به مثابه فرايند تصحيح خود، سرشت قياس مشكوك، نقش نظريه‌ها در تئوري فيزيكي، درباره روش فيزيك نظري (انيشتين). بخش دوم اما با پنج فصل مجزا مباحث جديد‌تري را به بحث گذاشته است: فصل پنج ـ «پوزيتيويسم و ديدگاه‌هاي پذيرفته شده»: نظريه و مشاهده (رودلف كارناپ)، تبيين علمي (كارل همپل)، تجربه‌گرايي، معناشناسي و معرفت‌شناسي (كارناپ)، اثبات پراگماتيك استقراء، حل مسئله استقراء (پيتر استراوسون)، فصل شش ـ «تأييد و مشاهده: پس از ديدگاه‌هاي پذيرفته شده». در اين بخش مطالب زير مورد بحث قرار گرفته: باورهاي جزم انديشانه در تجربه‌گرايي، معماي جديد استقراء (نلسون گودمن)، نظريه‌ها چه نيستند (هيلاري پوتنام)، درباره مشاهده (هانسن) و ...  فصل هفت با عنوان «متدلوژي» حاوي مضامين زير است: علم، گمانه‌ها و ابطال‌ها (كارل پوپر)، ساختار انقلاب‌هاي علمي (توماس كوهن)، علم و شبه علم (لاكاتوس). فصل هشت «تبيين» نام گرفته و چهار مضمون اصلي را واكاويده است: بررسي مدل D-N و I-S (وسلي سالمون)، مدل ايستاي تبيين، چرا مي‌پرسيم چرا؟، وحدت تبيين (فيليپ كيچر). و سرانجام فصل نه «بحث و گفت‌وگو پيرامون رئاليسم» را مطمح نظر قرار داد و طي چهار بخش فرعي بدان پرداخته است: وضعيت رئاليسم علمي در حال حاضر (ريچارد بويد)، ابطال رئاليسم هم‌گرا، تجربه‌گراييِ سازنده و رويكرد هستي‌شناسانه طبيعي (آرتور فاين).

The soul of science: christian Faith and Natural philosophy

Nancy Pearcey

Crossway Books

روح علم

ايمان مسيحي و فلسفه طبيعي

از نظر كانت علم به دو شاخه تقسيم مي‌شود: فنومن و نومن. فنومن آن چيزي است كه از راه تجربه و حس قابل ادراك است و نومن همان چيزي كه از راه تجربه قابل درك نيست. اما آن گونه كه نانسي پيرسي در روح علم مي‌گويد، فيمابين علم، ايمان و فلسفه رابطه‌اي بنيادين برقرار است و به عقيده او دليل پيشرفت علم هم همين است. او طي 304 صفحه ابتدا به «تاريخ علم» مي‌پردازد و عنوان مي‌كند كه در مباحث علم‌شناسيِ قرون اخير مي‌توان به چهار موج اصلي علم‌شناسي يا فلسفه علم اشاره كرد: علم‌شناسي ارسطويي، پوزيتيويسم يا استقراگرايي، نگاتيويسم يا ابطال‌گرايي و تاريخ‌گرايي. در همين بخش دو عنوانِ اساسي ديگر در ذيل دو سرفصل مورد بررسي قرار گرفته: 1ـ مسيحيت و انقلاب علمي 2ـ تاريخ علم و علم تاريخ كه رويكردهاي جديد و خاستگاه‌هاي علمي آن‌ها را برمي‌رسد.

در همين قسمت مي‌خوانيم: فلسفه علم قلمروي است كه به خوبي تعريف نشده اما مسائل مشتركي هست كه در ذيل اين عنوان عام مطرح مي‌شود و از جمله آن‌ها عبارتند از: 1ـ مسائل ادراك حسي 2ـ تاريخ انديشه‌ها يا مفاهيم علمي 3ـ پيامدهاي اخلاقي و ديني علم 4ـ پيامدهاي متافيزيكي علم 5ـ كوشش براي ايجاد يك زبان مشترك در تمام علوم 6ـ نظريه‌ها 7ـ ارتباط علوم طبيعي و علوم اجتماعي و ...

بخش دوم كتاب «نخستين انقلاب علمي» نام دارد و سه سرفصل را موضوع پژوهش قرار داده است: 1ـ يك تفكر جديد، چگونگي رشد علوم كوچك 2ـ‌جهان نيوتني، ارتباط خدا با جهان 3ـ انقلاب بيولوژيكي: برگرفتن بيولوژي از متافيزيك. مسئله و پژوهش اصلي اين بخش عبارت است از علم چگونه پيشرفت مي‌كند؟ خواننده در اين قسمت درمي‌يابد كه در خصوص فلسفه علم دو رويكرد متفاوت وجود دارد: رويكرد نظري و رويكرد تحليلي. همچنين نويسنده مي‌گويد كه در فلسفه علم سه مفهوم از اهميت بنيادين برخوردار است: زمان، مكان و عليت. «ظهور و سقوط رياضيات» عنوان بخش سوم كتاب است كه دو مبحث را در دستور كار خود قرار داده: 1ـ رياضيات در گذشته: كشف ساختار خلقت 2ـ بت‌ها فرو مي‌افتند: هندسه غيراقليدسي و انقلاب در رياضيات. و سرانجام بخش چهارم با عنوانِ «دومين انقلاب علمي» در سه سرفصل تنظيم شده است: 1ـ آيا همه چيز نسبي است؟ انقلاب در فيزيك 2ـ رازهاي كوانتوم: احساس جديد درباره فيزيك جديد 3ـ قوانين شيمي: حل مجادله‌هاي تاريخي. در اين بخش نويسنده ادعا مي‌كند كه فيزيك دربرگيرنده گروهي از علوم طبيعي است كه مفاهيم خود را بر پايه سنجش و اندازه‌گيري استوار مي‌سازند و قضاياي آن در قالب فرمول‌هاي رياضي تبيين مي‌شوند يعني فيزيك را مي‌توان به زبان رياضيات بيان كرد.

