معرفي كتاب

PDF چاپ نامه الکترونیک

معرفي كتاب

 

 مجموعه مقالات دکتر مهدي گلشني

 زير نظر رضا داوري اردکاني
ناشر: فرهنگستان علوم جمهوري اسلامي ايران
چاپ اول:1390
567 صفحه

 در سال 1388مجمع عمومي فرهنگستان علوم، دکتر مهدي گلشني عضو پيوسته گروه علوم پايه فرهنگستان و استاد فيزيک دانشگاه صنعتي شريف را به عنوان استاد برگزيده مراسم بزرگداشت مشترک فرهنگستان ها انتخاب کرد و در مراسمي نشان درجه يک دانش توسط رئيس جمهوري به ايشان اهداء گرديد. رضا داوري اردکاني، رئيس فرهنگستان علوم جمهوري اسلامي ايران درباره گلشني چنين مي گويد: «با رجوع به آثار و مقالات استاد دکتر گلشني به وضوح در مي يابيم که ايشان دانشمندي جامع هستند. دانشمنداني که به مرزهاي علم مي رسند، در حد تخصص نمي مانند بلکه با رو کردن به فرهنگ به مرتبه جامعيت علمي – فرهنگي مي رسند. اين حکم در مورد بيشتر دانشمندان بزرگ صادق است. آقاي دکتر گلشني از فيزيکدانان ممتاز کشورند، اما در حوزه هاي ديگري نظير فلسفه علم و به خصوص در مباحث علم و دين تحقيق کرده و آثار و مقالات ممتاز دارند. ص9» اين کتاب از چهار بخش تشکيل شده است. در بخش نخست پس از آغاز سخن به قلم داوري اردکاني: پيام به مناسبت انتشار اين جشن نامه مقالاتي ديگري وجود دارند که برخي از آن ها عبارتند از گلشني و دغدغه هاي آموزش و پژوهش علوم در کشور: محمد اخوان، پيداهاي پنهان: رضا امراللهي، چند کلمه درباره گلشني: تقي پورنامداريان، استادي از مکتب علم و فضيلت: افشين شفيعي، مرد دقيقه نود زندگي من: بهرام شاکرين، پژوهش و فلسفه علم: کريم مجتهدي. عنوان بخش دوم «علوم انساني و اسلامي» است و برخي از مقالات آن عبارتند از: انسان مطلوب تربيت اسلامي، علم و دين، رابطه فيزيک و متافيزيک، انسان و مسئوليت. از نويسندگان اين بخش مي توان به ناصر تکميل همايون، بهاءالدين خرمشاهي، علي اکبر رشاد، مصطفي محقق داماد اشاره کرد. بخش سوم در بردارنده مقالات «علوم پايه و مهندسي» است. آخرين بخش کتاب زندگي نامه علمي و چند نوشتار از مهدي گلشني همراه با تصاويري از ايشان است.
 نظريه منش ها

 شروين وکيلي
ناشر: شورآفرين
چاپ اول:1390
274 صفحه

 فرهنگ يکي از آن واژگاني است که به دليل ماهيت چند بعدي و پيچيدگي اش به سادگي تن به تعريف نمي دهد. «فرهنگ از يک سو به خاطر پيچيدگي روندها و جريان هاي دروني اش، و پيوندش با نظام هاي نمادين امري سيال و لغزنده مي نمايد.» به همين خاطر «تعريفي دقيق و درست و جامع از فرهنگ در دست نيست و اين کليدواژه انگار به صورت برچسبي درآمده باشد که به تمام چيزهاي خوب غايب يا همه امور ناخوشايند حاضر اشاره مي کند. ص 11» بنابراين در وضعيتي اين چنين ايجاد مدلي نظري براي فهم فرهنگ  بسياري ضروري به نظر مي رسد؛ امري که يکي از دغدغه هاي اصلي جامعه شناسان و پژوهشگران عرصه علوم اجتماعي را در دهه هاي اخير تشکيل داده است. شروين وکيلي با استفاده از پشتوانه نظري اثر ديگرش يعني «نظريه سيستم هاي پيچيده» کوشيده است به کمک تعريفي واحد براي فرهنگ –که منش خوانده مي شود- مدلي عام از مفهوم فرهنگ و تحول فرهنگي پيشنهاد کند. نکته مهم اين است که مولف در سال هاي قبل کاربست عملياتي اين نظريه را در قالب يک عنصر فرهنگي پايه –جوک هاي فارسي- آزموده و نتايج آن را چند سال پيش در کتابي با عنوان «جامعه شناسي جوک و خنده» منتشر کرده است. اين اثر از سه بخش با نام هاي چيستي منش ها، ساخت منش ها، پويايي رفتار منش ها تشکيل شده است و هر بخش نيز مشتمل بر چند گفتار است که از آن ميان مي توان مباني روش شناختي، تعريف منش، کالبد شناسي منش، بافت شناسي منش، اندر کنش ميان منش ها، الگوهاي تکثير منش ها، قواعد عام تکاملي اشاره کرد. اين اثر يکي از پنج کتاب برسازنده ديدگاه زروان است و البته به گفته مولف مطالعه اين کتاب به تنهايي نيز براي پژوهشگران کارگشا خواهد بود.

 کودکي و تاريخ: درباره ويراني تجربه

 جورجو آگامبن
پويا ايماني
ناشر: مرکز
چاپ اول:1390
272 صفحه

 جورجوآگامبن فيلسوف ايتاليايي و از نظريه پردازان چپ راديکال است که در سال 1942 در رم متولد شد. در همان شهر حقوق و فلسفه خواند و دکتري اش را درباره انديشه سياسي سيمون ويل نوشت. برخي از مهم ترين آثار او عبارتند از: انسان بي محتوا، قطعات: کلام و خيال در فرهنگ غربي، قدسيت زدايي ها، توانش ها: جستارهايي در فلسفه. سومين کتاب آگامبن «کودکي و تاريخ» است. «کودکي و تاريخ به ترتيب متناظر با مقولات استعلايي تجربه بشري اند: زبان و زمان. برنامه فلسفي اي که آگامبن در اين کتاب و تا حدودي در کتاب بعدي اش، زبان و مرگ پي مي گيرد- برنامه اي که به گفته خودش در حکم ادامه پروژه فلسفه آينده بنيامين است- عبارت است از يافتن نقطه تلاقي ميان مقولات زباني و مقولات تاريخي. ص9» از اين جا بررسي استلزامات بازنگري راديکال مفهوم سوژه و سوبژکتيويته انساني و تعريف دوباره مفهوم زمان به مثابه بنيادي ترين تجربه هر فرهنگ بشري آغاز مي شود. کتاب از جستارهاي مستقلي تشکيل شده که در عين حال در ارتباط تنگاتنگ با هم معنا مي يابند. در جستار نخست «کودکي و تاريخ: جستاري درباره ويراني تجربه» مولف به دلايل و ريشه هاي ويراني تجربه انساني مي پردازد تا از خلال تبارشناسي سوژه مدرن و بررسي دلايل تاريخي دو پارگي اين سوژه در روند تکوين علم مدرن توضيحي براي فروپاشي تجربه بيابد. جستار دوم «در سرزمين بازي: تأملاتي در باب تاريخ و بازي» تحليل درخشاني است از رابطه آيين و بازي. سومين جستار «زمان و تاريخ: نقد «آن» و پيوستار» دربردارنده نقدي راديکال از مفهوم متافيزيکي زمان گاه شمارانه هم چون پيوستار آنات متعين، متصل و بي پايان است. عنوان جستارهاي ديگر کتاب عبارتند از: شاهزاده و قورباغه: مسأله روش در کار آدورنو و بنيامين، افسانه و تاريخ: ملاحظاتي پيرامون شبيه سازي زايش مسيح. پايان بخش کتاب، يادداشت هايي در باب ژست و طرحي براي يک بازنگري مي باشد.
 تفسير روز: تفسير عقلي- کاربردي
 با توجه به مسائل روز

 سيد يحيي يثربي
ناشر: امير کبير
چاپ اول:1389
جلد سوم

 يثربي در اين دوره چند جلدي تفسير قرآن کريم مي کوشد برتري هاي تعاليم قرآن را با توجه به مسائل و مشکلات امروز بشر نشان دهد. يثربي بر اين نظر است که قرآن مانند طبيعت است که هر چه آگاهانه تر و با راه و روش درست تر پژوهش شود، نتيجه بزرگ تري مي دهد. يثربي در اين اثر با شيوه جديدي مسائل امروز بشر را به قرآن عرضه نموده و جوياي پاسخ شده است. جلد سوم اين مجموعه شامل تفسير سوره هاي انعام، اعراف، توبه و يونس مي باشد.
 تفسير روز: تفسير عقلي- کاربردي با توجه به مسائل روز

 سيد يحيي يثربي
ناشر: امير کبير
چاپ اول:1390
جلد چهارم

 برخي از مهم ترين مسائل جديدي که يحيي يثربي در اين دوره تفسير به آن ها پرداخته است عبارتند از: اعتبار انسان، حقوق اساسي فردي و اجتماعي او، اصالت و اعتبار عقل و انديشه انسان، روش درست انديشي، دين درست، اديان و مذاهب باطل و خرافي، خداشناسي، پيامبرشناسي، رابطه انسان و خدا، سياست اسلامي، مشکلات علما و مديران جامعه، مشکلات جهان و جهان اسلام و بسياري از مسائل مهم ديگر. يثربي در جلد چهارم اين اثر به تفسير سوره هاي هود، يوسف، الرعد، الحجر، النحل، الاسراء، الکهف مي پردازد.

