گفتگو با سيد هادي خسروشاهي
مردي که امروزه ما در تواريخ معاصر مرتب به نام او برميخوريم وتاثير عظيمي بر فکر و زندگي مسلمانان جهان نهاده، بيگمان سيد جمال الدين اسدآبادي است.او در همه مسائل اساسي دوران خود،به ويژه آمور مربوط به مسلمانان ،بسيار انديشيد،بسيار کوشيد،بسيار سخن گفت و بسيار قلم زد.ازاين رو انديشه ها و آمال واعمال او شايسته بازانديشي ودقت فراوان است.درگفت و گوي حاضر نويسنده ومورخ ارجمند استاد سيد هادي خسروشاهي به ايضاح برخي جنبه هاي نظري وعملي در زندگي سيد جمال الدين در پاسخ ...ادامه |
دو سند تاريخي
سي سال پيش، در مقالهاي مقتبس از كتاب پاياننامه تحصيلي خانم دكتر هما ناطق در رابطه با فعاليتهاي سيد در پاريس، اشارتي ديدم درباره اينكه: «سيد در مصاحبهاي با يك روزنامه انگليسي، برتري انديشه شيعي را در اصلاح جهان اسلام» بيان داشته است.
آنروزها، كوشش ما براي دست يافتن به اين مصاحبه در ايران، به جائي نرسيد و در مكالمهاي تلفني هم كه با ايشان بعمل آمد معلوم شد كه ايشان نيزدسترسي به از اصل كامل مصاحبه ندارد... بقيه كساني هم كه احتمال ميرفت. در اين زمينه اطلا ...ادامه |
سيدجمالالدين و فلسفه
دكتر كريم مجتهدي از اساتيد نامدار فلسفه در دانشگاه تهران است كه همواره نسبت به مسائل مربوط به تفكر جديد در ايران و جهان توجه ويژه داشته است. در همين مسير، وي مقالات مهم و درخور توجهي دربارة وجوه مختلف افكار سيدجمالالدين اسدآبادي نگاشته كه مجموعة آنها در كتابي به نام «سيدجمال الدين اسدآبادي و تفكر جديد» گرد آمده و دوبار توسط نشر تاريخ ايران منتشر شده است.
اين اثر يكي از بهترين پژوهشها و تحليلها در فهم انديشههاي سيدجمالالدين و درك غوامض ف ...ادامه |
مسلمانان، عقلانيّت و علم جديد
در گفتوگوي حاضر، دكتر ثقفي استاد جامعهشناسي در دانشگاه و نويسنده و محقق انديشة اسلامي معاصر، نكاتي را دربارة عقلانيت، علم جديد، سنّت و اصلاح از نظر سيدجمالالدين اسدآبادي در پاسخ به پرسشهاي مطرحشده بيان كرده است. محور اصلي اين بحث بر بنياد نسبت اين مسائل با وضع مسلمانان و فكر اسلامي در عصر سيدجمال بوده است، امّا نكتههاي ديگري فراتر از اين مسائل هم به تناسب بحث مطرح شده كه ميتواند در گسترش و تعميق اين مباحث براي خوانندگان گرامي به كار آيد.