در مورد دومين انقلاب علمي، ما با موج چهارم علم‌شناسي مواجه مي‌شويم: توماس كوهن و انتشار رساله ساختار انقلاب‌هاي علمي. پس از او افرادي مانند كواين، هنسون و كوايره در پي او رفتند. اما در عين حال نويسنده از بحث درباره نظريه كوانتوم و DNA نيز غافل نمي‌شود. آخرين فصل كتاب به مبحث DNA اختصاص دارد و در واقع با اين فصلِ پاياني، سير تاريخي علم نيز به نقطه امروزين خود مي‌رسد. بخش اول كتاب، سير تاريخ علم و عقلانيت اروپاي غربي از قرون وسطا تا آغاز عصر روشنگري را دربر مي‌گيرد. نويسنده معتقد است كه وجوه متافيزيكي مسيحيت در اين دوره در خدمت علم بوده و همچون بنيادي براي مشاهدات علمي و پديده‌اي طبيعي به كار آمده است. نانسي پيرسي دانشمند علوم طبيعي و استاد مطالعات كتاب مقدس در دانشگاه فيلادلفياست. او علاوه بر آموزش در دانشگاه‌هاي آمريكا و سوئيس، در حوزه‌هاي علمية مسيحي نيز تلمذ كرده و در مؤسسة مطالعات مسيحي در تورنتو تاريخ  فلسفه خوانده است. از ميان ديگر آثار او عناوين زير حايز اهميتند: حقيقت كلي: رهاسازي مسيحيت از اسارت فرهنگي (2006)، مقاومت در برابر ذهن، اخلاق و معنا (2010)، حال چگونه زندگي خواهيم كرد؟ (2004)، پرسش‌هاي راستين: حقيقت، معنا و مجادله‌هاي عمومي (2004)، مسيحيت در فرهنگ امروز (2001)، مسئلة شر (2001)، علم و تكامل (2001)، چپ دارويني (2005) و...

 

Science Fiction and Philosophy: From Time Travel to Superintel ligence

Susan Schneider

Blackwell (2009)

داستان علمي و فلسفه

از سفر در زمان تا ابر هوش

مديريت ميان فرهنگي (2002)، زبان انديشه (2011) و بسياري از عناوين ديگر در زمرة آثار سوزان اشنايدر قرار دارند. او استاديار فلسفه در دانشگاه پنسيلوانياست و در مؤسسه‌هايي مثل اخلاق و تكنولوژي و علوم عصبي عضويت دارد. محدودة پژوهش و تاليف اشنايدر گسترده است. از فلسفة ذهن گرفته تا ارتباط اخلاق و علم اعصاب و متافيزيك. اكنون او در سال 2009 كتابي جذاب را با عنوان داستان علمي و فلسفه از سوي انتشارات معتبر بلك ول منتشر كرده است. كتاب داراي 368 صفحه، پنج فصل و بيست و هفت عنوان يا بخش فرعي است و همان گونه كه از نامش پيداست ارتباط بين داستان‌هاي علمي و فلسفة مندرج در آن‌ها را برمي‌رسد. او معتقد است كه داستان‌هاي علمي چيزي بيش از يك سرگرمي‌اند و به قول اچ. بروس – مورخ – نوعي ادبيات است كه همگام با علم و تكنولوژي رشد مي‌يابد. او مقدمة اثر را يكسره به اين مبحث اختصاص داده و در آن جا داستان علمي را پنجره‌اي رو به يك پازل فلسفي مي‌نامد. فصل اول، «آيا من مي‌توانم در يك ماتريكس يا شبيه‌سازي كامپيوتري حضور داشته باشم»؟ نام گرفته. طي اين فصل نويسنده با بررسي شش داستان علمي كامپيوتر محور، مباحث فلسفي نهفته در پسِ پشت آن‌ها را وامي‌كاود. تمركز فلسفي، ماتريكس به مثابه متافيزيك، مغز و ارتباط آن با جهان‌بيني انسان‌ها از جمله مباحثي هستند كه در اين فصل مطمح نظر قرار داشته‌اند. فصل دو با عنوان «من چه هستم»؟ مبحث ارادة آزاد و سرشت دروني اشخاص را مورد بررسي قرار مي‌دهد. در اين فصل نيز نويسنده با اتكاء بر هفت داستان علمي زمان و مكان وجود آدمي را به عنوان محور اصلي انتخاب كرده و هويت يا چيستي او را برمي‌رسد.