 اسطوره معجزه يوناني:
تاريخ در عصر هخامنشي

 شروين وکيلي
ناشر: شورآفرين
چاپ اول: 1389
645 صفحه

 شروين وکيلي در مقدمه اش بر کتاب «اسطوره معجزه يوناني: تاريخ يونان در عصر هخامنشي» چنين نوشته است: «ايراني بودن يا نبودن، مسأله اين است. بيست و پنج سده پيش، يعني زماني که مفهوم ايراني بودن –شايد به عنوان نخستين شکل از مفهوم مليت- صورت بندي مي شد، مسأله اين بود و امروز نيز مسأله همين است. با اين تفاوت که آن ايراني بودن بيست و پنج شده پيش، امري خودمدار، نوآورانه، پيشرو و مرکزي بود، و اين ايراني بودن امروزين وضعيتي تدافعي و حاشيه اي دارد. ص13» مولف بر اين نظر است که ايراني بودن و چارچوب معاني مرتبط با مليت ايراني عميقا آسيب ديده اند. او در اين اثر نشان مي دهد که شالوده آن چه بخش مهمي از مردم با فرهنگ و متمدن دنيا خويشتن را برمبناي آن تعريف مي کنند بر پايه هايي سست بنا شده است. مولف بر اين نکته اصرار دارد که ناديده انگاشتن بخش مهمي از اسناد و مدارک بر جاي مانده از دوران باستان و تداوم اسطوره معجزه يوناني در زمان حاضر ناشي از اشتباه و خطاهاي سهوي انديشمندان و نويسندگان نيست «بلکه تلاشي است براي حفظ خودانگاره و هويتي ساختگي، از راه چنگ زدن به تکيه گاهي که به زور استوار پنداشته مي شود. ص14» وکيلي هدفش را از نگارش اين اثر ارزيابي نقادانه اسطوره معجزه يوناني به قصد يافتن روشي براي محک زدن شبکه باورها و سپس واسازي مباني گفتمان غرب مدار عنوان مي کند. کتاب پس از سخن آغازين از پنج بخش و سخن پاياني تشکيل شده است. بخش هاي اين اثر عبارتند از: اسطوره معجزه جغرافيايي يوناني، اسطوره معجزه نظامي يونان، اسطوره معجزه سياسي يونان، اسطوره معجزه اقتصادي يونان، اسطوره معجزه فرهنگي يونان. سخن پاياني اين اثر به اسطوره معجزه ايراني اختصاص دارد. اين اثر را مي توان يک تاريخ تحليلي دقيق از سياست، فرهنگ، جمعيت، اقتصاد و دين يونانيان باستان دانست.

 کليله و دمنه

 ابوالمعالي نصرالله منشي
ع. روح بخشان
ناشر: مرکز
چاپ اول: 1390
292 صفحه

 کليله و دمنه مجموعه اي از قصص و حکايات اخلاقي و يکي از مهم ترين و تأثيرگذاران متون فارسي در زمينه هاي زبان، ادب، فرهنگ، اخلاق و ... به حساب مي آيد. کليله نام شغالي است که قصه او در کتاب کليله و دمنه مشهور است. کليله و دمنه از جمله کتبي است که از سانسکريت به پهلوي و پس آن از پهلوي به وسيله عبدالله بن المقفع به تازي و از تازي نخستين بار به فرمان نصر بن احمد به نثر دري و سپس بر اساس همان ترجمه از سوي رودکي به شعر پارسي درآمد. در اوايل قرن ششم بود که ابوالمعالي نصرالله منشي دوباره ترجمه شد. ع. روح بخشان که کار ويرايش و بازنگري اين کتاب را به عهده داشته است، مي گويد: «کليله و دمنه که راستي را از همان آغاز ترجمه به زبان فارسي به صورت يکي از زيباترين و آموزنده ترين متون فارسي در جهت شناخت، تعريف و تعليم مسائل و مباحث اجتماعي و اخلاقي در آمده است، در طول نهصد سالي که از ترجمه و تأليف و بازنگري آن به دست ابوالمعالي نصرالله منشي مي گذرد، همواره مورد توجه همگان به ويژه اهل علم و ادب قرار داشته و همچون هر متن پسنديده بارها استنساخ و رونويسي و بازنگاري شده است. ص9» متني که ع. روح بخشان در اين جا ارائه کرده است بر اساس نسخه اصل بازنوشته شده است. اين نسخه ويراسته و بازنگاري شده و موجود در در کتابخانه دانشگاه UCLA آمريکاست که در سال 1269 قمري بر حسب فرمان حسن خان حاکم کرمان به دست خوشنويسي به نام حافظ ابن عبدالکريم کتابت شده و نگارش آن در دوازدهم شوال «سنه تسع و ستين و مأتين بعد الالف من الهجره النبوه» به پايان رسيده است. کليله و دمنه از شانزده باب تشکيل شده است.

 درآمدي بر روانشناسي زبان

 دني استاينبرگ
ارسلان گلفام
ناشر: سمت
چاپ اول:1389
315 صفحه

 روان شناسي زبان از حوزه هاي ميان رشته اي است که نه تنها زبان شناسان، بلکه  تمام کساني که به نحوي به مطالعه علوم شناختي علاقه مندند با آن سر و کار پيدا مي کنند. زبان يکي از مهم ترين مقولاتي است که به طور مشخص در رشته هايي چون روان شناسي، زبان شناسي، فلسفه، تعليم و تربيت مورد مطالعه  قرار مي گيرد. انديشمندان در بحث از مطالعه زبان موضوعات مختلفي را پي مي گيرند که عبارتند از اين که ماهيت زبان چيست؟ ماهيت تفکر چيست؟ آيا يکي به ديگري وابسته است؟ زبان چگونه ياد گرفته مي شود؟ «محتمل ترين رابطه اي را که مي توان بين زبان و تفکر فرض کرد اين است که نظام فکري ذهن ريشه در منابعي دارد که از زبان متمايزند. تنها وقتي که تفکر از طريق تجربيات کودک از اشياء، حوادث و موقعيت ها در جهان شکل گرفت، امکان فراگيري زبان به وجود مي آيد؛ سپس با گذشت زمان، نظام زباني کامل به واسطه تفکر شکل مي گيرد. ص189» کتاب «روانشناسي زبان» از سه بخش و دوازده فصل تشکيل شده است. بخش نخست «زبان اول» نام دارد و فصول اول تا چهارم با نام هاي چگونگي يادگيري زبان در کودکان، حيوانات و زبان؛ کودکان وحشي زبان؛ زبان اشاره، زبان نوشتاري و ناشنوايان را شامل مي شود. « زبان و ذهن» عنوان بخش دوم است و فصول آن عبارتند از: دستور ذهني، پردازش جمله و واقعيت رواني، زبان محصول هوش يا ايده هاي ذاتي، زبان، تفکر و فرهنگ، زبان و مغز. آخرين بخش کتاب «زبان دوم» نام دارد و سه فصل را در بر مي گيرد: مقايسه کودکان و بزرگسالان در فراگيري زبان دوم، آموزش زبان دوم، دو زبانگي و شناخت. اين اثر کتابي مقدماتي است و در عين حال خواننده را در جريان موضوعات اساسي و مجادلات موجود هم در زمينه مباحث نظري و هم در زمينه جنبه هاي عملي قرار مي دهد.

