معرفی کتاب

PDF چاپ نامه الکترونیک

معرفی کتاب

مرضيه سليماني

 

Understanding Phenomenology

David R.Cerbone

Routledge

English,200pages

فهم پدیدارشناسی

دیوید آر. سیربون

انتشارات راتلج

زبان: انگلیسی، 200 صفحه

نقطة آغازین کتاب، ارائۀ تعریف جامع و مانعی از پدیدارشناسی است. نویسنده می‌گوید: پدیدارشناسی یا پدیده‌شناسی، مطالعة ساختار تجربه یا آگاهی است. این جنبش فلسفی در ابتدای سدة بیستم میلادی توسط ادموند هوسرل پایه‌گذاری شد و سپس توسط حلقه‌ای از متاثرینش در دانشگاه گوتینگن و دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ در آلمان گسترش یافت. سپس جنبش فلسفی پدیدارشناسی، اغلب در زمینه‌ای بسیار متفاوت از کارهای اولیة ادموند هوسرل، به فرانسه، ایالات متحدة آمریکا و دیگر نقاط منتشر شد.

در جستار گشایی دربارة ساختار اصلی کتاب و محورهای مهم مباحث آن می‌خوانیم: این کتاب راهنمای تحقیق و مطالعه پیرامون یکی از مهم‌ترین مکاتب اندیشه در فلسفة مدرن است. در این کتاب، رد پای توسعة تاریخی پدیدارشناسی را پی می‌گیریم. از بنیان‌گذار آن _ ادموند هوسرل _ می‌گوییم و دربارة پدیدارشناسیِ محض یا استعلايي(ترنسندنتال) صحبت می‌کنیم. در ادامه، به پدیدارشناسی اگزیستانسیالِ مارتین هایدگر می‌پردازیم و ژان پل سارتر و موریس مرلوپونتی را در دستور کار قرار می‌دهیم. پس از آن نوبت به واکنش‌های انتقادی می‌رسد؛ از آراي ژاک دریدا گرفته تا نظريه‌هاي دانته. بخش دیگری از کتاب به اهمیت پدیدارشناسی در فلسفه‌های جديد امروزی اختصاص یافته و در کل، مناسب کسانی است که برای نخستین بار می‌خواهند دربارة پدیدارشناسی بدانند.

کتاب از شش فصل اصلی و چندین بخش فرعی‌تر تشکیل شده است. پس از یک مقدمه، یک جستارگشایی، راهنمای اسامی و اصطلاحات و تشکر و قدردانی، فصل اول با عنوان «تمرین اول» آغاز می‌شود. عنوان فرعی این فصل به اندازة کافی گویاست: هوسرل و پروژة پدیدارشناسیِ محض. در این فصل، نویسنده طی سه مدخل کوچک‌تر، به شرح احوال، آثار و سوانح زندگی هوسرل، سیر مفهوم پدیدارشناسی تا هوسرل و شرح و بسط نتایج آن در عصر حاضر پرداخته و با نقل این سخن هوسرل آغاز کرده است که: «هر آنچه در عالم هست، هر هستیِ جایگاهی(یا هر وجود زمانی- مکانی) در نزد من از آن روی هست که من آن را می‌آزمایم، ادراک می‌کنم، به خاطر می‌آورم، به وجهی دربارة آن می‌اندیشم، حکم می‌کنم، ارزیابی می‌کنم، آن را می‌خواهم و... عالم برای من اصلا جز آنچه در اندیشیدنی‌ها معلوم من واقع می‌شود و نزد من معتبر است، چیزی نیست. من نمی‌توانم جز در همین عالمی که در من و از من معنا و اعتبار می‌یابد، زندگانی کنم، بیازمایم، بیندیشم، ارج بگذارم و به عمل بپردازم».

فصل دوم، «هایدگر و چرخش اگزیستانسیال» نام گرفته است. اینجا نویسنده اذعان مي‌كند که اگزیستانسیالیسم قرن بیستم در واقع در آلمان آغاز شد و نه فرانسه و شروع آن پس از جنگ جهانی اول بود، نه دوم. از حیث فکری هم، مهم‌ترین چهره در این جنبش، هایدگر بود. بعد به اختصار به طرح دیدگاه‌های فلسفی دربارة «وجود» به ویژه در فلسفة اگزیستانسیالیسم پرداخته و بيان می‌دارد که به قول هایدگر «این جمله که انسان وجود(حصولی) دارد، جواب این سؤال نیست که آیا انسان هست یا نیست بلکه جواب به این سوال است که ماهیت انسان چیست. بنابراین وجود (حصولی) داشتن به لفظ دیگر، همان (درموقعیت‌بودن) است. یعنی روابط مشخص متقابلی با جهان و دیگر موجودات ذی‌شعور برقرار کردن».