...ادامه |
سيدجمال و انديشه حكومت اسلامى
اختلاف آرا و ديدگاهها دربارهى زندگى، آثار و انديشههاىسيّدجمال از روزگار خود او تاكنون به حد و اندازهاى بوده است كه مىتوان گفت به قاعده اي تبديل شده كه اگر در يكى اززمينههاى مربوط به او وفاقى ميان گزارشگران قديم و پژوهشگران متأخر باشد بايد آن را به مثابهى استثناء مؤيد آن قاعده تلقى كرد! يكى از آنعرصههاى مورد اختلاف - چه در گزارش و چه در تحليل و تفسير - آرمانو انديشهى سياسى اوست. البته اين نوشته نه سر آن دارد كه به شرح و بررسى آن اختلافها بپردازد ...ادامه |
درجستجوي جمال جانان
ديدگاههاي سيد جمال و اقبال در زمينههاي گوناگون چندان به هم شبيه است كه گاه نام هر يك از آنان يادآور ديگري است. تاكيدشان بر بازسازي انديشه ديني و اهتمامشان در تشويق عالمان ديني براي بازنگري و بازفهمي حقيقت دين و پيراستن آن از آموزهها و مفاهيم مغاير آگاهيهاي نوين، همچنين نظرات آنان در باب زندگي اجتماعي، تعليم و تربيت و دنياي اسلام كه در اين مقاله مشخصاً به آنها پرداخته ميشود دليلي است بر اين مدعا. انسان آرمانيِ هر دو آنان داراي تهور و عار ...ادامه |
سيد جمال الدين اسدآبادي؛ نماي دوم
بيگمان، سيد جمال اسد آبادي از جمله نامآوران فکري و سياسي دنياي اسلام در نيمهي دوم قرن نوزدهم ميلادي است . با اين حال، وي از آن قسم شخصيت هاي اثرگذار تاريخي است که درباره آنان نمي توان به سهولت دست به قلم برد. به نظر ميرسد هر چيزي که به او مربوط مي شود، در فضايي مه آلود و وهم اندود قرار دارد و از روشني کافي برخوردار نيست. در حوزه فکري و سياسي اين نا آشکاري ، با شدت بيشتري به چشم مي خورد. در عرصه سياست، سيد را در مقام وزير د ...ادامه |
تأملاتي در باب جدايي دين و سياست در اسلام معاصر
در دوران معاصر تلاشهاي متنوعي براي درک و شناخت بهتر اسلام صورت گرفته است. متفکران اسلامي معاصر نيز پس از خاتمه دوران استعمار کهن در پي يافتن راه حلهايي براي مقابله با مخالفان اسلام خصوصاً غرب و ورود به دنياي جديد و چالش با مسايل عصر حاضر رفتند. يکي از اين مسايل چالش انگيز جدايي دين از سياست است که تجدد خواهان و متفکران اسلامي معاصر را بر آن داشت تا با نگاهي به گذشته و تاريخ اسلام از دوران پيامبر تا عصر خلافت و سپس دوران کنوني نظرات خود را ابراز کنند. نويسنده در اين مقاله سه متفک ...ادامه |
آيينه صاحبدلان
نام سيّد جمال الدين اسدآبادي براي ما تداعيكننده جنبش روشنفكري و روشنگري در جهان اسلام و مشرق زمين است و شخصيّت او در اذهان مردم بيش از آنكه علمي جلوه كرده باشد سياسي ـ اجتماعي و اهل مبارزات انقلابي متصور شده است. اين تصور نادرست نيست اما ناقص و بياندام است چه اينکه سيد هم فيلسوف بوده است و هم اهل عرفان و شگفت آنکه او از همان اوان جواني در حالي که با مسائل سياسي از نزديک سر و کار داشته، در عرفان و فلسفه هم متوغل بوده است. آنچه هم اينک از رسائل و مقالات سيد در ...ادامه |
واپسين سالها
فاصله بين سالهاي 1310 تا 1314 هجري از مهمترين دورانهاي زندگي سيد جمال الدين اسد آبادي است. هر چند در اين دوران به خاطر محدوديتي که باب عالي براي سيد ايجاد کرده بود و در نتيجه اجازه نشر مقالات و ارائه سخنراني به او داده نمي شد اما وقايع چندي مرتبط با او رخ داد که در تاريخ تحولات قرن بيستم جهان اسلام تاثير بسزايي بر جاي نهاد از جمله اينکه غرب و به خصوص بريتانيا در صدد طرحي براي فروپاشي بزرگترين مانع استعمار خاورميانه يعني امپراطوري عثماني بود درحاليکه سيد ...ادامه |