 انضباط بدون اشک

 رودولف درايکوس و ديگران
 حميد عليزاده – عليرضا روحي
ناشر: رسش
چاپ اول:1389
180 صفحه

 تحولات اخيري که در نظام هاي آموزش و پرورش سراسر دنيا به وجود آمده، سبب شده تا بسياري از فاکتورها و عوامل سازنده نظام هاي فلسفي گذشته نه تنها محلي از اعراب نداشته باشد، بلکه ضعف ها و اشکالاتشان نيز به شدت مورد انتقاد قرار گيرد. از آن جايي که سال هاي مدرسه و اتفاقات و روابط آن، مهم ترين عناصر شکل گيري شخصيت فرد در طول زندگي اش هستند، بسياري از روانشناسان و فيلسوفان در قالب رشته هاي مختلف  به طور جدي اين موضوع را بررسي مي کنند. رودلف درايکورس يکي از مشهورترين مربيان تعليم و تربيت و درمانگري تواناست و علت اصلي مشکلات انسان را مشکل ارتباط مي داند. او براي حل مشکلاتي از اين دست بر دو اصل «روابط دموکراتيک» و «احترام متقابل» تأکيد مي کند. «درايکوس معتقد است کليد اصلي ايجاد روابط دموکراتيک و احترام متقابل، داشتن حس برابري است. اين حس مانع از ايجاد احساس برتري يا احساس کهتري و حقارت مي شود و به دنبال آن فرد مي تواند علاقه اجتماعي و حس همدلي را بسط و گسترش دهد. ص7» کتاب انضباط بدون اشک بر اساس نظريه روان شناسي فردي آلفرد آدلر تدوين و تأليف شده است. اصول کلي روان شناسي فردي آدلر عبارتند از: 1- رفتار انسان هدفمند است. 2- انسان موجودي سيستمي و اجتماعي است. 3- انسان موجودي ذهنيت گرا است که رفتارش بر اساس ادراک ما و برداشت هاي او شکل مي گيرد. اين اثر از پانزده فصل تشکيل شده است که برخي از آن ها عبارتند از: آموزش به شيوه آدلري، چرا اشک؟ چگونه معلمي هستيد؟ گزينه اي ارزشمند: آموزش به شيوه دموکراتيک، کودک چگونه رشد مي کند؟ تشخيص و اصلاح بدرفتاري و چهار هدف اشتباه، دلگرمي در کلاس، استفاده از پيامدهاي منطقي به جاي تنبيه، بايدها و نبايدهاي انضباط. اين اثر همچنين در بردارنده دو پيوست با نام هاي آيين نامه رفتار و کتاب هاي پيشنهادي تکميلي مي باشد.
 منطق پژوهي

 دو فصلنامه علمي – تخصصي
سال اول، شماره اول، بهار و تابستان 1389
پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي

 در حال حاضر مي توان به دو سنت منطقي عمده اشاره کرد: «يکي منطق ارسطويي با عمر بيش از بيست و دو قرن که در طول هزار سال گذشته توسط ابن سينا بومي سازي شده است، اين سنت تحت عنوان منطق قديم تا کنون در حوزه هاي علميه و دانشگاه ها پي گيري شده است؛ ديگري منطق رياضي است که از عمر آن کمتر از يک قرن و نيم مي گذرد و به ويژه پس از انقلاب اسلامي به خوبي در کشور ما معرفي شده است. منطق رياضي داراي زير شاخه هاي مهمي چون منطق هاي استاندارد و غير استاندارد و فلسفه منطق است. تعامل مباحث منطق رياضي با منطق قديم به ويژه در کشور ما موجبات شکل گيري منطق تطبيقي را فراهم آورده است. ص1» «منطق پژوهي» نام دو فصلنامه علمي – تخصصي است که نخستين شماره آن در بهار و تابستان 1389 از سوي پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي منتشر شده است. اين شماره از فصلنامه منطق پژوهي از هفت مقاله تشکيل شده است. داود حسيني در مقاله «ابهام و پارادوکس خرمن» ابتدا به بيان شهودي مطلب و سپس صورت بندي منطقي آن مي پردازد و درادامه علامه بر بررسي مسائل فلسفي مربوط به نظريه پردازي ابهام و مسائل فلسفي مرتبط با ابهام، نظريه هاي موجود درباره ابهام را بر اساس ملاک هاي مختلف دسته بندي مي کند. علي رضا دارايي مي کوشد در مقاله اش سور شرطي لزومي را بر مبناي منطق جديد تحليل کند. بن بست حمل سلبي عنوان مقاله داريوش درويشي است. رحمان شريف زاده و سيد محمدعلي حجتي در مقاله بعدي به تبيين «هر تناقضي محال است» مي پردازند. «منطق گزاره هاي داستاني» عنوان مقاله سميه فريدوني و «منطق هاي مبتني بر عکس نقيض و نقض محمول» نام مقاله اسدالله فلاحي است. آخرين مقاله اين دو فصلنامه را اميد کريم زاده در دفاع از رويکرد مبتني بر نظريه معنا در تعيين مصداق ثوابت منطقي نگاشته است. 

 تاريخ کورش هخامنشي

 شروين وکيلي
ناشر: شورآفرين
چاپ اول: 1389
242 صفحه

 شروين وکيلي هدفش را از نگارش اين اثر به دست دادن روايتي نقادانه و تحليلي از شخصيت کوروش عنوان کرده و تبيين دلايلي که او را تا مرتبه مردي تاريخ ساز در سطح جهان مطرح کرده است. کتاب «تاريخ کوروش هخامنشي» از پنج بخش با نام هاي زمينه تاريخي، زندگي کوروش، حکومت کوروش، اسطوره کوروش، پيوست ها نگاشته است. کتاب از هفت پيوست تشکيل شده که براي مثال مي توان به کتيبه حران، تومار بحرالميت، کتاب عزرا اشاره کرد. هر بخش اين اثر دربردارنده چندين گفتار است.
 در جست و جوي هويت انساني

 فرامرز طالبي
ناشر: فرهنگ ايليا
چاپ اول:1389
238 صفحه

  کتاب «در جست و جوي هويت انساني: درباره نمايش» شامل بخشي از مقالاتي است که در سال هاي اخير درباره نمايش در کتاب ها و نشريه هاي به ويژه فصل نامه تئاتر به سردبيري لاله تقيان و ويراستاري جلال ستاري مختلف چاپ شده است. فصول کتاب عبارت از نمايش نامه هاي ملهم از شاهنامه،  تاج ماه آفاق الدوله نسختين زن مترجم نمايشنامه در ايران، دايي کبير نمايشي، گوشه هايي از تئاتر گيلان، در جست و جوي هويت انساني، واژه نمايش در سفرنامه سياحان ايراني به فرنگ هستند.
 تاريخ فرانسه: از آغاز تا رنسانس

 دانيل ريوير
شهناز اسلامي
ناشر: اطلاعات
چاپ اول:1390
292 صفحه

 مولف در اين اثر به موضوعات بسيار مهمي در تاريخ فرانسه مانند جنگ صد ساله، پادشاهي لويي چهاردهم، هنر کلاسيک، انقلاب فرانسه و غيره مي پردازد و در عين حال موضوعات خواندني مانند بي ثباتي قيمت ها، نوسانات اقتصادي، تغييرات آب وهوا، پيدايش گاو آهن، شيوع طاعون، ازدياد و هجوم گرگ ها و همچنين اعتقادات پيشينيان وجود دارد. گفتني است يادداشت هاي حواشي متون، تصاوير متنوع و نقشه ها به درک هر چه بهتر خواننده ياري مي رساند. اين متن از پايان عهد باستان تا دوران معاصر را شامل مي شود.
 حکمت ها :
تأملات، عبارات و حکمت هاي اخلاقي

 فرانسوا دوک دولا روشفوکو
محمد جواد محمدي گلپايگاني
ناشر: اطلاعات
چاپ اول: 1390
268 صفحه