عنوان فصل سوم «سارتر و عینیت» است و همان‌طور که از عنوان پیداست، بررسی آراي سارتر را در دستور کار قرار داده است. نویسنده با طرح اصطلاح «پدیدارشناسی فرانسوی» آغاز می‌کند و می‌گوید زمینة اصلی پدیدارشناسی سارتر، تمرکز بر هستی و نیستی است. صب؛ه  دکارتیِ سارتر، تاثیرپذیری او از هوسرل و هایدگر، نظریات خاص او دربارة هستی، روابط انسانی، مسئلة آزادی و مسئولیت‌پذیری از مهم‌ترین مباحث این قسمت هستند.

فصل چهارم با عنوان «مرلوپونتی و پدیدارشناسی صورت‌بندی» یکسره به افکار و آراي موریس مرلوپونتی اختصاص یافته است. در بخشی از این فصل می‌خوانیم: مرلوپونتی از مطرح‌ترین پدیدارشناسان قرن بیستم بود. او از پژوهش‌های هوسرل فراتر رفت و نشان داد که دوگانگی سوژه و ابژه درکار نیست. شاخة اصلی کار او، پدیدارشناسی ادراک، یکی از سه سنت مهم در پدیدارشناسی محسوب می شود.

«مسائل و چشم‌اندازها» عنوانی است که نویسنده برای فصل پنجم کتاب برگزیده و «انتقادها و واکنش‌ها» در فصل ششم کتاب مورد توجه قرار گرفته است. تکمله یا مؤخره، شامل سه بخش است. پرسش و طرح بحث/ بازبینی/ خوانش‌های آینده.

دیوید آر. سربون استادیار فلسفه در دانشگاه ویرجینیای غربی است. کتاب در زمرۀ مجموعة فهم جنبش‌های فکری مدرن به چاپ رسیده و انتشارات تیلور اند فرانسیس در چاپ و نشر آن با راتلج همکاری داشته است.


Introduction to Phenomenology

Dermot Moran

Routledge

English,592 pages

درآمدی بر پدیدار شناسی

درموت موران

انتشارات راتلج

زبان:انگلیسی، 592 صفحه

این کتاب شامل سیزده فصل است که هر کدام به فصول یا بخش‌های کوچک‌تر تقسیم می‌شوند که اجمالا از این قرارند: فرانس فن برنتانو/ روان‌شناسی از منظر تجربی/ تمایز بین پدیده‌های ذهنی و جسمی/ روان‌شناسی توصیفی یا پدیدارشناسی تحلیلی/ زندگی یک بنیان‌گذار/ درآمدی بر پژوهش‌های منطقی/ آگاهی به مثابه تجربه/ پدیدارشناسی در آگاهی و زمان/ روش‌های پدیدارشناسانه/ زمینه‌های تحقیق در پدیدارشناسی/ راه‌های پدیدارشناسی استعلايي/ آدولف رینکه: پدیدارشناسی کنش اجتماعی/ ماکس شیلر، پدیدارشناسی فرد/ وجود فرد/ ادیت استین/ دربارة مسئلة همدردی/ مارتین هایدگر: پدیدارشناسی هرمنوتیکی و هستی‌شناسی بنیادین/ راه منتهی به پدیدارشناسی/ روزن‌سازی  مفاهیم و نام‌ها/جهانیت جهان/ عناصر نظرية هرمنوتیک/ هانا آرنت: پدیدارشناسی جهان عمومی/ پدیدارشناسی اگزیستانس چیست؟/کارگر، کار، کنش/ ژان پل سارتر: متعال و آزادی/ تعالی ایگو/ تن به مثابه ابژه و پیامدهای فلسفی آن/ پل ریکور: پدیدارشناسی به مثابه تفسیر/ ژاک دریدا: پدیدارشناسی و ساختارشکنی/ امانوئل لویناس: تقدم دیگری/ سیمون دوبوار: پدیدارشناسی فمینیسم و..