شاه عجم
محمد عاكف ارسوي؛ عالم، اديب و شاعراسلام گرا و اصلاح طلبِ عثماني در سال 1290ق. در اسلامبول به دنيا آمد و در سال 1354ق در زادگاه محبوبش؛ اسلامبول از دنيا رفت. پدر وي « محمد طاهر افندي»، از آلباني هايي بود که به اسلامبول مهاجرت نموده بود. عاکف تحصيلات خود را به دو شيوه قديم و جديد، تا سطوح عالي طي نمود. مسئوليت ها و مناصب متعددي را در دوران جنگ جهاني اول و نبرد مقاومت آناطولي پذيرفت و به نمايندگي مردم بوردور به مجلس کبير ملي راه يافت. ليکن عاکف ارسوي با ...ادامه |
وجودشناسي اسلام
يكي از پرسشهاي اساسي و مبتلابه كه امروزه براي دانشجويان و علاقمندان به فلسفه اسلامي مطرح است، اين است كه آيا فلسفه اسلامي را فقط بايد به عنوان تاريخ فلسفه مطالعه كرد يا اينكه اين فلسفه علاوه بر اين ميتواند، به عنوان سنتي زنده و پويا در تحولات فكري جهان و به خصوص جهان اسلام، ايفاي نقش كند. اين پرسش نه فقط براي ما مسلمانان، بلكه براي غربيان علاقمند به فلسفه اسلامي نيز مطرح است. به همين دليل كريستين ژامبه به عنوان يك متفكر غربي كه عمدة همَّ خويش را مصروف معرفي و تبيين فل ...ادامه |
پيشواى جوانمردان
فتوت، مكتب يا جرياني قدرتمند و ديرپا در جهان اسلام و به ويژه ايران است كه از روزگاران كهن با عناوين گوناگون در عرصه اخلاق و اجتماع جلوهگر شده است. زمينههاي تاريخي اين جريان را تا ظهور و گسترش كيش مهر (ميترائيسم) ميتوان عقب برد و تا زورخانههايي كه هنوز در گوشه و كنار شهرها به چشم ميخورند، ميتوان تداوم بخشيد. اين جريان گسترده و چندجانبه پس از اسلام، به شدت تحت تأثير گفتار و منش امير مؤمنان علي عليهالسلام قرار گرفت؛ بهگونهاي كه آن حضرت به عنوان نماينده عالي و سر ...ادامه |
عدل الهي و عقل انساني در کلام اخلاقي معتزله
مکتب معتزله از يک نظام اخلاقي نظري برخوردار است که به شکلي منسجم از اوايل شکل گيري اين مکتب در اواسط قرن هشتم هجري توسط دو تن از شيوخ اين مکتب يعني جبايي(م. 915) و ابوهاشم (م . 933) ايجاد شد و در المغني قاضي عبدالجبار (م . 1025) به اوج خود رسيد .1 امهات اين نظريه ( اخلاق معتزله) به گونه اي نظام مند در کتاب نگارنده تحت عنوان عقل گرايي اسلامي : اخلاق عبدالجبار ، آمده است .2 در اين مقال قصد بازگويي آن را ندارم اما تاملاتي را در خصوص اين نظام اخلاقي تحت چند عنوان خاص م ...ادامه |
معرفي كتاب
عرفان مسيحي و بودايي
د.ت. سوزوکي
ترجمه: عذرا اسماعيلي
انتشارات: مثلث، 1387
234 صفحه
كتاب «عرفان مسيحي و بودايي» در كنار پيشگفتار، ده فصل دارد. فصل نخست به معرفي مايستر اكهارت و آيين بودا و نزديكيهاي اين دو اختصاص دارد. فصل دوم بنياد فلسفه بودايي معرفي ميشود. فصل سوم به شباهت ديدگاه اكهارت در مورد اتحاد روح با خدا با ديدگاه مكتب ذن در مورد ساتوري بحث ميشود، فصل چهارم به بحث درباره زندگي در پرتو ازليت ميپردازد، فصل پنجم و ششم ...ادامه |
آيندهانديشي و آيندة ارزشها
سخنراني «آيندهانديشي و آيندة ارزشها تأملي در نتايج و تبعات «جهانيشدن» براي سپهر ارزشها و اخلاق» در مرکز تحقيقات سياست علمي کشور برگزار شد.