 کتاب «حکمت ها» يکي از آثار مشهور ادبي جهان و از نمونه هاي شاخص ادبيات حکمي در فرانسه و اروپاست. اين کتاب به تعبير رايج تر ماکسيم هاي لاروشفوکو خوانده مي شود. اين اثر در واقع مجموعه اي از کلمات قصار بوده که ناشي از تجربيات و زندگي پر فراز و نشيب لاروشفوکو به عنوان سياستمداري کارآزموده است. تجربياتي که حاصل زندگي او در اروپاي قرن هفدهم است. اين کلمات قصار مانند ضرب المثل بر سر زبان ها افتاده و علاوه بر مضامين متعارف سنتي به موضوع ذهن و روان انسان نيز مي پردازد.
 نازنين نامه: مناجات نامه عارفانه

 عبدالرضا مظاهري
ناشر: عقيل
چاپ: 1389
51 صفحه

 سنت مناجات نامه نويسي در تاريخ عرفان و ادبيات ما سابقه اي ديرينه دارد. نگارش حالات روحي عميق در رابطه عابد با معبود و عاشق با معشوق همواره در اشکال مختلف نظم و نثر ظهور و بروز پيدا کرده است. عبدالرضا مظاهري نيز در کتاب «نازنين نامه» چنين کرده است، او مي گويد: «گاهي سال ها فراق يار در درون جان انسان خانه دارد و در خلوت سراي او قصه پر غصه عشق را زمزمه مي کند.» اين کتاب حاوي مناجات هاي مولف با خالق و معبود خويش است.
 انسان تک ساحتي

 هربرت مارکوز
محسن مويدي
ناشر: اميرکبير
چاپ پنجم: 1388
259 صفحه

 مترجم هنر هربرت مارکوز را به وجود آوردن نظام هايي در جوامع پيشرفته تکنولوژيک مي داند که آزادي فردي و خودمختاري انسان را نيروهاي سرکوبنده متلاشي نسازند. به بيان ديگر در عرف جامعه انسان موجودي تک ساحتي تلقي نشود و منحصرا ارزش هاي مادي زمام مقدرات او را به دست نگيرد. مولف در اين اثر برخي از گرايش هاي نظام سرمايه داري آمريکا را که به سوي «جامعه اي بسته» رهسپارند بررسي کرده است. کتاب از سه فصل با نام هاي جامعه تک ساحتي، تفکر تک ساحتي و دگرگوني هاي تاريخي تشکيل شده است.
 هنر اسلامي

 عفيف البهنسي
محمود پورآقاسي
ناشر: پژوهشگاه سوره مهر
چاپ دوم:1388
391 صفحه

 به گفته دکتر عفيف البهنسي «آن چه که به نام هنر اسلامي آمده در واقع شيوه و روش ابداعي خود تمدن هاست که با تفکر خودشان قابل تطبيق است و به صورت مکتوب و يا تجربي به اثبات رسيده است. اين روش هاي هنري به نحوي رشد کرده و ادامه يافته که از اصول تفکر و عقيده آن ها خارج نگشته و طوري رشد و توسعه پيدا کرده است که فلسفه ديگري نتوانسته بدان حد گسترش يابد. ص9» نکته جالب اين است که مولف کتاب وجه تمايز هنر اسلامي از ديگر هنرها را يگانگي و در عين حال تنوعش مي داند. مولف براي بيان ديدگاه ها و پژوهشش اين اثر را در ده فصل نگاشته است. فصل نخست به تأسيس هنر اسلامي مي پردازد و درباره جايگاه هنر اسلامي در ميان هنرها، ظهور اسلام به دست اعراب، ظهور هنر اسلامي، انتقال هنرها سخن مي گويد. ماهيت هنر اسلامي و زيبايي آن موضوعي است که مولف در فصل دوم آن را پي مي گيرد. در فصل سوم با عنوان «آباداني» مولف به عوامل ايجاد شهر عربي و اسلامي ومشهورترين شهرهاي اسلامي مي پردازد. سه فصل بعدي اين اثر به «مساجد» اختصاص دارد که عبارتند از: بنيان اولين مساجد، ساختمان مساجد در سرزمين هاي عربي، مساجد ايراني و ترکي. «معماري شهري و نظامي» عنوان فصل هفتم است و به کاخ ها، اماکن و معماري شهري در زمان ها و شهرهاي مختلف اسلامي مي پردازد. فصل هشتم به هنرهاي تصويري اسلامي اختصاص دارد و در اين فصل مولف به نقاشي هاي ديواري و هنر مينياتور نيز پرداخته است. تمرکز و پژوهش نويسنده در فصل نهم بر «نقش عربي» است و در آن به نقش هندسي، گياهي و همين طور خط عربي پرداخته است. آخرين فصل کتاب به هنرهاي تطبيقي مثل صنعت معدني و فلزکاري، سفالگري، نساجي و فرش بافي اختصاص دارد.
 علامه مجلسي

 حسن طارمي
ناشر: طرح نو
چاپ دوم:1389
288 صفحه

 محمد باقر مجلسي در سال 1037 در اصفهان به دنيا آمد. محمد باقر کوچک ترين پسر محمد تقي مجلسي عالم بزرگ عهد صفوي بود. نام علامه مجلسي براي همه کساني که به نوعي با آثار ديني، تاريخي، ادبي عصر صفويه و پس از آن آشنايي دارند، شناخته شده است. «کتاب هاي فارسي او در اخلاق، ادعيه، آداب، عقايد و تاريخ زندگي پيامبر و امامان نزد بسياري از متدينان حرمت دارد و خوانده مي شود. از بحارالانوار او در شمار بزرگترين جوامع حديثي شيعه نام مي برند و غالبا آن را انبوهي از ورايات غثّ و ثمين مي دانند. ص 7» صرفنظر از مطالعه آثار علامه مجلسي، زندگي و نحوه تربيت و تحصليش مي تواند جالب توجه باشد؛ اين که او چه مسائلي داشت؟ چه آموخت؟ کجا و نزد چه کساني آموزش ديد؟ نگاه او به حديث چگونه بوده است؟ تأثير وي بر حرکت هاي علمي و اجتماعي پس از خودش چگونه بوده است؟ بارزترين جنبه علمي او کدام است؟ و بسياري از پرسش هاي ديگر درباره حيات علامه مجلسي طرح مي شود و حسن طارمي مي کوشد در اين اثر به اين پرسش ها پاسخ دهد. وي درباره اين اثرمي گويد: «نگارنده مي کوشد يافته هاي خود را نه با هدف دفاعيه نويسي ارائه دهد. اساسا مجلسي و همه نام آوران تاريخ در عرصه هاي علم، سياست، اجتماع، دين و ... هر يک به تناسب بنيادي که خود برنهادند حيات معنوي خويش را استمرار مي بخشند؛ نه دفاع نابجا بر حشمت آنان و ديرپاتر بودنشان مي افزايد و نه بي مهري و انتقاد تند مي تواند آنان را از جايگاهي که به مدد تلاش خويش حيازت کرده اند، فروافکند. ص9» اين اثر از شش فصل با نام هاي زندگي و سانح، تحولات اجتماعي و ديني، مجلسي چه کرد، آثار و شاگردان مجلسي، بحارالانوار، مقام علمي و ديدگاه هاي مجلسي تشکيل شده است.
 جهان هولوگرافيک

 مايکل تالبوت
داريوش مهرجويي
ناشر:هرمس
چاپ هجدهم: 1389
446 صفحه

 کتاب «جهان هولوگرافيک: نظريه اي براي توضيح توانايي هاي فراطبيعي ذهن و اسرار ناشناخته مغز و جسم» به بررسي ايده هاي مختلف بر گرفته از فيزيک کوانتوام مي پردازد وهمچنين به شاخه اي از علم فيزيک مي پردازد که به مطالعه ذرات ريز اتمي يعني الکترون ها و پروتون ها اختصاص دارد. نظريه هولوگرافيک بودن جهان نه تنها واقعيت هاي ملموس زندگي ما را در بر مي گيرد، بلکه مي تواند پديده هاي حيرت آوري همچون تله پاتي، نيروهاي فراطبيعي انسان، وحدت کيهاني، درمان هاي معجزه آسا و ... را توضيح دهد. مطالعه جهان هولوگرافيک جهاني را به روي ما مي گشايد که هر ذره آن ويژگي هاي کل آن را در خود دارد و براي خواننده ايراني بسياري از مفاهيم متافيزيکي را که ريشه در فلسفه و عرفان شرق دارد در قالب زباني روشن و امروزي بيان مي کند. کتاب جهان هولوگرافيک از سه بخش تشکيل شده است. بخش نخست «نگاهي تازه و استثنايي به واقعيت» نام دارد. اين بخش از دو فصل با نام هاي مغز همچون هولوگرام، کيهان همچون هولوگرام تشکيل شده است. بخش دوم با نام «ذهن و جسم» دربردارنده چهار فصل ديگر با نام هاي الگوي هولوگرافيک و روان شناسي، من ترانه تن هولوگرافيک را مي خوانم، جيبي پر از معجزه، ديدن هولوگرافيکي مي باشد. آخرين بخش اين اثر «فضا و زمان» نام دارد و با سه فصل ديگر موضوع را پي مي گيرد که عبارتند از: زمان خارج از ذهن، سفر در سوپرهولگرام، بازگشت زمان رويايي. يکي از نقاط قوت اين اثر را مي توان  نثر داريوش مهرجويي در برگردان اين اثر به زبان فارسي برشمرد. مهرجويي مي گويد: «من وقتي اين کتاب را خواندم، عين يک داستان شيرين هيجان انگيز بود که در عين حال داشت به سوال هاي بزرگ هستي شناختي، يزدان شناختي و فلسفي من نيز جور خاصي جواب روشن امروزي مي داد (فارغ از رمز و راز و ابهام) که تا حدي باور پذير مي نمود.»
 عقل و اعتقاد ديني:
 درآمدي بر فلسفه دين