The Oxford Handbook Of

Contemporary Phenomenology

Edited by: Dan Zahavi

Oxford University Press

English, 640 pages

راهنماي آکسفورد برای پدیدارشناسی معاصر

ویراستار: دن زاهاوی

انتشارات دانشگاه آکسفورد

زبان:انگلیسی، 640 صفحه

این کتاب مجموعه‌ای از بیست و هشت رسالۀ بلند دربارة پدیدارشناسی است. آن‌گونه که در مقدمة کتاب آمده، هدف نویسندگان، بنیان‌گذاشتنِ مسائل نوین پدیدارشناسی بر شالوده‌های کهن و بهره‌گیری از نظریه‌های اصلی برای طرح ایده‌های معاصر است. در نگاهی اجمالی به سرفصل‌های این كتابِ راهنما به نظر می‌رسد کل محتوای آن به دو دستة اصلی تقسیم شده است: طرح پرسش و مسئله در حوزة فلسفة پدیدارشناسی/ مطرح‌کردن و یا پیداکردن وجوه مشابه پرسش‌های پیشین با فلسفة تحلیلی. پدیدارهای عینی و آیندۀ پدیدارشناسی از دیگر مباحث مطرح شده در راهنماي آکسفورد است و البته مرور کلی سایر سرفصل‌ها، راهگشای علاقمندان و پژوهشگران خواهد بود.

پس از مقدمۀ ویراستار، فصل اول با عنوانِ «ذهن‌گرایی و طبیعت» آغاز می‌شود. این فصل مشتمل بر پنج بخش است که از آن جمله می‌توان به روش پدیدارشناسانه؛ بازتاب‌ها و شک‌اندیشی اثر دیوید سِربون اشاره کرد. استیون کرووِل بخش دوم را با عنوان پدیدارشناسیِ متعال و فریبندگیِ ناتورالیسم و عنوان فرعیِ آگاهی و معنا نوشته است. رویکرد پدیدارشناسانه به آگاهی نوشتة چارلز سیورت، بخش سوم فصل اول را تشکیل می‌دهد. بخش چهارم به قلم شاون گالاگِ، دربارة ممكن‌بودن طبیعی‌ساختنِ پدیدارشناسی نام دارد و سرانجام، بخش پنجم و پایانی از فصل اول، پدیدارشناسیِ زندگی است؛ اثر جذاب و خواندنیِ رِناد بارباراس.

فصل دوم کتاب، «هدف‌گرایی، معنا و صورت‌بندی» نام گرفته و هفت بخش مستقل را در خود جای داده است. جان دروموند از هدف‌گرایی بدون بازنمود سخن گفته است. د. دبلیو. اسمیت، معنا، محتوا و رئالیسمِ مستقیم را واکاویده است. رنگ‌ها و صداها: زمینه‌های بصری و نوشتاری آگاهی، عنوان مقالۀ جونیچی موراتاست. هدف‌گراییِ جسمانی را دان وِلتون نوشته است. کومارین رومدِن روملوک دربارۀ اندیشه در عمل، مطلب نوشته و سارا هِیناما دربارة جنسیت و صورت‌بندی در مقوله‌های جنسی صحبت کرده است. در حاشیۀ بدن من، عنوان بخش پایانی این فصل اثر اِد کازی است.

«خود و آگاهی»، عنوان فصل سوم کتاب است كه به سه بخش فرعی تقسيم مي‌شوند که به ترتیب عبارت‌اند از: عمل و فردیت؛ تفسیر روایی اثر لازیو تنگلیر/ خودآگاهی و جهان‌آگاهی نوشتة دوروتی لگراند/ خود، آگاهی و شرم به قلم دان زاهاوی.

یکی از فصول جذاب کتاب، فصل چهارم است که «زبان، تفکر و دانش» نام دارد و دارای چهار بخش است. نویسندگان این بخش‌ها والتر هوپ، دومینیک پرادل، دیتر لوهمار و هانس برنارد اشمید هستند که به ترتیب در این حوزه‌ها قلم زده‌اند: بنیادهای متعدد دانش/ بنیادهای پدیدارشناسانة ساختار اِسنادی یا حملی/ زبان و تفکر غیرزبانی/ سهیم‌شدن در حقیقت: پدیدار شناسیِ اشتراکِ هستی شناسانه

«اخلاق، سیاست و جامعه» عنوان کلی فصل پنجم است كه سه بخش کوچک‌تر دارد. اخلاقِ واکنشی نوشتة برنارد والدن فلس/ به سوی پدیدارشناسی جهانِ سیاسی اثر کلاوس هِلد/ دیگر مردمان، نوشتة سورن اورگارد.

فصل شش «زمان و تاریخ» نام گرفته با مقالاتی از دیوید کار، نیکلاس دو وارن و گونتر فیگال. اولی دربارة تجربه و تاریخ سخن گفته است. دومی دربارة فراموشی بخشش زمان و آگاهی و سومی دربارة پدیدارشناسی هرمنوتیک.