دکتر علي پايا عضو هيئت علمي اين مرکز در ابتداي سخنان خود اظهار کرد: ابناي بشر از نخستين روز پيدايش بر پهنة زمين خاکي با انواع چالشهايي که بنياد هستيشان را تهديد ميکرد روبرو بودهاند. انواع خطرات از بلاياي طبيعي تا مصائب و فجايع ساختة آدمي، بقا و زندگي بر روي سياره را به تکاپويي هميشگي براي انسان بدل ساخته است.
...ادامه |
فلسفه اسماعيليه نداريم
در نشستي که در مؤسسه پژوهشي حکمت و فلسفه ايران برگزار شد، دکتر فريدون بدرهاي مترجم، به شرح عقايد و تاريخ اسماعيليه پرداخت. دكتر بدره اي در ابتدا بر ضرورت بازخواني آثار مربوط به اسماعيله اشاره کرد و گفت: آثار مستشرقين مربوط به اسماعيليه عمدتاً مبتني بر پژوهشهاي اهل تسنن است و اين امر با توجه به خصومتي که ايشان با اسماعيليه به مثابه فرقهاي مخالف سلسله عباسي داشتهاند، نشانگر آن است که بايد تحقيقات مستقل و دقيقي پيرامون آثار ايشان صورت بگيرد. دکتر بدرهاي در اد ...ادامه |
ترجمه هنر است
مراسم اهداي دومين دوره جايزه فصلنامه نگاه نو (يادبود مهتاب ميرزايي) با حضور علي محمد حق شناس، عزت الله فولادوند، مصطفي ملکيان، عبدالحسين آذرنگ و... در تالار رايزن برگزار شد. عزت الله فولادوند در سخناني درباره ترجمه به بخشي از کتاب عهد عتيق درباره پراکندگي قومي و زباني آدميان اشاره کرد و گفت: اگر داستان تورات را ماخذ قرار دهيم مي بينيم که ابناي بشر هم از نظر زمان و هم از نظر مکان پراکنده شدند و فرهنگ بشر به تفرقه دچار آمد بنابراين انتقال زباني به زبان ديگر ...ادامه |
تدريس فلسفه موقعيت بدي ندارد
دکتر منوچهر صانعي دره بيدي، استاد فلسفه دانشگاه شهيد بهشتي پيرامون وضعيت تدريس فلسفه در دانشگاهها به خبرنگار مهر گفت: تدريس فلسفه بايد خيلي بهتر از وضعيت اکنون باشد اما با توجه به شرايط اقتصادي و اجتماعي موقعيت بدي ندارد. وي به دو مسئله اصلي که رشد فلسفه را با مشکل مواجه کرده است اشاره کرد و گفت: مسئله اول سيستم گرينش دانشجو است. اکنون تحصيلات دانشگاهي به صورت مکانيکي درآمده و براي بسياري دانشجو شدن مهم است نه اينکه دانشجوي چه رشتهاي باشند و از آنجا که رش ...ادامه |
سهروردي و نور محمدي
استاد فلسفه دانشگاه تهران گفت: نور محمدي کاملترين نور است چون پيامبر ما خاتم انبيا است. سهروردي مسلماني است که از فرهنگ ايران باستان آغاز ميکند و به نور محمدي ميرسد. به گزارش مهر، دکتر غلامحسين ابراهيمي ديناني در نشست « سهروردي و نورِ محمدي»که به مناسبت روز سهروردي و بعثت پيامبر اسلام(ص) به همت شهر کتاب برگزار شد، گفت: ما در زمانهاي زندگي ميکنيم که انديشههايي مانند انديشه سهروردي کمتر مورد توجه قرار ميگيرد. مادامي که انسان به دنبال عقل ابزاري است نميت ...ادامه |
«نهجالبلاغه» شهيدي