 مايکل پترسون و ديگران
احمد نراقي- ابراهيم سلطاني
ناشر: طرح نو
چاپ هفتم: 1389
539 صفحه

 فلسفه دين و نگاه به دين در سال هاي اخير با روش و رويکرد جديدي مورد توجه قرار گرفته اند. فيلسوفان حرفه اي در مواجهه با مسائل سنتي تکنيک هاي جديدي به کار مي برند و به دستاوردهاي مهم و جديدي نيز نائل مي شوند. نويسندگان کتاب «عقل و اعتقاد ديني» مايکل پيترسون، ويليام هاسکر، بروس رايشنباخ، ديويد بازينجر، بر اين نظرند که «اين اثر سوابق فلسفي خواننده را مفروض نمي انگارند و بنابراين براي دانشجويان دوره ليسانس و فوق ليسانس و محصلين حوزه هاي علميه که هيچ تماس قبلي با فلسفه نداشته اند، سودمند است. خط مشي اصلي اين کتاب مقدماتي آن است که مسائل عمده اين حوزه را استخراج کند و مورد بحث قرار دهد و نيز چکيده اي از مباحثات فکري مندرج در مکتوبات اصلي را به دست باد. ص11» نکته بسيار مهم اين است که کتاب عقل و اعتقاد ديني، محصول سال ها تأمل مشترک مولفان درباره مباحث فلسفه دين و تدريس اين مباحث به دانشجويان دوره ليسانس است. در واقع نگارش اثر ماحصل تبادل فکري و دوستي درازمدت مولفان است. به زعم آنان پژوهش جدي در باب فلسفه دين موجب تحرک و شکوفايي عقلاني و حظّ شخصي مي شود. کتاب از پانزده فصل تشکيل شده است که عبارتند از: تأمل در باب خداوند، در جست و جوي حقيقت غايي، تجربه ديني، ايمان و عقل، صفات خداوند، مسأله شر، شناخت خداوند بدون توسل به برهان، زبان دين، معجزات، حيات پس از مرگ، علم و دين، کثرت گرايي، اخلاق ديني، فلسفه و آموزه هاي الهيات، جست و جوي مدام. يکي از اهداف نگارش کتاب آشکارا هدف آموزشي و معرفي مقدماتي موضوعات فلسفه دين است و البته در طول فصول کتاب بحث هاي بسياري درباره فلسفه عمومي طرح مي شود. مي توان گفت اين اثر براي تمامي علاقمندان به مباحث مربوط به دين صرف نظر از حوزه مطالعاتي شان سودمند است.

 
تحليل رويا:
گفتارهايي در تعبير و تفسير رويا
 کارل گوستاو يونگ
رضا رضايي
ناشر: نقد افکار
چاپ پنجم:1390
496 صفحه

 «تحليل رويا اساس درمان تحليلي است، زيرا مهم ترين ابزار فني براي راهگشايي به ناخودآگاه است. چنان که مي دانيد، هدف اصلي در اين نوع درمان دستيابي به پيام ناخودآگاه است. بيمار معمولا به اين علت به تحليل گر مراجعه مي کند که خود را در برزخ و يا بن بست مي بيند و هيچ مفري نمي يابد. ص44» يونگ در ابتدا همکار فرويد بود و او را مروج روان کاوي مي دانست اما در ادامه به طور جدي با او اختلاف نظر پيدا کرد. يکي از مهم ترين وجوه افتراق يونگ با فرويد اين است که فرويد آدمي را همواره ميان دو قطب مخالف سرگردان مي يابد و معني زندگي را همين سرگرداني مي داند، ليکن يونگ معتقد است که انسان در طول زمان و در کشاکش حيات راه کمال مي پويد و به تعالي مي رسد. به اين ترتيب نظريه يونگ خوش بينانه محسوب مي شود. يونگ شخصيت را متشکل از سيستم هاي رواني جداگانه اي مي داند که بر يکديگر تأثير متقابل دارند و آن ها عبارتند از: من يا خود آگاه، نا خودآگاه فردي، ناخودآگاه جمعي با مفاهيم و تصورات و الگوهاي کهن، پرسونا، آنيما، آنيموس و سايه. يونگ نخستين بار براي تحليل عقده ها از آزمون تحليل واژه ها استفاده کرد. يونگ براي شناخت تار و پود شخصيت آدمي، روش و تحليل رويا و تداعي آزاد را به کار مي بندد و در اين راه به تحليل روياهايي خاص اکتفا نمي کند،  بلکه به تحليل سلسله اي از رويا ها مي پردازد و نتيجه گيري را به بعد از بررسي همه آن ها وا مي گذارد. اين اثر را مي توان نمونه عالي چنين روشي برشمرد. کتاب از سه ترم تشکيل شده است. ترم زمستاني در دو بخش به ترتيب با شش و ده گفتار و ترم تابستاني مشتمل بر ده گفتار است.

 تفکر منطقي:  روش تعليم و تربيت

 گوردون هولفيش- فيليپ ژ. اسميت
علي شريعتمداري
ناشر: سمت
چاپ هشتم:1389
273 صفحه

 آموزش محور اساسي تعليم و تربيت به حساب مي آيد اما بايد آموزش را چيزي بيشتر از شيوه انتقال اطلاعات تلقي کنيم به اين ترتيب که وظايف مدارس در مقاطع مختلف قطعا چيزي بيشتر از انتقال اطلاعات صرف است. مولفان کتاب «تفکر منطقي: روش تعليم و تربيت» بر اين نظرند که «امروزه درباره نقش فرهنگ در هدايت تعليم و تربيت، ابهامي وجود ندارد؛ نياکان ما اعتقاد داشتند که دموکراسي وقتي موجب خوشبختي مي شود که افراد يک جامعه دموکراتيک خردمند و مطلع باشند؛ بنابراين جاي تعجب نيست که کمک بزرگ ما به تاريخ، يعني تشکيل مدارس عمومي براي پرورش بچه هاي تمام مردم از ابتدا مورد توجه بوده و پيوسته در حال گسترش است، اما اين واقعيت که ما هميشه بر طبق ايده آل عمل نکرده ايم، غير قابل انکار است. ص10» با اين حال مولفان اساسي ترين عامل تجديد بناي تعليم و تربيت را معلم مي دانند اما از آن جايي که فرايند آموزش بنا به دلايل مختلف مي تواند دستخوش تغييرات مهم شود و اين امر بر معلم مي گذارد و فعاليت او را در بخش هايي مختل مي کند؛ فلسفه تعليم و تربيت ظهور مي کند و اين تغيير را براي معلم تسهيل مي کند. اين اثر محور اساسي تربيت را پرورش قدرت فکري در افراد تلقي مي کند و مباحث آن عمدتا بر محورهايي نظير: اهميت تفکر در زندگي، ماهيت تفکر، تفکر منطقي، شيوه هاي استقرايي، قياسي و فرضيه اي قياسي در جريان تفکر، چگونگي تشکيل مفاهيم، زبان و تفکر، يادگيري و تفکر، تعهد معلم در برابر فکر منطقي و آن چه به طور مشخص در کلاس مي توان انجام داد. اين اثر در چهار بخش با نام هاي مقدمه، تحليل فکر، ابزارهاي تفکر و يادگيري مي تواند براي دانشجويان معلمان و تمام علاقمندان به حوزه تعليم و تربيت بسيار مفيد باشد.