در فصل هفت که در واقع آخرین فصل کتاب هم هست، «هنر و دین» واکاوی شده است. در این فصل سه بخش را مطالعه خواهیم کرد. چیزی که هیچ چیز نیست ولی می‌تواند هر چیزی باشد: تصویر و آگاهی ما از آن، اثر جان برو/ تعليق زیبایی‌شناسانه و پدیدارشناسانه: نقاشیِ چیزهای تصویرشدني، نوشتة رودولف برنِت/ شواهد و مدارک در پدیدارشناسی تجربة دینی، نگارش آنتونی استینبوک. دان زاهاوی استاد فلسفه در دانشگاه کپنهاگ است. رئیس مرکز پژوهش‌های عینی و سردبیر مجلة پدیدارشناسی و علوم شناختی. ریاست سابق انجمن پدیدارشناسی نروژ در سال‌های 2001 تا 2007 از دیگر مشاغل زاهاوی است. در سال‌های 1996، 1999، 2003، 2005، 2007 و 2008 کتاب‌های مهمی از او به چاپ رسیده که عمدتا دربارة هوسرل، پدیدارشناسی، فلسفة ذهن و خودآگاهی است.

 

Experiencing Phenomenology

Joel Smith

Routledge

English,238 pages

تجربۀ پدیدارشناسی

جوئل اسمیت

انتشارات راتلج، زبان:انگلیسی، 238 صفحه

کتاب با طرح چند پرسش به ظاهر ساده شروع می‌شود و ماهیت پرسش و پاسخی‌بودن آن تا آخر ادامه می‌یابد. روش نویسنده اصلا همین است؛ پرسیدن و سپس به دنبال پاسخ‌گشتن. از میان انبوه مسائل مطرح‌شده در کتاب، عناوین زیر حائز اهمیت‌اند: بنیادهای روش‌شناختي پدیدارشناسی/ هدفمندی ذهن/ مشکل ابژه‌های بی‌وجود/ تجربة تن/ خود و دیگران/ تصور و تصویر/ تجربة احساسی/ متون اصلی در پدیدارشناسی/ امهات/ روان‌شناسی برنتانو از منظر تجربی/ پژوهش‌های منطقی/ تاملات دکارتی/ آگاهی/ زمان/ مفهوم زمان و... نویسنده می‌گوید: پدیدارشناسی عموما در دو حوزه به کار می‌رود.1- به عنوان نظریه در فلسفه.2- به عنوان جنبش در فلسفة تاریخ. در وهلة نخست، می‌توان پدیدارشناسی را مطالعه‌ای در باب ساختار تجربه یا آگاهی تعریف کرد. پدیدارشناسی اصطلاحا به معنای مطالعة پدیدارها یا نمود اشیا به کار می‌رود یا اشیا آنچنانکه در تجربه آشکار می‌شوند. از این رو، اشیا در تجربة ما معنا می‌یابند. در حقیقت و به سخن ساده باید بگوییم که پدیدارشناسی تجربة آگاهانه را به عنوان تجربة برآمده از امر ذهنی یا اول شخص یعنی «من» مطالعه می‌کند. حال این پرسش مطرح می‌شود که چگونه باید تجربة آگاهانه را مطالعه کرد؟ ما وقتی اشیاي گوناگون را تجربه می‌کنیم، دربارة آن‌ها به تأمل می‌پردازیم. یعنی به آن‌ها از منظر اول شخص می‌نگریم(من می‌بینم). از این رو در پدیدارشناسی از تجربة خاصی سخن می‌رود که آن را انجام می‌دهیم. پدیدارشناسی در واقع، درک و فهم تجربه‌هایی است که در زندگی‌مان نیاز است. این بخش آغازینِ فصل نخست کتاب بود و به گمانم برای به دست‌دادن خطوط کلی بحث و شیوة کار نویسنده کافی است. تنها می‌ماند ارائۀ اطلاعاتی مختصر دربارة نویسنده. جوئل اسمیت استاد فلسفه در دانشگاه منچستر است. در فلسفة ذهن، فلسفة روان‌شناسی و پدیدارشناسی تخصص دارد و دو اثر معروف دیگرش عبارت‌اند از فلسفة استعلايي و ناتورالیسم(2011) و تجربۀ احساس(2016).

 

آخرین به روز رسانی در دوشنبه ۰۸ مرداد ۱۳۹۷ ساعت ۰۵:۴۲