دکتر موسوي گرمارودي در همايش «در ستايش سخن» که به مناسبت ميلاد امام علي (ع) و درباره ترجمه دکتر شهيد از نهج البلاغه برگزار شده بود با اشاره به اينکه ساليان درازي افتخار شاگردي استاد شهيدي را داشته است، ترجمه استاد شهيدي از «نهجالبلاغه» را داراي سه ويژگي منحصربهفرد دانست و گفت: استفاده زيبا از سجع، رها کردن نثر معيار و رفتن به سوي نثر باستان گرايانه(آرکاييک) و تعليقات آگاهانه و روشنگر. در علوم بديع ما، سجع عبارت از کلماتي است که در آنها علاوه بر يگانگي حرف ...ادامه |
فلسفه فيلم و کارکرد سينما
دکتر شهبا با اشاره به اينکه وقتي دو واژه فلسفه و فيلم را کنار هم قرار ميدهيم سه گزاره فلسفه و فيلم، فلسفه در فيلم و فلسفه فيلم پديد ميآيد که نبايد آنها را يکسان تلقي کرد، گفت: فلسفه فيلم به ماهيت، کارکرد و نقش سينما مي پردازد و به همه کساني که در اين زمينه صحبت مي کنند فيلسوف اطلاق نميشود. به گزارش مهر، دکتر محمد شهبا مترجم کتاب «سينما چيست» در نشست هفتگي شهر کتاب با عنوان « نظريه و فلسفه فيلم» گفت: بايد ميان دو بحث نظريه فيلم و فلسفه فيلم تمايز قائل شويم. ن ...ادامه |
معين امين دهخدا
مراسم بزرگداشت دکتر محمد معين در انجمن آثار و مفاخر فرهنگي برگزار شد و مشاور وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي از چاپهاي نامناسب «فرهنگ معين» انتقاد و به راهاندازي بنيادي به نام اين استاد زبان و ادبيات فارسي تأكيد شد. محمدحسن اصغرنيا در اين مراسم گفت: اين پيشنهاد را چندي پيش در آرامگاه جناب معين مطرح كردم كه بنيادي به نام «بنياد دكتر معين» درست كنيم كه بعد از گذشت 30 سال از درگذشت او، ناشران «فرهنگ معين» را به صورت يكجلدي، دوجلدي، سهجلدي و چهارجلدي با طرحها ...ادامه |
شيوايي و شيدايي
نشست «نقد و بررسي كتاب شيوايي و شيدايي؛ برگي از فرهنگ و تمدن ايراني اسلامي»، اثر «محمدحسين ساكت» به همت خانه كتاب در سراي اهل قلم خانه كتاب برگزار شد. در اين نشست دكتر علياصغر دادبه، محقق فلسفه و عرفان اسلامي به ارائه سخن پرداخت. وي گفت: در تاريخ علم و فرهنگ اسلامي هميشه قضات با تسلط بر ادبيات فارسي از توانايي بالايي برخوردار بودند و به كمك جوهر عقل خود، آدمي را به شگفتي واميداشتند كه اين بايد سرمشق جوانان ما باشد كه با علم و ادب خود را مسلح كنند و با كمك ...ادامه |
طرح برگزاري همايش بزرگداشت سهرودي در سوريه - مدفن اين فيلسوف ايراني - در حال بررسي است.
نجفقلي حبيبي - عضو گروه فلسفهي اسلامي دانشگاه تهران - با انتقاد از بيتوجهي نسبت به برگزاري همايشي در محل آرمگاه اين فيلسوف مسلمان واقع در سوريه، به خبرنگار بخش حكمت و فلسفه خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، گفت: از همينرو گروه فلسفهي اسلامي دانشگاه تهران در انديشهي برگزاري چنين همايشي است و اكنون طرح آن در گروه مطرح شده است و انتظار ميرود با مساعدت مادي و معنوي از سوي ...ادامه |