 راز اعداد

 آنه ماري شيمل
فاطمه توفيقي
ناشر:دانشگاه اديان و مذاهب
چاپ دوم: 1389
325 صفحه

 توجه به اعداد و نقشي که ممکن است آن ها در زندگي ما بازي کنند، باوري است که ريشه در دنياي باستان دارد و به نوعي در ميان فرهنگ ملل مختلف مشترک است. براي مثال اين که عدد هفت مقدس و عدد سيزده نحس است. آنه ماري شيمل، مستشرق آلماني در اين اثر به سراغ نقش اعداد در فرهنگ هاي مختلف مي رود و به آشنايي ما با نقش برجسته اعداد در فرهنگ ها و اديان کمک مي کند. اين اثر عمدتا با تمدن هاي باستاني، و سنت هاي يهودي، مسيحي و اسلامي سروکار دارد.
 فلسفه فضيلت کانت

 منوچهر صانعي دره بيدي
ناشر: نقش و نگار
چاپ سوم:1388
174 صفحه

 از نظر کانت فضيلت عبارت است از اداي تکليف يا فعل مطابق تکليف. اما صرف مطابقت با تکليف براي تحقق فضيلت کافي نيست، بلکه نسبت فاعل بايد فقط اداي تکليف باشد و هيچ عامل و انگيزه ديگري در آن دخالت نداشته باشد. کانت پس از نقد عقل محض، شش جلد کتاب در حکمت عملي نوشته و در آن ها آراي خود را در باب اخلاق، حقوق، سياست، دين و ... نوشته و کتاب حاضر يکي از آن هاست. کتاب از دو باب با نام هاي در تعليم عناصر اخلاق و تکاليف فضيلت در قبال ديگران تشکيل شده است.
 معرفت شناسي اجتماعي:
طرح و نقد مکتب ادينبورا

 سعيد زيبا کلام
ناشر: سمت
چاپ دوم: 1389
342 صفحه

 معرفت شناسي اجتماعي زيرشاخه اي از حوزه ي معرفت شناسي به شمار مي رود، با اين تفاوت که «در حالي که معرفت شناسي عموما به نحو پيشيني و انتزاعي يا فلسفي به موضوعاتي از قبيل امکان معرفت، چگونگي حصول معرفت، موازين معرفت، و توجيه دعاوي معرفتي مي پردازد، معرفت شناسي اجتماعي در پي برقرار کردن نوعي ربطه و نسبت ميان معرفت و جامعه است.ص4» از زمان طرح انتقادهاي بنيادي بر مباني پوزيتيويسم و نگوتيويسم منطقي در طول دهه هاي 1950 و 1960، رويکردهاي متعددي پيرامون تبيين و فهم معرفت به ويژه معرفت علمي ظهور کرد. يک ياز فعال ترين و تحدي آميزترين مکاتب و مناظر نوظهور و بالنده، مکتب معرفت شناسي اجتماعي ادينبورا است که از اواخر دهه شصت ميلادي آغاز به تکوين و توسعه کرده است. «اين مکتب با بهره بهره برداري از آرا ويتگنشتاين، عميق ترين و پرنفوذترين فيلسوف قرن بيستم و تامس کوهن، مشهورترين فيلسوف و مورخ علم شناس معاصر، نقش شواهد تجربي، معقوليت و منافع يا تعلقات اجتماعي را در ارزيابي نظريه هاي علمي و غير علمي مورد نظريه پردازي قرار داده است.» سعيد زيباکلام در اين اثر تمام استدلالات فلسفي مکتب ادينبورا را را بررسي و ارزيابي نقادانه نموده است و در نهايت راه هايي براي رهانيدن مکتب ادينبورا از پاره اي از معضلات آن ارائه کرده و همچنين حوزه هاي بکر و ناکاويده اي را به منزله عرصه هاي قابل پژوهش و توسعه طرح کرده است. کتاب که پس از مقدمه که در بردارنده ي تحول مواضع جامعه شناسي معرفت و خصلت و چهارچوب کتاب است از هفت فصل تشکيل شده که عبارتند از: در جست و جوي حقيقت، حقيقت؛ معلول جامعه، تاريخ نگاري دروني و بروني علم، معقوليت شواهد تجربي، نظريه معقوليت طبيعي و نسبي انگاري، معقوليت و نسبي انگاري، معقوليت و تعين ناقص نظريه ها. کتاب همچنين دربردارنده ي موخره اي با نام امکان نجات مکتب ادينبورا مي باشد.

 طرح بزرگ

 استفن هاوکينگ – لئونارد ملودينوف
حسين صداقت – امير اميرآبادي
ناشر: نقش و نگار – فلسفه
چاپ دوم:1390
224 صفحه

 «هر کدام از ما تنها براي مدت کوتاهي زندگي مي کنيم و در اين زمان تنها بخش کوچکي از کائنات را مي توانيم کشف کنيم. اما انسان ها موجودات کنجکاوي هستند، شگفت زده مي شوند و به دنبال جواب مي گردند. ص9» اين ها جملات آغازين فصل نخست اين کتاب است که خواننده را به ادامه مطالعه ترغيب مي کند. سرشت هستي چيست؟ رفتار کائنات چگونه است؟ همه اين ها از کجا آمده اند؟ آيا کائنات نيازه به آفريننده دارد؟ مولفان چنين ادامه مي دهند که «پيش از اين، اين ها پرسش هايي بودند پيش روي فلسفه. اما فلسفه مرده است. فلسفه نتوانسته همپاي پيشرفت هاي نوين در علم و خصوصا فيزيک حرکت کند. هدف از اين کتاب پاسخ دادن به پرسش ها با استفاده از اکتشافات و پيشرفت هاي تئوري است. ص10» هاوکينگ سي سال است که پروفسور رياضي دانشگاه کمبريج است و جوايز و افتخارات بسياري دريافت کرده است که آخرين آن ها مدال آزادي رئيس جمهوري است. زمينه پژوهشي او کيهان شناسي و گرانش کوانتومي است. از کتاب هاي او مي توان به تاريخچه زمان، مجموعه مقالات سياه چاله ها و جهان هاي نوزاد، جهان در پوست گردو و تاريخچه مختصر زمان اشاره کرد. ملودينوف و نويسنده کتاب «پياده روي يک ميخواره: چگونه بي نظمي بر جهان ما حاکم است» مي باشد. هاوکينگ در اين اثر عميق ترين پرسش هاي کيهان شناسي مدرن را پيش کشيده و با طرح هاي شناخته شده فيزيک امروز، از فرضيه – M و نسبيت عام و خاص گرفته تا فرضيه پل ديراک و اصل عدم قطعيت هايزنبرگ و ... کوشش کرده به يک نظريه کامل که بتواند جهان هستي را تعريف و توجيه کند برسد. کتاب از هشت فصل با نام هاي راز هستي، فرمانروايي قانون، حقيقت چيست؟، پيشينه هاي جداگانه، فرضيه همه چيز، انتخاب جهان خودمان، معجزه آشکار و طرح بزرگ تشکيل شده است.

 Science and Religion:
A Historical Introduction

 Gary B. Frngren
The Johns Hopkins University Press

 درآمدي تاريخي بر علم و دين
 چه رابطه و نسبتي بين علم و دين وجود دارد؟ آيا آن‌گونه كه برتراند راسل مي‌گويد اين دو به لحاظ ذات و گوهر با هم متفاوتند يا اصلاً تعارضي بين آن‌ها وجود ندارد و با يكديگر توافق و سازش دارند و يا حداقل هر يك  ـ  بدون ايجاد مزاحمت براي ديگري به راه خود خواهد رفت؟ اين پرسش‌هاي جديد نيستند و بحث و گفت‌و گو پيرامون رابطة علم و دين از زمان‌هاي كهن و در قالب‌هاي مختلف همواره مطرح بوده است. برخي به تداخل علم و دين معتقدند، عده‌اي به تعارض آن‌ها باور دارند. دسته‌اي به تمايز و تباين آن‌ها رأي مي‌دهند و گروهي ديگر از توافق و سازگاري آن‌ها سخن مي‌گويند. گري ب. فرنگرين ـ استاد تاريخ در دانشگاه  دولتي اوريگن و سرويراستار دايرة المعارف تاريخ علم و دين در سنت غرب  ـ  ويراستاري كتابي را بر عهده گرفته كه مباحث و نظريه‌اي مختلف در خصوص رابطة علم و دين را با رويكردي تاريخي مطمح نظر قرار داده است. كتاب توسط مورخان ممتاز علم و دين نوشته شده و در برگيرندة سي‌مقاله يا رساله است كه رابطة سنت‌هاي ديني غرب با علم را از آغاز عصر مسيحي تا اواخر قرن بيستم و اكاديده است. دريافت‌هاي گوناگون پيرامون اين رابطه و پي‌گيري رد و نشان ظهور علم از هنگام تولد تا قرون وسطاي غربي و انقلاب‌هاي علمي از جمله مباحث اين كتاب است. نويسندگان با بررسي آثار و عقايد دانشمنداني همچون كوپرنيك، گاليله و اسحاق نيوتن و واكنش‌هاي معتقدان كاتوليك و پروتستان نسبت به آن‌ها، نمونه‌ايي از دريافت‌هاي متغير مومنان نسبت به علم را در معرض ديد قرار مي‌دهند. اين سي‌مقاله در واقع گزينشي است كه از ميان 130 مقالة مندرج در دايرة‌المعارف تاريخ علم و دين انجام گرفته و عمدتاً بر اسطوره‌ها و تصاوير پاپولاري متمركز است كه در طي قرون متمادي فيمابين علم و دين شكل گرفته. به گفتة ويراستار، رابطة بين اين دو پيچيده است و در دو جهت عمل مي‌كند. سرشت مقالات ارايه شده گاه توصيفي است، گاه درآمدي است بر روابط تاريخي علم و دين ، گاه به زندگي نامة دانشمندان و رهبران مذهبي پرداخته . اما بخش‌هاي مربوط به واكنش سنت‌هاي ديني و به كارگيري علم مدرن از سوي مذهبيون، جالب‌تر از بقيه هستند. و بخش‌آخر كه مبحث تاريخ‌نگاري، جنسيت و پسامدرنيزم را در بر مي‌گيرد حاوي نكات بديع و جذابي است. از ميان نويسندگان مقالات مي‌توان به كالين اي. راسلف ديويدب. ويلسون، ادوارد گرفت، ديويدل. اون گينگريچ، ريچارد جي. بلك‌ول، مايكل پ.وينشيپ، استيون جيف هريس ، ويليام اي، دمسكي ، استفن پ. ولدن، سارا مايلز و ديگران اشاره كرد. عناوين صول مختلف كتاب نيز بدين شرح است: نزارع بين علم و دين/ تاريخ نگاري علم و دين / دوران پيشامدرن ارسطو و ارسطوگرايي / رويكردهاي مسيحيت اوليه نسبت به طبيعت / علم قرون وسط و دين اسلام/ انقلاب علمي: انقلاب كوپرنيكي/ گاليله/ پروتستانيتزم در اوايل عصر مدرن/ عليت / فلسفة مكانيك/ اسحاق نيوتن/ الاهيات طبيعي / تغيير و تحول در زمين‌شناسي ، زيست‌شناسي و كيهان شناسي/ تاريخ طبيعي / داروين/ تكامل / كيهان‌زايي / واكنش سنت ديني كاتوليك به علم/ انجل باوري و بنيادگرايي/ خلقت از سال 1859 / كيهان شناسي‌هاي قرن بيستم / طبيعت باوري علمي / بحث دازاين / اكولوژي و محيط زيست / پسامدرنيزم و ...
 Science and Religion

 Paul Kurtz & Barry karr
Prome theus Books

 علم و دين

 سابقة مباحث مربوط به علم و دين به دوران رنسانس و رشد چشمگير علم جديد باز مي‌گردد. در قرون وسطا علم و دين و فلسفه با يكديگر هم سود بودند و به ظاهر هيچ تعارضي با يكديگر نداشتند. اما با پيدايش علم جديد و سربرآوردن اختلافات و تعارضات آن با علم قديم  ـ  بالطبع بحث‌هاي كلامي و علمي درگرفت و اين سؤال مطرح شد كه آيا علم جديد با دين و فلسفه هم بتاين دارد؟ بايد گفت بسياري از دانشمندان برجسته هنوز نسبت به اين مسئله مشكوكند و به راستي نمي‌دانند كه آيا زمينه‌هاي مشتركي بين معرفت علمي و عقايد ديني مي‌توان يافت؟ آيا علم، باورهاي ديني را مورد حمايت قرار مي‌دهد يا در مسيري به كلي متفاوت با اديان و عقايد پيش مي‌رود؟ كتاب حاضر مجموعه‌اي از مقالات است كه پائول كورتز و باري كار ويراستاري آن‌ها را برعهده داشته‌اند. هر يك از ويراستاران در حوزة تخصصي خود، آثار متعددي را به چاپ رسانده‌اند و هم‌اكنون به عنوان استاد تاريخ (كورتز) و الاهيات (كار) در دانشگاه مشغول به تدريس هستند. علم و اخلاق (2007)، وسوسة متعال(1991)، شك‌انديشي جديد(1992)، اومانيسم سكولار چيست؟ (2007)، ميوة ممنوعه(2008)، آيندة طبيعت‌باوري(2009) و دربارة خدا و ديگر رسالات(1990) از جمله آثار پائول كورتز هستند. كتاب در 368 صفحه و به زبان انگليسي منتشر شده است. در مقدمة ويراستاران توضيح مي‌دهند كه بيش از دو دهه است كه علم و دين در پي يافتن زمينه‌هاي مشترك هستند و در اين جهت گفت‌وگوها و جلسات بسياري برپا شده است.آن‌ها مي‌گويند هدف اصلي اين كتاب رساندن صداي اين گفت‌وگوها به گوش همگان است؛ بحث‌هايي كه غالباً شنيده نشده‌اند. اغلب مقالات پيش‌تر در كنفرانس سال 2001 آتلانتا كه توسط مركز پژوهشي علم و دين برگزار شده بود، ارايه شده اما برخي از آن‌ها منحصراً براي همين كتاب نوشته شده‌اند. نكتة محوري تمام مباحث اين است كه علم و دين را به هيچ وجه نمي‌توان از يكديگر جدا كرد و متفكريني همچون دانيل دنت، ريچارد داوكينز و آرتور سي. كلارك طي مقالاتي از مدعاي خويش دفاع مي‌كنند. كتاب از شش فصل‌ كلي و چندين بخش فرعي‌تر تشكيل شده كه مهم‌ترين عناوين آن بدين قرار است: آيا علم و دين مكمل‌همند يا با يكديگر در نزاعند؟ كندريك فريزر / كيهان‌شناسي و خدا: طراح جهان؟ استيون وينبرگ/ طرح انسان‌شناسانه: آيا كيهان مدركي دال بر هدفمند بودن خويش ارايه مي‌كند؟ ويكتور جي.استنگر/ از اصول آنتروپي تا ماوراءالطبيعه، ديويد اي. شوتوِل/ كيهان‌شناسي بيگ‌بنگ (انفجار بزرگ و توحيد، كوئنتين اسميت/ جنگ‌هاي مقدس: پاسخ اختر فيزيكدان به مسئله خدا، نِل ديگراس تيسون/ شك‌انديشي، ويليام اي. دمسكي/ ديزاين بله، عقل نه، ماسيمو پيگليوچي/ نهضت‌هاي علمي و ديني: فرصتي براي اثبات دريافت‌ عمومي، يوگن سي. اسكات/ جهاني كه توسط خدا طراحي شده: علم و خلقت باوري در اسلام معاصر، تانر اديس/ وحدت جهان يا انشقاق آن، سِرهرمان بوندي/ جست‌وجوي خطرناك براي ايجاد تشريك مساعي بين علم و دين، ژاكوب پانديان/ علم در مقابل دين: گفت‌وگو با دانشجويانم، باري اي. پالويتس و آرتور سي.كلارك/ علم و اخلاق، استفن جي. گولد/ تفاوت‌هاي فروكاست‌ناپذير، ريچارد داوكينز/ پس از مرگ، ريچارد وايزمن و سيران اوكيف/ تجربة احتضار، آنتوني فلو/ دعا، اروين تسمان/ ريشه‌هاي بيولوژيكي دين، مورتون هانت/ جست‌وجوي خدا در مكانيك، استيون پينكر/ آيا روح وجود دارد: از روح اسطوره‌اي تا مغز هشيار، جرومي البرت/ و...
 Before Darwin:
Reconciling God and Nature

 Keite Stewart Thomson
Yale University Press

 پيش از داروين:
 آشتي خدا و طبيعت

 اين كتاب را انتشارات دانشگاه بيل در سال 2007 و در 336 صفحه به چاپ رسانده است. نويسندة آن كيت استوارت تامسون است، تخصص او داروين است و كتاب‌هاي متعددي در اين زمينه تاليف كرده كه از جمله مي‌توان به داروين جوان(2010)، داستان‌كشتي?داروين?(1995)، فسيل‌هاي زنده(1992)، عصر طلايي فسيل‌ها در آمريكا(2009) و گفت‌وگوي علم و دين: چرا ادامه مي‌يابد؟ (2009) اشاره كرد. نويسنده با بازگشت به كتاب مقدس و زماني حدود 200 سال پيش از انتشار اصل انواع داروين، نظرات كساني همچون ديويد هيوم، روبرت هوك، جان ري، اراسموس داروين (پدربزرگ داروين)، توماس بورنت و ويليام ويستون را پيرامون رابطة خدا و طبيعت پي مي‌گيرد. او به زمان‌هاي دور مي‌رود، هنگامي كه روحانيون قدرتمند و دانشمندان ذي‌نفوذ با يكديگر در رقابت بودند و دانشمندان برجسته عمدتاً از معتقدانِ خالص و سرسپرده نيز به حساب مي‌آمدند. تنش و تعارض از زماني آغاز شد كه داروين نظرات خويش پيرامون تكامل را منتشر ساخت و آفرينش‌باوري را يكسره به زير سؤال برد. تامسون با بررسي مسائلي همچون تخمين سن زمين، سياهچاله‌ها، وجه تاريك طبيعت و خلقت از عدم عنوان مي‌كند كه چنين پرسش‌هايي، پيش از داروين وجود داشتند و پس از او نيز در صورت‌هاي ديگر همواره وجود خواهند داشت اما اگر آفرينش باوري را انكار كنيم و يكسره بر نظرية تكامل وي تكيه نماييم، پاسخ‌هاي ارائه‌شده جاي خالي‌هاي بسياري خواهند داشت كه به آساني پرنمي‌شوند. او كه خود استاد ممتاز تاريخ طبيعي در دانشگاه اكسفورد است، مي‌گويد كه در سال 1859 و با انتشار اصل انواع، تنازع بين علم و دين به بالاترين حد خود رسيد. شخصيت اصلي كتاب ويليام پالي (1805 ـ 1743) است كه كتاب‌هاي بسياري دربارة اين نوشت اما با الاهيات طبيعي شهرت يافت، مفاهيم مندرج در آن كتاب هنوز هم از سوي آفرينش باوران مورداستفاده قرار مي‌گيرد. به گفتة تامسون حتي خود داروين هم در جواني تحت تأثير اين كتاب بود. ديگر شخصيت‌ها و مباحث مهم طي 13 فصل و يك ضميمه، به اضافة كتاب‌شناسي به صورت زير موردتوجه قرار گرفته‌اند: چارلز داروين و ويليام پالي/ عصر علم، عصر دليل/ مشكلات در خانه/ جان ري: پيداكردن پدر/ مسائل و مشكلات نظريه/ فسيل‌ها و زمان: دوراهيِ دكتر پلات/ تئوري‌هاي مقدس/ كار ناتمام: كوه‌ها و نهرها/ اين توحيد است/ خير و شر/ پالي، مالتوس و داروين/ آغازِ پايان/ شرح خلقت در سفر پيدايش.
 Science & Islam: A History
Ehsan Masood
Totem Books
 تاريخ علم و اسلام

 احسان مسعود،‌ رئيس كميسيون علم و طبيعت در دانشگاه لندن، بحث خود را با اهميت و ارزش علم در اسلام آغاز مي‌كند. هل يستوي الاعمي و البصير افلا تتفكرون؟ او مي‌گويد در اسلام يكي از برترين ارزش‌ها كسب علم و دانش است و قرآن و پيامبر اسلام دربارة علم بسيار سفارش كرده‌اند. سهم مسلمانان در جهان علم و فلسفه نيز چنان بوده كه برخي معتقدند غرب و مسيحيت، يكسره وامدار اسلام است. در هيچ يك از منابع اسلامي نشانه‌اي از علم‌ستيزي و تعارض علم و دين ديده نمي‌شود چنان كه واژة علم هشتاد بار در قرآن و در مواضع گوناگون تكرار شده و مشتقات آن نيز بارها در قرآن به كار رفته است. بسياري از مورخان علم بر اين باورند كه مسلمانان در تكوين مسير دانش و ميراث بشري و انتقال دانش از عصر يونان به عصر رنسانس، مهم‌ترين نقش را ايفا كرده‌اند. در يك جا نويسنده از طبقه‌بندي علوم توسط مسلمانان سخن مي‌گويد و در جاي ديگر، پيشرفت علومي مثل رياضيات، مكانيك، تاريخ، نجوم، جغرافيا، ادبيات، فيزيك، طب، فلسفه و منطق و شكوفايي آن در جوامع اسلامي را مطرح مي‌كند. به گفتة او تمدن اسلامي همواره با علوم مختلف همراه بوده و تركيب و وام‌گيري آن از تمدن‌هاي ديگر، ثمرات درخشاني به بار آورده است. كتاب، در واقع، در قالب يك مجموعه، نخستين بار براي پخش و اجرا در شبكة bbc تهيه و تنظيم شده و نسخة چاپي آن بعدها در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است. اين نسخه حاوي 256 صفحه است و عناوين زير را در برمي‌گيرد. عصر تاريك اسطوره، جست‌و‌جوي اسلامي، ظهور پيامبر، بر ساختن اسلام، بغداد، خلفا و علوم، شكوفايي اندلس، فراتر از عباسي‌ها، شاخه‌هاي علم و آموزش، بهترين هديه از جانب خدا، نجوم: آسمان ساختمند، اعداد: جهان زندة اسلام، عناصر، ابزارهاي بومي، انديشه‌هاي ثانوي، مواجهة بي‌پايان، يك فصل بسته مي‌شود، فصلي ديگر گشوده مي‌گردد، علم و اسلام: درس‌هايي از تاريخ.
  Modern Science in the Bible: Amazing Scientific Truths Found in Ancient Texts
 Ben Hobrink
Howard Books

 علم مدرن در كتاب مقدس: حقايق شگفت‌انگيز علمي در متون باستاني

 بن هوبرينك، اگرچه يك زيست‌شناس است، با برگرفتن اصطلاحاتي همه فهم به توصيف پديده‌هايي مي‌پردازد كه از نظر او حقايق علمي هستند و مدت‌ها پيش از ورود بشر به علم مدرن، در عهد انبياء، در كتب مقدس وجود داشته‌اند. او حتي خاستگاه برخي نظريه‌هاي علمي را به كتاب مقدس مي‌رساند. او نه تنها از كتاب مقدس دفاع مي‌كند، بلكه ديگران را نيز به بازانديشي در داستان‌ها و قوانين آن فرامي‌ خواند. وجود شواهد علمي در كتاب مقدس و سازگاري علوم با اعتقادات ديني محور اصلي كار هوبرينك را تشكيل مي‌دهد. او البته مي‌پذيرد كه ادعاي تعارض بين علم و دين در عالم مسيحيت بسيار رواج يافته و طرفداران بسياري دارد: پيروان نظريه نوآور ارتدوكسي، اگزيستانسياليست‌ها، پوزيتيويست‌ها و... سپس به نظرات كساني همچون كارل بارت مي‌پردازد كه معتقد بود موضوع الاهيات، تجلي خداوند در مسيح است و موضوع علم، جهان طبيعت و پديده‌هاي طبيعي. پس بين اين دو تمايز وجود دارد. اما مسيحيان قرون وسطا و متفكران اسلامي، از آن رو كه دين را از طرف خداوند دانسته‌اند، همة علوم را جزء دين قلمداد مي‌كنند و علم را داخل در قلمرو دين مي‌دانند. راه‌حل‌هاي ارائه‌شده از سوي كانت، استيس، گاليله، مارتين بوبر و ديگران از ديگر بخش‌هاي كتاب است كه در 288 صفحه و نه فصل تدوين شده است.